یارب نظرتو برنگردد        برگشتن روزگار، سهل است

 «رقم، رمق می خواهد»

« ولادت : 1186 - شهادت 20 دی ماه 1230هجری شمسی »

دویست و هشتمین سال تولد بزرگ طلایه دار صنعت ایران گرامی باد.

مردی که واردات کالاهای خارجی که از اواسط صفویه بازارهای ایران را اشباع کرده بودند، در زمان او به نصف تقلیل یافت و درآمدهای ایران در اواخر کار او تا 5 برابر افزایش یافت. ایران در زمان امیر کبیر موفق شد برای اولین بار حضوری درخور توجه در نمایشگاه بین المللی کالا که در انگلیس برگزار شده بود، پیدا کند و کالاهای صنعتی تولید ایران را که همگی در زمان امیر پا گرفته بودند، معرفی کند. 

این مَثَل یادگار اوست که «رقم، رمق می خواهد»

برای مطالعه زندگی نامه امیر, اینجا کلیک کنید

 

 

آب_زیرساخت_است_باید_مدنظر_قرار_گیرد.

#آب_زیرساخت_است_باید_مدنظر_قرار_گیرد_
#خرید_آب_ومدیریت_کارآمد_آب_حتما_و_فورا_باید_مدتها_قبل_دردستورکار_
قرار_گیرد
#متاسفانه_درمناظرات_کاندیداهای
_ریاست_جمهوری_هم_بهیچ_وجه_مطرح_نمیشوند!

پرینت

مهرداد کاظمی :ایران آب ندارد، آب برای زندگی ...

نوشته شده توسط محمدعلی اثنی عشری on .

Share this post

 مهرداد کاظمی :ایران آب ندارد، آب برای زندگی ...
 ایران آب ندارد، آب برای زندگی ...
ما موظف هستیم، هیچ قطره آبی در هیچ گوشه‌ای از این کشور بیهوده هدر نرود. لذا باید در چگونگی مصرف آب و در فعالیت‌های شخصی و روزانه در راستای صرفه‌جویی از آب پاکیزه مسئولانه و دلسوزانه عمل کنیم.
مردم باید بدانند معضل کم‌آبی، دغدغه‌ای جهانی است، اما در این میان کشور ایران در حوزه آب‌های سطحی در رتبه نخست بحران قرار دارد و این یعنی فاجعه‌ای برای آینده این تمدن کهن است.
تولید آثار مینیمال تصویری اعم از رئال، پویانمایی و موشن گرافیک نگاهی به فرهنگ‌سازی مداوم جهت اصلاح الگوی مصرف آب در ایران
و ارائه آن در رسانه ملی، فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی    200 آیتم مینیمال
30 تا 100 ثانیه
تولید فیلم مستند علمی ایران آب ندارد، جهان آب ندارد
دیپلماسی عمومی آب در مسیر توسعه پایدار و منافع ملی ایران در عرصه بین‌الملل و بازاریابی اجتماعی
جهت شرکت در جشنواره‌های ملی و بین‌المللی و پخش در تمامی مراکز دولتی، دانشگاه‌ها، مدارس دولتی و غیرانتفاعی، سازمان و نهادهای دولتی و بخش خصوصی، سینماها، فرهنگسراها و ...    2 فیلم مستند علمی
به‌صورت 3 گانه به مدت‌زمان هر مستند 90 دقیقه
تولید مجموعه برنامه‌های کلیدی 8 الی 10 دقیقه‌ای در رابطه با اصلاح الگوی مصرف سرانه آب در ایران و خطرات ناشی از آن در بخش کشاورزی، صنعت و بالأخص مصارف خانگی    52 قسمت برنامه 8 الی 10
دقیقه‌ای همراه با ویژوال افکت

طراحی پوستر، آگهی‌نما و استندهای تبلیغاتی متناسب با آیتم‌ها    100 اثر هنری حرفه‌ای
دیپلماسی عمومی آب در مسیر توسعه پایدار و منافع ملی ایران در عرصه بین‌الملل
اصلاح الگوی مصرف، مدیریت و برنامه‌ریزی، راهکارهای پیشنهادی
شماره ثبت طرح و اثر 13987 در معاونت حقوقی، امور مجلس و استان‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شماره ثبت روزنامه رسمی کشور 21376
ارائه به سازمان فناوری اطلاعات ایران
مقدمه‌ای بر آب ...
«وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ» و هر چيز زنده‌اي را از آب پديد آورديم...
 آب، موهبتي الهي است كه كمتر نعمتي با آن برابري و همساني می‌کند. آب مايه حيات است و زندگي بدون آن ممكن نيست، اینجاست که قرآن کریم در آيات زيادي ريشه زندگى، هم در منشأ و پيدايش و هم در صحنه هستى و تداوم حيات را از آب مي‌داند.
هدر رفتن آب نابودی لحظه‌های زندگی است.
مردم ایران هنوز باور ندارند بحران آب جدی است و اگر فرهنگ‌سازی نشود ایران به‌سوی خشک‌سالی پیش خواهد رفت.
در راستای فرهنگ‌سازی در زمینه معضل بحران کم‌آبی در ایران و جهان و عواقب وخیم کم‌آبی که در آینده‌ای نزدیک موجب مرگ و بیماری انسان‌ها، نابودی زیست‌بوم‌ها و کاهش تنوع زیست‌محیطی، وقوع جنگ آب در میان کشورها خواهد شد، با توجه به اهمیت موضوع در راستای سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری و ریاست محترم جمهور که فرمودند، بحران آب واقعیتی است که زندگی انسان معاصر را به‌ویژه در خاورمیانه و ازجمله ایران تحت تأثیر قرار داده است و انتظار دارم همه دستگاه‌های مسئول و بخش خصوصی ایده‌ها و راهکارهای خود را برای اجرای مناسب و موفق طرح آب ارائه کنند، ایران با مشکل بدی کمبود آب روبروست، هرکدام از ما چگونه می‌توانیم از آب‌های ایران نگهداری و استفاده کنیم، گروه مستندسازان آزاد با راه‌اندازی اتاق فکر در خصوص این معضل بزرگ در ایران با طراحی و تدوین یک بسته علمی فرهنگی به سخنان ریاست محترم جمهور پاسخ داد.
بحران آب خودساخته یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی است که ایران در مسیر تبدیل‌شدن به یک کشور توسعه‌یافته با آن‌ها مواجه است. این مسئله‌ای است که می‌توان از طریق راهبردهای کارشناسی شده و عاری از دستور کارهای ایدئولوژیک و سیاسی آن را حل‌وفصل کرد و به تصویر کشاند.
ما موظف هستیم، هیچ قطره آبی در هیچ گوشه‌ای از این کشور بیهوده هدر نرود. لذا باید در چگونگی مصرف آب و در فعالیت‌های شخصی و روزانه در راستای صرفه‌جویی از آب پاکیزه مسئولانه و دلسوزانه عمل کنیم.
مردم باید بدانند معضل کم‌آبی، دغدغه‌ای جهانی است، اما در این میان کشور ایران در حوزه آب‌های سطحی در رتبه نخست بحران قرار دارد و این یعنی فاجعه‌ای برای آینده این تمدن کهن است.
وقتی داریوش پادشاه هخامنشی در مورد ایران دعا کرد که خداوندا این سرزمین را از دشمنی و دروغ و خشک‌سالی محفوظ بدار، باید اشاره کرد که خشک‌سالی ایران از دیرباز تاکنون بوده است و تلاش برای بکارگیری ایده‌ها و اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی برای حل مشکل کم‌آبی یک حرکت جدی است.
 مهرداد کاظمی

سخنی با مردم ...
مردم باید بدانند موج تنش بی‌آبی در ایران سال‌به‌سال تشدید می‌شود و آهسته به سمت ورشکستگی منابع آب در ایران پیش می‌رویم و این تهدیدی برای همه ساکنین ایران است.
مردم باید بدانند در سال ۲۰۵۰ خشک‌سالی در ایران ۱۱ برابر خواهد بود و این نشان‌دهنده خطر بسیار بزرگ و فاجعه‌ای برای نسل‌های فعلی و بعدی وطن ما ایران است.
مردم باید بدانند بی‌توجهی به الگوی مصرف آب در ایران سبب شده است تا سرانه مصرف آب در ایران 5/2 برابر کشورهای پرآب دنیا باشد و این زنگ خطری است که قبلاً به صدا درآمده است.
مردم باید بدانند بحران آب در ایران، جدی‌تر از تصورات موجود است و در سال‌های نزدیک احتمال مهاجرت 50 میلیون نفر از کشور برای گریز از بی‌آبی خواهد بود و این یعنی خشک شدن تدریجی شهرهای ایران.
مردم باید بدانند آب یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های قرن حاضر است که می‌تواند سرمنشأ بسـیاری از تحـولات محیطـی در جوامع مختلف بالأخص کشور ایران باشد، چراکه ایران در قرن‌های قبل این تجربه تلخ را داشته است.
و مردم باید بدانند ایران در رتبه چهارم هشدار بحران آب در جهان قرار دارد و اگر همت عالی و عزم جدی لازمه عبور از بحران آب در ایران بین همه مردم، دستگاه‌ها و سازمان‌ها نباشد چه فاجعه‌ای پیش خواهد آمد.
آب گنجینه مشترک همه انسان‌ها است که باید به نسل‌های بعدی سپرده شود و کوتاهی در این زمینه باعث مهاجرت برای بقا، برای فرار از خشک‌سالی، برای فرار از بی‌آبی و گریز از فلاکت ناشی از آن رویدادی تلخ تاریخ بشریت در آینده نزدیک خواهد بود و ایران در دامنه شدید این بحران سنگین بشری قرار دارد.
نقش شهروندان در هویت بخشی مکانی بسیار مهم و درخور تعمق است. شهروند مسئول در تبیین فرهنـگ اسـلامی مصرف آب با توجه به جهان‌شمولی دین مبین اسلام و تحقق بخشیدن به پایه‌های مهم امربه‌معروف و نهی از منکـر می‌تواند رسالت خویش را در حفظ حیات با توجه به توسعه پایدار در جهـان کنـونی بـه تصـویر بکشـد و این امر نشانه فرهنگ‌سازی است که باید همه دستگاه‌ها و مردم در آن دخیل باشند.
وای به روزگار هم‌وطنانی که منابع آب با ارزش را نابود می‌کنند وای بر احوال آن‌هایی که ساکت مانده‌اند مدیران دستگاه‌ها، نهادها و سازمان‌ها، مدیران رسانه‌ها که توجهشان به همه‌چیز جلب می‌شود، جز آب مسئولند آنان‌ که مدیریتشان کار را به اینجا کشانده مسئولند، تک‌تک شهروندانی که با بی‌توجهی منابع آب را از بین برده‌اند یا می‌برند مسئولند و مطمئن باشند اگر اقدام عملی جامه نپوشانند، آیندگان هیچ‌وقت ما را نخواهند بخشید، چون دیگر آبی برایشان باقی نگذاشته‌ایم.
 مهرداد کاظمی


سخنی با مسئولان ...
در طول سالیان گذشته بنا به دلایل گوناگون، عرصه زیست‌محیطی در جهان، با مخاطرات بسیاری مواجه و همراه شده که دیار ایران‌زمین نیز از این قاعده مستثنا نبوده و در برخی حوزه‌ها، شیب بحران بسیار تندتر از برخی از کشورهای دیگر پیش رفته است و ابعاد پیامدهای بحران کم‌آبی در ایران و حرکت به سمت خشک‌سالی از نگاه برنامه پیشرفت و توسعه سازمان ملل متحد درباره وضعیت تالاب‌ها در ایران و گزارش سازمان جهانی بحران ‌آب و غذا در استرالیا به نام «بحران آب در ایران» بر جدی بودن بحران کم‌آبی در ایران تأکید دارند و اعلام‌خطر کرده‌اند.
باید به نقش فرهنگ‌سازی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، ‌وبگاه‌ها و تبلیغات محیطی توجه بیشتری داشته باشیم و کمپین‌هایی برای طراحی محتوای رسانه‌ای در حوزه مسائل زیست‌محیطی بالأخص بحران آب در ایران ایجاد کنیم و این را بدانیم اگر فرهنگ‌سازی که اصول اولیه در رفع بحران آب در ایران است کار نشود به‌زودی خسارت‌های جبران‌ناپذیری در این رابطه خواهیم داشت و گروه مستندسازان آزاد با راه‌اندازی کمپین «ایران آب ندارد، آب برای زندگی» این حرکت را به‌طور جد شروع کرده است.
همه مسئولین و مردم باید بدانند اگر به‌موقع چاره‌اندیشی نشود ایران ویران خواهد شد، چراکه می‌بینیم که خشک شدن تدریجی سطح زمین در مناطق دور و نزدیک به ایران ‌همراه با بادهای شدید چهره شهرها را دگرگون خواهد کرد و نخستین وظیفه‌ای که به عهده مسئولین گذاشته‌شده است فرهنگ‌سازی است.
در مدیریت آب باید مردانی باشند که در عهد و پیمان خود با خدا وفادار بوده و حرف حق را بگویند اگر قرار باشد مدیریت را تبدیل به یک سری شعارها بکنیم اول باید از فرهنگ‌سازی خودمان و سپس مردم شروع کنیم، پنهان کردن حقایق از مردم ضربات جبران‌ناپذیری بر کشور وارد خواهد کرد و آنجاست که ریا و تزویر دروغین هیچ اثری نخواهد داشت.
‌برای جلوگیری از الگوی پرمصرف آب در ایران، همه دستگاه‌های وزارتی، سازمان‌ها، نهادهای دولتی و بخش خصوصی باید دست‌به‌دست هم دهند تا این اتفاق ناگوار از این بیشتر ادامه پیدا نکند.
قبل از وقوع فاجعه بهتر است پیشگیری کنیم و اهمیت این امر فقط ریشه در فرهنگ‌سازی دارد که باید به جدیت در ایران هدفمند پیش برود.
همه دستگاه‌ها در رفع بحران آب دخیل و مسئول هستند.

 مهرداد کاظمی
ایران آب ندارد ...
نگاهی بر بحران آب در ایران
-    آسبب‌شناسی
-    رشد جمعیت و نقش مردم
-    کشاورزی نامؤثر
-    مدیریت نادرست و عدم برنامه‌ریزی
-    کمبود آب در ایران
-    بزرگ‌ترین بحران در آینده ایران
-    مدیریت ‌راهبردی
-    آثار و تبعات خشک‌سالی
-    بحران ریزگردها در خوزستان
ایران کشوری با اقلیم عمدتاً گرم و خشک است. رشد سریع جمعیت مهم‌ترین عامل کاهش سرانه آب تجدیدشونده کشور در قرن گذشته بوده است.
جمعیت ایران در طی این هشت دهه، از حدود 8 میلیون نفر در سال 1300 به 79 میلیون نفر تا پایان سال 1394 رسیده است. بر این اساس میزان سرانه آب تجدید پذیر سالانه کشور از میزان حدود 13000 مترمکعب در سال 1300 به حدود 1400 مترمکعب در سال 1394 تقلیل یافته و در صورت ادامه این روند وضعیت در آینده به‌مراتب بدتر خواهد شد.
منابع آب تجدید پذیر کل ایران به 130 میلیارد مترمکعب بالغ می‌گردد. مطالعات و بررسی‌ها نشان می‌دهد که در سال 1386 از کل منابع آب تجدیدشونده کشور حدود 89 / 5 میلیارد مترمکعب جهت مصارف بخش‌های کشاورزی صنعت و معدن و خانگی برداشت می‌شده است که حدود 83 میلیارد مترمکعب آن یعنی 93 درصد به بخش کشاورزی، 5 / 5 میلیارد مترمکعب 6 درصد به بخش خانگی و مابقی به بخش صنعت و نیازهای متفرقه دیگر اختصاص داشته است.
اگر تا چند سال آینده این معضل رفع نشود هفتاد درصد جمعیت کشور مجبور به ترک ایران می‌شوند.
سبب‌شناسی
بحران آب در ایران تحت تأثیر سه عاملِ عمده است:
 رشد جمعیت و عدم صحیح مصرف آب در ایران، کشاورزی ناموثر، مدیریت بد و عطش توسعه.
رشد جمعیت و نقش مردم
جمعیت ایران در قرن نوزدهم میلادی زیر 10 میلیون نفر تخمین زده می‌شود. درحالی‌که در سال 1979 میلادی جمعیت ایران به 35 میلیون نفر و در دو دهه بعدازآن جمعیت ایران به دو برابر افزایش پیدا می‌کند.
بااین‌حال مصرف خانگی مردم از آب‌های زیرزمینی تنها هشت تا هفت درصد است که رقم بالایی محسوب نمی‌شود و با توجه به این‌که بیشترین مصرف آب ایران در بخش کشاورزی است و مصرف خانگی سهم کمی در استفاده از آب دارد، مردم ایران نقش بزرگی در بحران آب کشور ندارند. مردم تنها 7 درصد آب موجود در کل کشور را استفاده می‌کنند و اگر بیست درصد صرفه‌جویی در مصرف آن‌ها محقق شود صرفاً 5 / 1 درصد آب کشور نجات پیدا می‌کند.
کشاورزی نا مؤثر
درحالی‌که تنها 12 درصد مساحت ایران زیر کشت می‌رود، حدود 93 درصد مصرف آب مربوط به کشاورزی است این در حالی است که تنها 10 درصد تولید ناخالص ملی کشور از راه کشاورزی به دست می‌آید و 17 درصد نیروی کار کشور در این بخش مشغول هستند.
مدیریت نادرست و عدم برنامه‌ریزی
سازمان محیط‌زیست سرعت استفاده از منابع آب زیرزمینی در ایران را در قیاس با استاندارد جهانی سه برابر بیشتر تخمین می‌زند. این برداشت بی‌رویه عامل خشکیدن 297 دشت از 600 دشت ایران هست.
 همچنین به خاطر عدم رسیدگی به شبکه‌ی انتقال آب 35 میلیارد مترمکعب آب در مسیر انتقال هدر می‌رود. مطابق گزارش شرکت آب و فاضلاب و دانشکده محیط‌زیست دانشگاه تهران تا تاریخ شهریورماه سال 1394، 40 درصد از شبکه آب کشور فرسوده اعلام شد.
 13 درصد از کل هدر رفتن آب ایران تا این تاریخ به‌موجب همین فرسودگی بوده است.
کمبود آب در ایران
با توجه به میزان منابع آب و سرانه مصرف، ایران ازجمله کشورهایی است که در گروه کشورهای مواجه با کمبود فیزیکی آب قرار دارد. این گروه شامل کشورهای است که در سال 2025 با کمبود فیزیکی آب مواجه هستند. این بدان معناست که حتی با باﻻترین راندمان و بهره‌وری ممکن در مصرف آب، برای تأمین نیازهایشان آب کافی در اختیار نخواهند داشت. حدود 25 درصد مردم جهان ازجمله ایران مشمول این گروه می‌باشند.
بر اساس شاخص فالکن مارک، کشور ایران در آستانه قرار گرفتن در بحران آبی است. با توجه به اینکه در دهه 1380 و 1390 خورشیدی حدود 69 درصد از کل آب تجدید پذیر سالیانه مورداستفاده قرار می‌گیرد بر اساس شاخص سازمان ملل، ایران نیز اکنون در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد.
 بر اساس شاخص مؤسسه بین‌المللی مدیریت آب نیز، ایران در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد. بنا بر شاخص‌های ذکرشده، کشور ایران برای حفظ وضع موجود خود تا سال 2025 باید بتواند 112 درصد به منابع آب قابل استحصال خود بیفزاید که این مقدار با توجه به امکانات و منابع آب موجود غیرممکن به نظر می‌رسد.
بزرگ‌ترین بحران در آینده ایران
روزنامه واشنگتن‌پست در تیرماه 1393 اعلام داشت ایران در بین 24 کشوری قرار دارد که وضعیت آب در آن‌ها خطرناک است. واشنگتن‌پست، بحران ایران را ناشی از برنامه‌ریزی نادرست در دوران مدیریت و فرهنگ‌سازی دانسته است. در خردادماه سال 1393 خورشیدی، خبرگزاری جهانی طبیعت با انتشار خبری، بحران شدید آب را برای ایران بزرگ‌ترین چالش در دوران معاصر خواند.
 در این گزارش آمده ‌است که بر اساس مستندات راهبردهای بین‌المللی آینده FDI، ایران از سال‌ها پیش در معرض بحران آب قرار داشته است، اما در سه دهه اخیر برای آن گامی ‌برداشته نشده است. این گزارش حاکی از آن است که ایران از مرحله آمادگی برای خطر عبور کرده و هم‌اکنون درخطر قرار دارد.
از زمان ساسانیان و هخامنشیان تا حدود 35 سال پیش برداشت اضافه از منابع آبی کشور نداشتیم اما در این 35 سال فقط 120 میلیارد مترمکعب آب‌های شیرین فسیلی صدها هزارساله که حدود 75 درصد آب‌های شیرین زیرزمینی بود را مصرف کردیم که حدود 75 میلیارد مترمکعب آن در 8 سال گذشته بوده است.
 یعنی منابع را تاراج کردیم. جمعیت را افزایش دادیم غافل از اینکه این جمعیت باید در یک کشور آباد زندگی کند بدون توجه به نیازهای جمعیت، منابع کشور را برای رفع نیازها به تاراج گذاشتیم امروز هیچ تالاب درون سرزمینی آب ندارد، از بختگان تا هورالعظیم، گاوخونی و ارومیه.
ما امانت‌دار بسیار بدی برای این تمدن 7000 ساله بودیم، در استاندارد جهانی هر کشوری که 20 درصد از آب‌های تجدید پذیرش را هرسال استفاده کند هیچ خطری ازنظر منابع آب متوجه‌اش نیست.
اگر 20 تا 40 درصد استفاده شود به‌شرطی که با برنامه‌ریزی باشد درخطر هستند، اما به‌شرط مدیریت می‌توانند در درازمدت منابع آب را تأمین کنند؛ اما اگر بالای 40 درصد استفاده کنند وارد بحران شده‌اند.
 دو کشور در دنیا بالای 40 درصد استفاده می‌کنند، اولی مصر است با 46 درصد و ایران با 85 درصد. این یعنی به‌زودی همه جای ایران مثل گاوخونی خشک خواهد شد. حتی امروز هم دیر شده است. گاوخونی که در زمان قدیم بدون انتقال آب از کارون زنده بود امروز خشک‌شده است.
هر چه آب هست در بالادست اصفهان برمی‌دارند. هر چه صنعت آب بر هست در اصفهان ایجاد کرده‌اند. نمی‌شود همه صنایع آب بر را در اصفهان متمرکز کرد. فضای سبز اصفهان از رشت و ساری بیشتر است. نمی‌شود تا قله کوه صفه در اصفهان درخت کاشت.
مدیریت ‌راهبردی
یک تحقیق مستقل 10 نفر از متخصصان و کارشناسان ایران حوزه مدیریت منابع آب که در آمریکای شمالی و انگلستان تحصیل‌کرده‌اند نشان می‌دهد که دلیل اصلی کاهش 80 درصدی حجم آب دریاچه ارومیه طی چهار دهه اخیر که سطح آب آن را در ابتدای مهرماه امسال به حدود 10 درصد سطح اولیه آن در سال 1351 شمسی کاهش داده، فعالیت‌های انسانی و توسعه سازه‌های بی‌رویه در این حوضه آبریز بوده و تأثیر خشک‌سالی و تغییرات آب‌وهوایی در منطقه در حدی نبوده که بتواند تغییرات سطحی و حجمی این‌چنینی در دریاچه ایجاد کند.
 درنتیجه این پژوهش احیای فیزیکی دریاچه ارومیه ممکن دانسته شده اما چنین فرایندی را مشروط به یک خواست سراسری سیاسی و اقتصادی درنظرگرفته است که در طی سال‌های طولانی به نتیجه خواهد رسید.
حجم آب موجود در پشت سدها 14 میلیارد مترمکعب برآورد شده که نسبت به سال گذشته که نزدیک 23 میلیارد مترمکعب بود، نزدیک 40 درصد کاهش نشان می‌دهد.
همچنین حجم آب ذخیره‌شده در سدهای کل ایران در حال حاضر ۱۴ میلیارد مترمکعب اعلام‌شده ‌است که نسبت به سال گذشته حدود 33 درصد کاهش‌یافته است.
حجم بارش برف و باران در سال گذشته 400 میلیارد مترمکعب بوده است که از این مقدار 38 میلیارد مترمکعب جذب زمین، 240 میلیارد مکعب آن تبخیر و مابقی بر سطح زمین جاری‌شده است.
آثار و تبعات خشک‌سالی
خشک‌سالی منجر به وارد آمدن آسیب‌های جدی به محیط‌زیست ایران نیز شده است.
بحران ریزگردها در خوزستان
مسئولان محیط‌زیست و کارشناسان این حوزه، منشأ اصلی بحران ریزگردها در استان خوزستان را خشک شدن بخشی از تالاب هورالعظیم به علت عملیات حفاری وزارت نفت ایران می‌دانند.
ایران ازنظر غالب شاخص‌های ناپایداری محیطی در صدر لیست جهانی قرار دارد. حتی برخی مقامات دولت هم اذعان داشتند که به‌موجب بحران خشک‌سالی و فرونشست زمین و اتلاف منابع آب زیرزمینی تا 10 سال آینده احتمال تعطیلی مطلق کشاورزی در کشور وجود دارد.
 اما علاوه بر اینکه در برنامه ششم توسعه هیچ توجهی به این مسائل دیده نشده است، مواردی نیز وجود دارد که به نظر می‌رسد یا در شرایط خلأ مطلق علمی نوشته‌شده و یا در ضدیت با وضعیت فعلی ایران هست. برای نمونه در بند 20 از دولت خواسته‌شده زمینه افزایش جمعیت روستاها و مهاجرت به این مناطق را ایجاد کند، اما باوجود وضعیت بدخیم منابع آب امکان توسعه فرصت‌های شغلی در شرایط خشک‌سالی وجود ندارد.
 در مثالی دیگر و در بند 50 اشاره‌شده که تا پایان برنامه ششم باید شمار گردشگران ورودی به ایران به 5 برابر تعداد فعلی افزایش یابد. بر اساس این ابلاغیه شمار آن‌ها باید به 25 میلیون نفر برسد. متوسط مصرف آب توسط گردشگران به‌طورمعمول 3 برابر شهروندان ساکن هر منطقه است اما آب کافی برای سیراب کردن این جمعیت از گردشگران‌ که بسیاری از آن‌ها هم قرار است در فصل گرما به ایران بیایند وجود ندارد
نگاهی بر تاریخ آب در ایران
-    تاریخ آب و سد در ایران / تاریخ آب و آب‌بند در ایران
-    تاریخ شبکه‌های آب در ایران
-     سد‌های تاریخی ایران
-    شیوه‌های جدید آب
-    آب در اساطیر ایران باستان
-    تاریخ آب‌شناسی در ایران
-    تاریخچه لوله‌کشی آب در ایران
-    تاریخچه تصفیه آب
-    بدترین وضعیت آبی در تاریخ هزاران ساله ایران
تاریخ آب و سد در ایران / تاریخ آب و آب‌بند در ایران
تمدن‌های باستانی همگی در کنار رود‌های بزرگ شکل گرفتند، مانند نیل، دجله، فرات، سند، گنگ، هوانگهو، یانگ تسه و... اما تنها تمدنی که به‌دوراز هرگونه رودخانه عظیم شکل گرفت و مالک الرقاب جهان باستان شد، تمدن قنات ایران بود که در ایران و ایرانیان نوشته‌شده است.
 جهش چشمگیر ایرانیان مدیون قنات و کاریز و آب‌شناسی اصولی بود. در زمان سلسله هخامنشیان اگر کسی زمین بایری را با احداث قنات آبیاری می‌کرد تا 5 نسل از پرداخت هرگونه مالیات معاف بود. به گواهی تاریخ مصر، دریاسالار پارسی اسکیلاکس هخامنشی، هنگام اقامت در مصر، فنون احداث کاریز را به مصریان آموخت. در زمان ساسانیان، رساله مدیگان هزار داستان، در شرح ساخت و لایروبی قنات و کاریز و استفاده هوشمندانه از آن گفته‌شده است.
تاریخ شبکه‌های آب در ایران
 از ابتدای تاریخ سرزمین وسیع ایران بزرگ با کمبود آب و مرتب نبودن بارش روبرو بوده است و به همین جهت ساختن سد و شبکه‌های آبیاری و قنات و کاریز کار عادی حساب می‌شده. به همین جهت ایرانی‌ها اولین مردمانی بودند که این دانش و فناوری را دانسته و استادان ایرانی آن را به شمال هندوستان، شمال آفریقا و اسپانیا بردند البته قبل از قرن 20 شبکه‌های آبی برای آبیاری و کشاورزی بود، اما از قرن 20 انرژی به آن اضافه گردید و سپس آب شرب هم اهمیت فراوان و اصلی پیدا کرد آنچه امروز در قرن 21 از شبکه‌های آبی می‌خواهیم با گذشته حتی دهه قبل کاملاً متفاوت است که در زیر شرح می‌دهیم و با دانستن آن‌ها باید سریع دیدگاه خود را نسبت به آب تغییر داده، در غیر این صورت به‌زودی مغلوب آب می‌شویم.
1 - منابع اصلی آب: برف در ارتفاعات، منابع زیرزمینی آب، دریاچه‌های آب شیرین، منابع آب از بارش‌های پراکنده.
2- شبکه‌های پخش اصلی: رودخانه‌ها، سدها، کانال‌ها، قنات‌ها و کاریز‌ها،
3- شبکه‌های پخش فرعی: چاه‌ها، جویبارها، کانال‌های کوچک، لوله‌کشی‌ها،
حفظ و نگهداری هرکدام از آن‌ها شرایطی دارد که با دیگری کاملاً متفاوت است، حفظ در مقابل آلودگی‌های مدرن و حفظ در مقابل آلودگی‌های عادی. حفظ و نگهداری بخش یک ذکرشده در مقابل آلودگی‌های مدرن، مانند دوده‌های صنعتی و اتومبیل‌ها که برف‌های کوه‌ها را به‌شدت آلوده کرده و با یک نگاه به یخچال‌های پائین‌دست مشخص است، این آلودگی به‌سادگی وارد سد‌ها و منابع زیرزمینی می‌شوند.
 مسئله مهم دیگر، دوده‌ها باعث جذب نور و گرمای خورشید و ذوب می‌شوند، هرساله یخچال‌ها بالاتر می‌روند و متعاقب آن گرمای بیشتر و عدم توقف ابرها را به دنبال دارد. آلودگی آب‌های زیرزمینی از فاضلاب‌های شهری که در این قرن دارای مواد شیمیایی فراوان هستند و آلودگی از پساب‌های صنعتی با آلودگی‌های خطرناک. آلوده شدن بارش‌های پراکنده با مواد روغنی و دوده و غیره که در هوا و زمین فراوان می‌باشند.
هر بخش و هر نوع آلودگی نیازمند دانش ویژه جهت تئوریزه کردن و سپس تخصص مهندسی دارد، مشکل اصلی امروز نداشتن و هماهنگ نبودن در دانایی نوین است.
غیر از مورد‌های آلودگی، مرحله بعد ساخت‌وساز و نگهداری تأسیسات مربوطه هست، چرا و چه چیز باید ساخت و چگونه آن را نگهداری کرد. این مورد نیازمند تئوری و یا فرضیه‌هایی است که با استفاده از فنّاوری‌های امروزی به‌صورت گسترده، همه مردم و متخصصین در محیط مجازی تبادل‌نظر کنند و سپس ستادی از حرفه‌ای‌ها آن‌ها را جمع‌بندی کند.
 عدم رعایت این موضوع خیانت‌ در امانت تاریخی مردم محسوب می‌شود که با گناه دیگر تخریب و انقراض همراه هست، وقتی آیندگان تشنه و گرسنه شدند، به آن رسیدگی می‌کنند و چون دیر شده برخوردهایشان خشن می‌شود.
پس از تکمیل زمان‌بر این مرحله و نتیجه مثبت ستاد برنامه آب جهت اقدام به بخش مهندسی پیمانکاری ارسال می‌شود. یک مثال بزنیم، در هنگام ساخت سد سیوند نگرانی تمام مردم درباره صدمه به آثار تاریخی بود، چون ما در بخش تاریخ تحقیق کردیم، نوشتیم اگر این سد انجام‌شدنی بود و سرانجام داشت، در همان دوره سلسله هخامنشیان‌ که باهوش‌تر و سالم بودند می‌ساختند.
نخستین تمدنی که کشاورزی آبی را وارد تاریخ کرد مردم ایران بودند و هوشمندانه‌ترین شیوه کاربرد پایدار آب زیرزمینی قنات را ابداع کردند. در ایران بزرگ سدسازان بسیار ماهری بودند، نخستین سدهای قوسی مانند، سد ایزدخواست اصفهان و مرتفع‌ترین مانند، سد کریت طبس به ارتفاع 60 متر که تا پیش از سد هور آمریکا 550 سال بلندترین سد جهان بود.
 گذشتگان ما در چندین هزار سال شاید چند ده سد و صدها آب‌بند بزرگ و کوچک ساختند، با گذشت روزگار به‌درستی دانستند که در چنین سرزمین گرمی میزان تبخیر آب سد بالاست و بخش بزرگی از آب هدر می‌رود.
 همچنین با میزان زیاد رسوب آوری روان آب‌ها و رودها، ظرف چند دهه سدها پر رسوب و بی‌فایده می‌شوند. قدیمی‌ها باهوش‌تر بودند و متوجه شدند سدسازی رویکردی ناپایدار، غیراقتصادی و زیان‌بار است.
 آن‌ها نه از روی ناتوانی و یا پول‌پرستی، بلکه با آگاهی به خیر درازمدت نسل‌ها می‌اندیشیدند. بدین‌جهت سدسازی را از رویکرد بهره‌برداری از منابع آب حذف کردند و شیوه‌های پایداری همچون قنات، آب‌بندان، شبکه‌های حساب‌شده برداشت از رودخانه را ادامه دادند.
از قرن 20 دیدگاه سران ایران ساخت سد جهت افزایش زمین کشاورزی، تولید برق، مهار سیل و تأمین آب شرب بوده است. بسیاری از سد‌هایی که قرن گذشته در ایران به نام کشاورزی ساخته‌شده‌اند، اصلاً در پرونده‌شان هیچ نشانی از اراضی نیازمند به آب وجود نداشته است مانند، سد حنای اصفهان، سد سیوند فارس. سد زاینده‌رود حقابه‌ بسیاری از زمین‌های کشاورزی را ضایع کرد، روستاها از پایین‌‌ترین نقطه آبخیز با از دست دادن حقابه‌‌هایشان ‌که بر اساس طومار منسوب به شیخ بهایی به زیبایی تنظیم‌شده بود، از روستایی خالی شدند.
همچنین ورزنه شهری در 30 کیلومتری تالاب گاوخونی تقریباً خالی از سکنه شده است. این شهر از هزاره سوم با صنعت بومی تاریخی پارچه‌بافی متکی به پنبه‌کاری‌های منطقه بود که با غصب حقابه‌‌ها به‌وسیله‌ سد زاینده‌رود مزارع پنبه و ناگزیر پارچه‌بافی خود و نیز فواید ماهیگیری و گردشگری در تالاب را از دست داد.
 سد زرینه‌رود اراضی پائین‌دست رود در میاندوآب را که پیش از آن نیز آبی بودند، به سرنوشت زاینده‌رود دچار کرد. سد‌های ساخته‌شده در حوزه آبریز دریاچه ارومیه تکرار اشتباه از عدم حضور دانش توده مردم منطقه بود که خسارت فراوان در پی داشت.
 سد کرج حقابه زمین‌ها و باغ‌های کرج و شهریار را همانند همه سامانه‌‌های انتقال حوضه به حوضه، بی‌توجه به صاحبان آن‌ها منحرف کرد، همین بلا بر سر حقابه بران جاجرود پس از ساخت سد لتیان آمد. همین روند برای آبخیز‌های دیگر بود، لار پس از ساخت سد لار، شاهرود پس از ساخت سد طالقان و غیره.
 سد بار نیشابور یا سد نهرین طبس یا سد ماشکید سیستان و بلوچستان ساخته شدند تا اراضی را آبیاری کنند که در طول تاریخ قنات‌های کهن‌سال و بارور آبیاری می‌کردند. سد‌های مناطق مرکزی و شرقی و جنوبی کشور با تبخیر سالانه بیشتر از 5 متر از ارتفاع آب روبرو هستند.
سد میناب هرمزگان نشان داد که آب حبس شده در برابر آفتاب این مناطق چه زود به زوال می‌رسد نه به ‌درد شرب می‌خورد و نه به ‌درد کشاورزی. باید دانست آب بستر رودخانه‌ها به‌طور طبیعی در تمام سال به‌ویژه زمستان به سفره‌های زیرزمینی نفوذ می‌کند و هدر رفتن کمی دارند.
 اما اگر سدی بر آن ببندند، آب زیادی مخصوصاً در تابستان تبخیر می‌شود و آنچه می‌ماند شور و بد بو با املاح زیاد است. قنات هیچ آبی را در برابر آفتاب نمی‌گذارد، ولی سدها گذشته از ویران‌سازی قنات‌ها از سطح اراضی آبی کاستند.
بیش از 20 سد در آبخیز‌های کوه‌های البرز ساخته‌شده است، از سد سفیدرود گیلان تا سد‌های البرز و تجن مازندران و سد‌های استان گلستان. این سدها نه‌تنها به اراضی کشاورزی هیچ نیفزودند بلکه از آن نیز کاستند و صدها هزار خانوار کشاورز مولد را از روستاهایشان آواره کردند و زمین‌های بارورشان در مخزن سدها مدفون گردید.
در پائین‌دست تمام این سدها، شالی‌کاری و باغ‌‌های باروری وجود داشت که با شیوه اندیشمندانه تاریخی، آب‌بندها باران فصل سرد را گردآوری می‌کردند، سپس در فصل گرم برای آبیاری و کشاورزی استفاده می‌شدند سد گاوشان تجربه دیگر تأمین آب کشاورزی برای دشت‌هایی است که بدون سد نیز با شبکه سنتی از رودها و سفره‌‌های زیرزمینی بهره می‌گرفتند.
 تبخیر سالانه تقریباً 320 میلیون مترمکعب آب سد کرخه، بسیاری از مصارف کشاورزی را کاسته و هورالعظیم درخطر خشک‌سالی و نابودی است. سد‌های مرزی نیز نیازمند بررسی مفصل می‌باشند بخش‌های اجتماعی منطقه هر سد مرزی با دید علمی می‌باید نظر دهند.
ادعای مهار سیل یکی دیگر از دلایل الکی ساخت سدها در ایران بوده است، درواقع سیل از جنگل‌زدایی حاصل می‌شود. جنگل مانند اسفنج سیلاب را به خود می‌کشد، اما نقاطی که طبیعت آن به دست بشر از بین رفته، روان آب به سیل تبدیل می‌شود.
 راهکار‌هایی مانند جنگل‌کاری و احیای پوشش گیاهی برای جذب آب و هدایت آن به سفره‌‌های زیرزمینی خیلی اساسی است، در این روش آب تبخیر و یا ضایع نمی‌شود. یک قرن مدیریت آب و سدسازی با پاک کردن صورت‌مسئله و نادیده گرفتن علت اصلی، مهار سیل را یکی از اهداف خود برشمرده بود.
شکستن سد دشت در خراسان شمالی و خسارات جانی و مالی ناگوار آن نشان داد که سدها در بارندگی سنگین از سیل خطرناک‌ترند. چاره سیل مدیریت تخصصی ویژه می‌طلبد که کاملاً به احیای جغرافیای طبیعی ایران و سامانه هشدار نرم‌افزاری و ماهواره‌ای سیل آگاه باشند.
هدف دیگر ساخت سدها تأمین آب شرب به میزان نیاز است، درحالی‌که سدها تنها توهم فراوانی آب ایجاد کردند ده‌ها سد بزرگ برای شرب تهران ساخته‌شده است، ولی هنوز حدود 50 درصد نیاز تهران از منابع زیرزمینی برداشت می‌شود.
درواقع این منابع زیرزمینی با 500 قنات قدیمی تهران می‌توانست مصرف سنجیده حتی جمعیت کنونی را تأمین کند. صدها هزار هکتار از اراضی کشاورزی آبی کاسته شد تا 2 میلیارد مترمکعب حقابه کشاورزی به تهران اختصاص یابد، شهری که 7 برابر معیار جهانی آب مصرف می‌کند، سرانه 1100 لیتر تهران، برابر 150 لیتر در روز معیار جهانی است. درمجموع هرگونه نیاز آبی هر منطقه باید از منابع خودش و با مدیریت مصرف و تقاضای محلی و حوزه آبریز تأمین شود.
 سد‌های تاریخی ایران
ایرانیان درگذشته برای احداث سد، اهمیت زیادی قائل بودند، بدین منظور به سه مورد اساسی، انتخاب محل سد، شرایط زمین و مصالح ساختمانی توجه خاصی داشته‌اند. در ساخت کلیه سدهای قدیمی ملاحظات فنی فوق، وضعیت توپوگرافی محل، رژیم رودخانه، روش‌های انحراف آب در حین ساختمان مورد دقت علمی قرار می‌گرفت سدهای قدیمی ایران ‌که همه با مصالح بنایی ساخته‌شده‌اند، به انواع زیر است:
 سدهای وزنی کلیه محاسبات و مسائل، عمده طراحی که امروز برای این‌گونه سدها، انجام می‌گیرد، درگذشته موردتوجه و محاسبه قرار می‌گرفت، مانند سدهای وزنی (ساوه) با بیش از 700 سال عمر و (شش طراز) با بیش از 900 سال عمر.
 سد‌های قوسی، ایرانیان قبل از رومیان، به خصوصیات باربری قوسی‌ها پی برده بودند. سد‌های قدیمی (کبار) با بیش از 700 سال عمر و (کریت) با 400 سال عمر، نمونه‌های این‌گونه سدها می‌باشند.
سدهای پشت‌بنددار: برای شرایط خاص توپوگرافی و زمین‌شناسی ساخته می‌شد.
سدهای (اخلمد) با طول تاج 230 متر و ارتفاع 12 متر و گنجایش سه میلیون مترمکعب و (فریمان) با بیش از 400 سال عمر که در حال حاضر مورد بهره‌برداری است. نمونه‌هایی از این نوع سدها می‌باشند.
 شیوه‌های جدید آب
 کارها باید تخصصی و تخصصی‌تر انجام شود، به نظر ما باید یک ستاد مرکزی غیردولتی برنامه آب در پایتخت تشکیل شود و سپس بنا به جغرافیای آبریز کشور، 17 یا 18 ستاد منطقه‌ای آبخیزداری ایجاد گردد. این ستادها باید مردمی و از میان دانشوران پیوسته آن منطقه در انتخابات اینترنتی و با اصول سازمان‌های قرن 21 تشکیل شوند.
 همچنین لازم است این ستاد‌ها برابر با دانایی نوین برنامه‌ها را تدوین و کارها را اجرایی کنند، چیزی مانند سخن گروه مستندسازان آزاد. درواقع دیگر زمان این نیست که فقط گفته شود، چه خرابکاری‌هایی شده و چه چیزها و مال‌ها و آب‌ها و کشاورزی‌هایی ازدست‌رفته است.
 فرصت برای رفتن سالم به آینده کم است، اگر در همین زمان اندک هم کوتاهی شود، واقعاً خطرناک است. رسیدگی به آنچه تاکنون ازدست‌رفته خود نکته و تخصص دیگری است، درواقع مربوط به ستاد‌های برنامه آب نمی‌شود، دو مقوله جدا هستند و نباید با یکدیگر ترکیب شوند که امکان گمراهی و اشتباه در برنامه‌ریزی را خواهد داشت.
 موضوعات بحرانی در ایران مانند بسیاری از کشورها زیاد است که باید توسط سردمداران علوم و روشنفکران حرفه‌ای ایرانی طبقه و اولویت‌بندی شوند و جهت افکار متخصصین و علاقه‌مند در اینترنت منتشر شوند. نباید آینده آب خوردن مردم را بیش از این سیاسی و اقتصادی کرد، فقط باید کار حرفه‌ای آبداری انجام شود.
پس از کودتای 28 مرداد و در اوج قدرت امپریالیسم در ایران سدسازی به دست شرکت‌های بین‌المللی منتفع بدون ژرف‌اندیشی و توجه به تجربه و دانش درخشان بومی ملی آغاز شد. در اواخر قرن 20 با اینکه شور و شوق احیای هویتِ ملی و دانش نوین در ایران و ایرانی به‌شدت گرم بود، اما این سرزمین کهن همچنان در چنگال عوامل شرکت‌‌های وابسته جهانی قرار داشت.
 بزرگ‌ترین فایده مدیریت سازه‌ای بخش آب در قرن گذشته، منافع شرکت‌‌های وابسته و بزرگ کارگروه‌ها و کمیسیون‌ها، دفاتر دولتی و خصوصی، مافیا و اقمار بوده است، آن‌ها فعالیتی بدون پاسخگویی و بدون حسابرسی دقیق داشته‌اند.
 مدیریت سخت‌افزاری بخش آب با ساخت سدها و سازه‌های انتقال، ضمن نادیده گرفتن حق کشاورزان و عشایر و ماهیگیران، از اراضی کشاورزی و منابع طبیعی کشور به‌شدت کاستند. همچنین بدون ارزیابی‌های تحلیلی با صرف هزینه‌های گزاف طرح‌های اجرا شد که متعاقب آن نیم‌قرن مشکلات خطرناک اجتماعی، اقتصادی را در پی داشت.
 خشکیدن خطرناک پیکره‌‌های آبی، رودها، تالاب‌ها، دریاچه‌ها و آلودگی هوا با پراکنش غبار از تالاب‌ها و دریاچه‌های خشک‌شده تخریب را به محیط‌زیست کشور تحمیل کرده است.
دانش درخشان ایرانی، نخستین ابداعات آبی، نخستین سازه‌های مقاوم به زمین‌لرزه، نخستین گرمابه با سوخت گاز طبیعی، سازه‌های باصرفه‌ جویانه‌ترین شیوه‌‌های گرمایش و سرمایش، آب‌انبارها و بادگیرها، بازار‌های مثال‌زدنی و بسیار دیگر پایدارترین‌ها را در پرونده خود داراست.
در اینجا با تحلیل و تحقیق دانایی نوین به‌سادگی متوجه می‌شویم که ساخت‌وساز 1000 سد کنونی با اصول توسعه‌ پایدار و مصلحت‌‌های این سرزمین همخوانی ندارد. با تبلیغات کذایی ترویج دانش بومی پایدار آب مانند، قنات‌ها و آب‌بندان‌ها بیرون از شأن تلقی شدند و به‌عکس تخریب آن‌ها و جایگزینی با سد‌های ناپایدار و پرهزینه و پر پیامد سال‌ها ادامه یافته است.
گران‌ترین و خسارت‌بارترین شیوه تولید برق، برق‌آبی‌ها هستند، اما بررسی برای مقایسه برق‌آبی با نیروگاه‌‌های گازی یا خورشیدی یا بادی انجام‌نشده است، تجربه ساخت نیروگاه‌‌های خورشیدی در کشور‌های کم آفتاب مهم است که باید دانست.
سامانه‌های گردآوری باران، بازیافت، بازچرخانی و کاربرد چندین‌باره آب با نصب ابزار‌هایی نه‌چندان پیچیده روی بام ساختمان‌‌ها و نیز گسترش و ترویج یاخته‌‌های خورشیدی و چرخه بادی و سایر شیوه‌‌های پایدار تأمین آب و برق نادیده مانده است.
همان‌گونه که در سازمان آینده‌بینی نوشته‌ام تمدن آینده بر اساس کنترل انرژی است تا وقتی نگرش‌های نو به جهان نداشته باشیم نخواهیم توانست وارد آینده جدید شویم. زمانی که مردم ایران از بهترین روش‌های آب و آبیاری بهره می‌بردند، جمعیت کمتر از 7 میلیون بود، ولی امروز با بیش از 75 میلیون نفر، آب‌ها و سامانه‌ها و سازه‌های تاریخی از بین رفته‌اند و مشکلات مانده است.
 سرزمین کنونی ایران بر اساس آب و انرژی شکل‌گرفته، تمام این سرزمین خواسته یا ناخواسته با آب و انرژی به یکدیگر وصل می‌باشند. خواه‌ناخواه در آینده نزدیک ایران وارد تمدن فدرالیسم ملی می‌شود بی‌دلیل و با دلیل دخالت امپریالیسم نو باعث خواهد شد، حوزه‌های ملیتی و قومی برای آبریز‌های منطقه خود بحث و یا حتی مجادله کنند، چون همگی در این حوزه‌های آبی مشترک هستند.
 وظیفه تمام روشنفکران متخصص است، از هم‌اکنون وارد بحث‌هایی شوند که پدافند ملی محسوب می‌شود، بحران آب در ایران جدی است.
آب در اساطیر ایران باستان
آب یکی از مقدس‌ترین عناصر طبیعی نزد ایرانیان باستان به شمار می‌رفته است. بر طبق باورهای اساطیری ایرانیان باستان، آب در گاهنبار دوم، از گاهنبارهای شش‌گانه آفرینش، آفریده‌شده است و زمان آفرینش آن میانه تیرماه بوده است. بر طبق این باورها، آفرینش آب پس از آفرینش آسمان و پیش از آفرینش سایر موجودات صورت پذیرفته است.
و نخستین چیزی که قبل از جانوران آفرید، آب بود و آسمان. خدا بر آب بود و چون خواست که خلق را بیافریند از آن بخاری بیرون آورد و بخار بالای آب برآمد و آن را آسمان نامید. آنگاه آب را بخشکانید و آن را زمین کرد. آنگاه زمین را بشکافت و هفت زمین کرد.
ایرانیان باستان آب را یکی از ایزدان مقدس می‌شمردند و او را تقدیس و تکریم می‌کردند. نقش آفرینندگی و زایایی آب از روزگاران ‌کهن برای ایرانیان باستان شناخته‌شده بود و در اوستا، بارها به این نقش و اهمیت و تقدس آب اشاره‌شده است.
ایرانیان باستان آب جاری را مقدس می‌شمردند و به‌هیچ‌وجه آن را نمی‌آلودند و در تمیز نگاه‌داشتن آن دقت و توجه خاصی به کار می‌بردند.
در ایران باستان در آبان روز از ماه آبان ‌که روز دهم آبان ماه بود جشنی سرور آمیز بر پای می‌داشتند که آن را «آبانگان» می‌نامیدند.
سنت‌ها و باورهای مربوط به تقدس و ارجمندی آب هنوز هم میان ایرانیان وجود دارد و در آداب‌ورسوم و اعتقادات آن‌ها پابرجاست. در مراسم عروسی، رسم بوده که بر سر عروس آب می‌ریخته‌اند، هم‌چنین پیش از پیمان زناشویی بستن رسم بوده که عروس و داماد به یکدیگر در کاسه‌ای آب نگاه کنند و سپس هر دو از آن بنوشند. آب ریختن پشت پای مسافران و در ظرف آب به دنبال گمشده‌ها گشتن از دیگر رسوم مربوط به تقدس و کرامت آب است.
اختراع سه نوع آسیاب آبی، نمایانگر دانش و بینش ژرف ایرانیان باستان در کلیه علوم ازجمله آب‌شناسی است. نخست آسیاب تنوره یا آسیاب نورس یا آسیاب پره، با محوری عمودی و پره‌های قاشقی، دوم آسیاب چرخی که رومیان آن را آسیاب ویترویان نام نهادند، با محور افقی که نام مخترع آن را مهرداد ثبت کرده‌اند و سوم آسیاب شناور که با پره‌های بزرگ پارویی دوران می‌کرده است و در رودخانه‌های خراسان، خوزستان و میانرودان به تعداد زیادی ساخته‌شده بوده است و بازمانده آن هنوز در شهر شوشتر خودنمایی می‌کند.
تاریخ آب‌شناسی در ایران
کمبود آب در ایران ارزش این ماده را صدچندان کرد و آن را در جایگاه والایی قرار داد و دانش هیدرولوژی یا آب‌شناسی رشد و تکامل خوبی داشته بود، ولی بعد از حکومت صفویه و سپس استعمار و امپریالیسم از رشد تاریخی بازماند.
تاریخچه لوله‌کشی آب در ایران
نخستین بار در سال 1301 طرح احداث شبکه‌های لوله‌کشی آب شرب شهرهای ایران بررسی شد و بخشی از شهرهای آبادان، مشهد و بیرجند لوله‌کشی شد. اولین سازمان آب‌رسانی شهری در ایران بنگاه مستقل خیریه آب لوله بیرجند بود که در سال 1302 با احداث و بهره‌برداری یک‌رشته لوله به طول 9 کیلومتر و یک منبع و قنات تأمین‌کننده آب، فعالیت خود را آغاز کرد.
پیش از فعالیت موسسه آب بیرجند، آب موردنیاز ساکنان این شهر چون دیگر شهرها از آب‌انبارهایی تأمین می‌شد که افراد خیر و نیکوکار در شهرها بنا می‌کردند. آب‌انبارهای شهر بیرجند را با آب قنوات آبادی‌های دامنه کوه باقران پر می‌کردند.
فکر احداث شبکه لوله‌کشی و تأمین آب سالم و بهداشتی برای مردم شهر در پایان جنگ جهانی اول مطرح شد و در اجرای این طرح از لوله‌هایی که ارتش انگلستان برای لوله‌کشی کمپ‌های نظامی خود به منطقه سفیدابه واقع در 250 کیلومتری بیرجند و نقاط دیگر آورده و بلااستفاده مانده بود استفاده شد.
 برای تأمین آب موردنیاز، بعضی از مالکین سهم خود از قنات علی‌آباد را واگذار کردند و با همت معتمدین و مسئولین شهر کمیسیون لوله‌کشی تشکیل و برای احداث خط لوله و منبع اقدام به جمع‌آوری اعانه کرد.
رشته لوله‌ای که آب قنات را به شهر بیرجند می‌آورد 9 کیلومتر طول داشت. در مرتفع‌ترین نقطه شهر آب را به داخل منبع می‌ریخت و ازآنجا آب سالم با دو رشته لوله که در مسیر آن شیرهای برداشت نصب‌شده بود در دسترس مردم قرار می‌گرفت.
در تهران آب مشروب اهالی قبل از احداث شبکه لوله‌کشی با ابتدایی‌ترین روش‌های استحصال آب یعنی از طریق 48 رشته قنات وقفی و خصوصی تأمین می‌شد. محل ظهور قنات‌ها از محل سکونت و زیستگاه‌های مردم دور بود، به همین دلیل، فرسنگ‌ها فرسنگ، گذرگاه‌های آبی برای انتقال آب بنا می‌شد تا آب به محل زندگی می‌رسید.
آب در مسیر طولانی خود، پس از گذشتن از نهرها و گذرگاه‌های آبی روباز، با انواع آلایش‌ها و ناپاکی‌ها برخورد می‌کرد و با انواع ضایعات مواد پاک‌کننده و شوینده‌ها و سیاهی و دوده‌ی ظرف‌ها و خاکروبه خانه‌ها، زباله‌ها و لاشه حیوانات و سایر آلودگی‌ها، مخلوط می‌شد و سرانجام به آب‌انبارهای خانگی می‌رسید.
آب‌انبارها آن زمان یا عمومی ‌بودند و یا خصوصی. آب‌انبارهای عمومی بزرگ‌تر بوده و دارای پله‌های زیادی بودند (گاه تا 40 پله) در بعضی از آب‌انبارها به کیفیت آب توجه می‌شد و در این آب‌انبارها مقادیری آهک، خاکستر، زغال برای تصفیه و ته‌نشینی مواد معلق به آب اضافه می‌کردند تا در جهت بهداشتی بودن آب اقدامی کرده باشند.
سال‌های متمادی آب تهران از طریق قنوات تأمین می‌شد اما افزایش روزافزون جمعیت شهر و همچنین شیوع بیماری‌های ناشی از نوشیدن آب آلوده، مسئولان را به فکر چاره‌جوئی انداخت و از سال 1301 به بعد متوجه شدند که تنها راه برطرف کردن مشکلات آب تهران، لوله‌کشی آب مصرف شهر و جلوگیری از اتلاف آن است.
در سال 1306 عملیات احداث مجرای رودخانه کرج به تهران آغاز شد و عملیات اجرایی این طرح از روستای «بیلقان کرج» تا «جمشیدآباد» تهران به طول 53 کیلومتر 4 ماه طول کشید.20 کیلومتر از این مسیر را کانال‌کشی کرده بودند اما این آب در مسیر هرز می‌رفت و انواع آلودگی را در بر داشت. در سال 1330 طرح اول لوله‌کشی آب تهران بر اساس 900 هزار نفر جمعیت این شهر اجرا شد.
 در محاسبات تأمین و برداشت آب از رودخانه کرج میزان مصرف آب برای هر نفر بین 150 تا 300 لیتر در شبانه‌روزی در نظر گرفته‌شده بود و برای آبگیری هر هکتار درختکاری اراضی نیم لیتر در ثانیه آب محاسبه‌شده بود. ظرفیت دو لوله آب‌رسانی از محل آبگیر بیلقان رودخانه کرج تا اولین تصفیه‌خانه آب واقع در منطقه جلالیه 256000 مترمکعب در شبانه‌روز تعیین‌شده بود.
تاریخچه تصفیه آب
تمدن‌های قدیمی همواره در مجاورت منابع آب شکل‌گرفته‌اند. با این‌که مقدار آب موجود و قابل‌استفاده دغدغه اصلی نیاکان ما بوده است، اما تعریف درست و جامعی از کیفیت آب وجود نداشته است.
بااین‌وجود منابع تاریخی بسیاری حکایت از تلاش انسان‌های عصر گذشته برای تصفیه آب و زدودن ذرات معلق و طعم و بو از آن دارد؛ اما قرن‌ها طول کشید که انسان‌ها به این نتیجه دست‌یافتند که حواس بینایی، بویایی و چشایی نمی‌توانند تنها ملاک‌های تشخیص کیفیت آب باشند.
استفاده از روش‌های مختلف جهت بهبود طعم و بوی آب به 4000 سال قبل از میلاد برمی‌گردد. در نوشته‌های بر جامانده از سانسکریت و یونان باستان استفاده از زغال چوب جهت فیلتر کردن آب، قرار دادن آب در معرض نور آفتاب، جوشاندن آب و قرار دادن تکه‌های فلز داغ در آب قبل از نوشیدن آن توصیه‌شده است.
مصری‌ها 1500 سال قبل از میلاد از آلوم جهت تصفیه آب و ته‌نشین کردن ذرات معلق در آن استفاده می‌کردند.
بقراط، دانشمند یونانی که در سال 460 تا 354 قبل از میلاد می‌زیسته، جهت دستیابی به آب با طعم مناسب که به باور او آب سالم می‌بود، فیلتر پارچه‌ای اختراع کرد که با عبور دادن آب جوشیده شده از آن باعث زدودن ذرات عامل طعم و بوی نامناسب از آب می‌شد.
جابر بن حیان شیمیدان ایرانی از روش تقطیر که در اصل نمونه آزمایشگاهی یکی از روش‌های عمومی تصفیه آب هست برای مصارف آزمایشگاهی خود استفاده می‌کرد.
شرایط جغرافیایی ایران و در دسترس بودن آب شیرین و سالم شاید یکی از علت‌های عدم استفاده گسترده ایرانیان از روش‌های تصفیه آب بوده است؛ زیرا توجه به آب سالم و آلوده نکردن آن‌که مستلزم شناخت انواع بیماری‌هایی ناشی از آلودگی‌های آب است، از آموزه‌های اشو زرتشت پیامبر باستانی است.
بقایای ‌سامانه فاضلاب متمرکز شهری در زمان هخامنشیان ‌که در کاوش‌های سال‌های اخیر پیداشده نشانگر تسلط ایرانیان باستان به آب بوده و چه‌بسا در بعضی نقاط نیز از روش‌های قدیمی تصفیه آب استفاده می‌کردند.
پس از تلاش‌های انجام‌شده در تمدن‌های باستانی، پیشرفت در زمینه دستیابی به روش‌های تصفیه آب در قرون‌وسطی با یک وقفه طولانی روبرو گردید. در سال 1627 میلادی، دانشمندان دوباره با طرح مسئله ضرورت تصفیه آب دریچه تازه‌ای در این مقوله گشودند.
 در این سال رابرت بیکن Robert Bacon دست به یک سری آزمایش در جهت زدودن نمک از آب دریا از طریق فیلترهای ماسه‌ای کرد. اگرچه آزمایش‌های او کاملاً ناموفق بود اما مثل جرقه‌ای در ابداع فیلترهای ماسه‌ای به شمار می‌رود.
در سال 1676 آنتون فان لیوونهوک Anton Van Leeuwenhoek اولین میکروسکوپ را اختراع کرد با این اختراع دانشمندان دنیای جدیدی از آلودگی‌های آب را که تا آن زمان کاملاً سالم و قابل آشامیدن تلقی می‌شد مشاهده کردند و به‌این‌ترتیب میکروارگانیسم‌ها کشف شدند.
پس از سال 1700 میلادی، با آشنایی مردم از خطرات آلودگی‌های موجود در آب شرب، فیلترهای خانگی ساخته‌شده از پشم، اسفنج و زغال چوب مورداستفاده قرار گرفتند.
اولین تصفیه‌خانه آب شهری در سال 1804 در شهر پیزلی (Paisley) اسکاتلند ساخته شد. این تصفیه‌خانه از فیلترهای با بستر شن و ماسه تشکیل‌شده بود و ‌سامانه توزیع آن مشتمل بر یک اسب و یک گاری بود.
 بعدازآن، شهر گلاسکو اسکاتلند از اولین شهرهایی بود که آب فیلتر شده را از طریق خطوط لوله به مصرف‌کننده‌ها می‌رساند. در سال 1827، فیلترهای ماسه‌ای کند (Slow Sand Filters) که توسط رابرت تام (Robert Thom) ابداع‌شده بودند در اسکاتلند مورد بهره‌برداری قرار گرفتند
این فیلترها از طریق شستشوی معکوس تمیز می‌شدند. درعین‌حال در سال 1829 در شهر لندن فیلترهای دیگری توسط جیمز سیمسون James Simpson ابداع گردید که تمیز کردن آن‌ها توسط خراشاندن و برداشتن لایه‌های کثیف شده انجام می‌گرفت.
در قرن 19 میلادی، فیلترهای شنی کند بهترین گزینه جهت تصفیه آب باقی ماندند. بااین‌حال سطح بزرگ موردنیاز این فیلترها همواره از معایب آن‌ها به شمار می‌رفت. با افزایش جمعیت شهرها و افزایش نیاز به ظرفیت‌های بالا در تصفیه‌خانه‌های آب، مساحت بزرگی از زمین می‌باید صرف ساخت این فیلترها می‌شد.
 در سال 1880 میلادی، فیلترهای شنی سریع Rapid Sand Filters در آمریکا ابداع شدند. شستشوی این فیلترها توسط آب و به‌صورت شستشوی معکوس انجام می‌گرفت. بدین ترتیب ظرفیت تصفیه‌خانه‌های آب به‌طور قابل‌توجهی افزایش و مساحت زمین موردنیاز آن‌ها به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافت.
بااین‌وجود فیلترهای شنی سریع نیازمند مراحل پیش‌تصفیه بوده و می‌باشند بطوریکه جهت کاهش بار ذرات معلق در فیلترها از انعقاد و ته‌نشینی استفاده می‌گردد.
 در اواسط قرن نوزدهم میلادی، بیماری‌های مختلفی در شهر لندن شایع شد. در این زمان پزشک انگلیسی دکتر جان اسنو John Snow کشف کرد که بیماری وبا از طریق آب آلوده گسترش‌یافته است. او ثابت کرد که این بیماری در شهر لندن از طریق یک چاه آب که توسط فاضلاب آلوده‌شده بود شیوع پیداکرده است.
نکته جالب‌توجه این است که آب این چاه به دلیل طعم و بوی بسیار مناسب آن مورد استقبال مردم شهر بود. این کشف در آینده تصفیه آب بسیار تأثیرگذار بود. جان اسنو همچنین متوجه شد که در مناطقی که از فیلترهای شنی جهت تصفیه آب پیش از ورود آن به شبکه توزیع استفاده می‌شده، مرگ‌ومیر در اثر وبا بسیار کمتر از سایر مناطق بوده است.
 بدین ترتیب حکومت انگلستان مقررات آب مترو پولیتن Metropolitan Water Act را در سال 1852 وضع کرد که بر مبنای آن دستور نصب فیلترهای شنی در سرتاسر شهر لندن صادر گردید. این قانون از اولین قوانین حکومتی در ارتباط با آب شرب عمومی به شمار می‌رود.
کلر به‌عنوان یک ماده شیمیایی ارزشمند در تصفیه آب، اولین بار توسط دکتر جان اسنو شناخته شد. او از کلر جهت از بین بردن میکرب وبا در آب استفاده کرد. با مشخص شدن قدرت ضدعفونی‌کنندگی کلر، دولت بریتانیا شروع به کلرزنی آب شرب عمومی کرد. این اقدام همچنین باعث کاهش شدید مرگ‌ومیر در اثر بیماری تیفوئید گردید.
 پس از موفقیت عمل کلرزنی در بریتانیا، در شهر نیوجرسی و سپس سرتاسر آمریکا از کلر جهت ضدعفونی کردن آب شرب استفاده گردید. کلرزنی آب همراه با استفاده از فیلترهای شنی موجب از بین رفتن بسیاری از بیماری‌ها از قبیل وبا، تیفوئید و اسهال شد.
در همین زمان استفاده از سایر ضدعفونی‌کننده‌ها نظیر ازن در اروپا آغاز گردید اما تا دهه‌ها پس‌ازآن، در سایر نقاط دنیا مورداستفاده قرار نگرفت.
امروزه کلرزنی نقش تعیین‌کننده‌ای در تصفیه آب شهری ایفا می‌کند. حدود 98 درصد از تصفیه‌خانه‌های آب شهری از کلر جهت ضدعفونی کردن آب استفاده می‌کنند. بااین‌حال دانشمندان در سال‌های اخیر متوجه مشتقات به وجود آمده از کلر در آب و عوارض جانبی آن‌ها شده‌اند.
آب کلردار در تحریک بیماری‌های دستگاه تنفسی نظیر آسم نقش اساسی ایفاء می‌کند. لذا توجه محققین و دانشمندان به استفاده از سایر روش‌های ضدعفونی کردن آب جلب شده است.
 در ابتدای قرن بیستم تلاش در جهت تصفیه آب از پیشگیری انتقال بیماری‌های واگیردار، به تهیه آب غیر سخت و با مواد معدنی کمتر معطوف گردید. سختی گیری‌های آب که از یون‌های سدیم جهت جایگزین کردن مواد معدنی سختی زا در آب بهره می‌جستند در سال 1903 به بازار معرفی شدند.
تئوری تعویض یونی که در آن یون‌های بی‌ضرر با یون‌های ضرردار جایگزین می‌شوند، تأثیر قابل‌ملاحظه‌ای در صنعت تصفیه آب گذاشته و ازآن‌جهت از بین بردن سرب، جیوه و سایر فلزات سنگین در آب استفاده می‌شود.
در قرن بیستم میلادی، شهرهای پرجمعیت زیادی در اقصی نقاط جهان شکل گرفتند و این مسئله که این جمعیت در حال رشد حق استفاده از آب خالص و تمیز را دارا می‌باشند بیش‌ازپیش موردتوجه قرار گرفت.
در اواخر دهه 1960 مشخص گردید که ذرات معلق و پاتوژن‌ها تنها آلودگی‌های موجود در آب نیستند. پیشرفت‌های صنعتی و کشاورزی باعث پدید آمدن مواد شیمیایی مصنوعی بسیاری شده بود که راه خود را به منابع آب، از طریق پساب کارخانه‌ها، نشت مخازن مواد دورریز صنایع و غیره، بازکرده بودند.
امروزه فیلتراسیون و کلرزنی همچنان اصلی‌ترین روش‌های تصفیه آب به شمار می‌روند. بااین‌حال در طی سال‌ها، روش‌های دیگری نیز جهت ضدعفونی کردن آب ابداع‌شده‌اند. در دهه 1980 میلادی و پس‌ازآن، پیشرفت‌های زیادی در ساخت غشاهایی جهت فیلتراسیون به روش اسمز معکوس و یا سایر روش‌ها نظیر ازن زنی و استفاده از UV جهت ضدعفونی آب حاصل شد.
این پیشرفت‌ها نتیجه کشف پاتوژن‌هایی در آب می‌باشند که نسبت به کلر مقاومند و می‌توانند بیماری‌هایی نظیر هپاتیت، ورم معده را ایجاد کنند. بدین ترتیب تصفیه آب مهم‌ترین دستاورد بشر در قرن بیستم در جهت حفظ و اعتلای بهداشت عمومی به شمار می‌رود.
 بسیاری از روش‌های تصفیه آب که امروزه در تصفیه‌خانه‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرند، صدها و گاه هزارها سال است که بکار می‌روند. بااین‌حال روش‌های جدیدتر تصفیه نظیر اسمز معکوس استفاده از کربن فعال و غیره نیز در بسیاری تصفیه‌خانه‌های مدرن مورد بهره‌برداری قرارگرفته‌اند. چنین روش‌های نوینی با کشف آلودگی‌های جدید و پیچیده‌تر در آب بیش‌ازپیش موردتوجه قرار خواهند گرفت.
امروزه حکومت‌های کشورهای صنعتی و پیشرفته میلیاردها دلار صرف مدیریت پساب‌های صنعتی و ابداع روش‌هایی جهت تولید ضایعات بی‌خطر برای محیط‌زیست می‌کنند. بدین ترتیب حفاظت از منابع آب در برابر آلودگی‌های بیشتر و پیچیده‌تر و استفاده از فنّاوری مدرن در جهت بهینه کردن تصفیه آب از دستاوردهای بشر در آینده خواهد بود.
بدترین وضعیت آبی در تاریخ هزاران ساله ایران
در تاریخ هزاران ساله ایران و حتی در دوره‌های خشک‌سالی، این سرزمین هیچ‌گاه تا بدین اندازه دچار کم‌آبی نبوده است.
اوضاع واقعاً وحشتناک است، نه تعارفی در کار است و نه مبالغه‌ای. آب برخی سدها کاملاً ته کشیده بقیه هم آب اندکی در بساط دارند. از بارندگی قریب‌الوقوع هم نشانه‌ای در دست نیست.
بدتر از وضعیت آب سدها که مقابل چشم‌اند و دیده می‌شوند وضعیت آب‌های زیرزمینی است که روزبه‌روز ته می‌کشند و پایین‌تر می‌روند.
آب‌های زیرزمینی دو نوع‌اند: «ذخایر استاتیک و ذخایر دینامیک» ذخایر استاتیک، آب‌هایی هستند که در دل زمین طی سالیان دراز جمع می‌شوند و پشتوانه آبی کشورند (مانند ذخایر طلا که پشتوانه پول ملی هستند) و ذخایر دینامیک، آب‌هایی هستند که هرساله جمع و مصرف می‌شوند.
خبر بدی که در تاریخ کشور سابقه نداشته این است که برداشت از منابع زیرزمینی به ذخایر استاتیک رسیده است این مانند آن است که کشوری به حدی فقیر شود که گنجینه‌های ملی و پشتوانه‌های پولی‌اش را بفروشد.
یک خبر بسیار بد دیگر نیز این است که همزمان با تغییرات آب‌وهوایی در جهان، کشور ایران به‌سرعت در حال تبدیل‌شدن به یک منطقه گرم و خشک است و متوسط بارندگی از میزان کنونی هم کمتر خواهد شد. این تغییرات به حدی سریع است که نسل حاضر آن را خواهد دید.
در چنین شرایط اسفناکی که زندگی جمعی همه ما درخطر است، اتخاذ سیاست آبی مناسب با وضعیت اضطراری کنونی، از الزامات حیاتی است.
به نظر می‌رسد قوای حکومتی و مشخصاً دولت باید یک راهبرد ملی مبتنی بر چند اصل زیر را مدنظر قرار دهد چراکه بی‌آبی و تشنگی عمومی به‌سرعت پیش می‌آید.
-    انتقال هر چه سریع‌تر صنایع آب بر از مناطق مرکزی و کم آب کشور به سواحل جنوب، یکی از مهم‌ترین کارهایی است که باید انجام شود. به‌عنوان‌مثال هم‌اکنون مردم استان‌های مرکزی کشور درگیر مشکل کم‌آبی هستند و بحث انتقال آب از استان‌های دیگر به این مناطق محل یک منازعه ملی است و حتی نمایندگان استان‌های مختلف در مجلس را نیز رو در روی هم قرار داده است.
-    حال چه نیازی است که صنایعی مانند فولاد که آب بسیاری مصرف می‌کنند در نقاط کویری و کم آب کشور باشند؟ شاید گفته شود که اشتغال‌زایی دارد ولی واقعیت این است که بیش از اشتغال‌زایی، اشتغال زدایی دارند زیرا با مصرف بی‌رویه منابع آب، کشاورزی و دام‌پروری منطقه را به خطر می‌اندازند و مشاغل بسیاری را در این حوزه از بین می‌برند.
گزارش‌های متعددی وجود دارد که برای این‌که برخی صنایع کار کنند، ده‌ها چاه عمیق اختصاصی برایشان حفرشده است و این چاه‌ها، آب منطقه را می‌خورند و کشاورزان را به خاک سیاه می‌نشانند.
اساساً با توجه به این‌که ایران کشور کم‌آبی است، راه‌اندازی صنایع آب بر توجیه اقتصادی ندارد مگر این‌که در مجاورت آب‌های آزاد باشد که البته آن‌هم مسائل و هزینه‌های خاص خود ازجمله شیرین سازی صنعتی آب دریا را دارد. در ضمن می‌توان با فناوری‌های بازگردانی آب مصرفی، بخشی از نیاز صنایع را از فاضلاب‌های تجدید پذیر تأمین کرد که با توجه به این‌که این فناوری در ایران جدی گرفته نشده است این قضیه هم عملاً منتفی است.
-    متأسفانه ‌سامانه آبیاری کشاورزی در ایران امروز، با روش دوران مادها تفاوت چندانی نکرده است. همان‌طور که اجداد ما به روش غرقابی آبیاری می‌کردند، امروز نیز که در هزاره سوم هستیم، بخش عمده‌ای از کشاورزی ایران به روش غرقابی است، این یعنی مصرف سه تا پنج برابری آب در بخش کشاورزی و البته بازده کمتر در محصول.
این در حالی است که با یک برنامه‌ریزی جدی می‌توان به کشاورزان کمک کرد که در یک دوره زمانی کوتاه‌مدت مزارع و باغ‌های خود را مجهز به ‌سامانه‌های نوینی مانند آبیاری قطره‌ای کنند و بدین ترتیب، منابع آب زیرزمینی را از مصرف بی‌رویه برهانند. بدیهی است که این کار باید با ارائه کمک‌های مالی، فنی و آموزشی به کشاورزان صورت گیرد والا آن‌ها نمی‌توانند رأساً این پروژه ملی را عهده‌دار شوند.
گذشته از این، بخش بزرگی از کشاورزی ایران را محصولاتی تشکیل می‌دهند که آب فراوانی را مصرف می‌کنند و جالب این‌که صادر هم می‌شوند. این در حالی است که اگر به‌جای آن محصولات مثلاً هندوانه آب مصرف‌شده، صادر می‌شد سود بیشتری عاید کشور می‌شد هرچند که سود اصلی در ذخیره آب‌های زیرزمینی است و نه حتی در صادرات پردرآمد آب بسته‌بندی‌شده.
بنابراین باید هر چه سریع‌تر «نقشه بروز ملی راهنمای کشت» تهیه شود و کاشت محصولاتی که آب بری فراوان دارند، محدود شود زیرا می‌توان از صدور برخی میوه‌ها صرف‌نظر کرد و حتی می‌توان در صورت لزوم، برخی میوه‌ها را وارد کرد ولی نمی‌توان آب‌های زیرزمینی را با مصوبه واردات تجدید کرد.
-    در بخش آب شرب نیز، استانداردهای مصرف بهینه آب باید برای ساخت‌وسازهای شهری و روستایی الزامی شود، مثلاً الزام به تعبیه شیرهای آب مجهز به چشم الکترونیکی، استفاده از دوش‌های آبی که با اختلاط هوا در آب، فشار آن را زیاد می‌کنند ولی آب کمتری را مصرف می‌کنند، استفاده از فلاش تانک‌های کم‌مصرف و ... .
درست است که هرکدام از این اقدامات به‌تنهایی اندکی از مصرف آب می‌کاهند ولی با ضرب کردن همین میزان در میلیون‌ها خانه کشور، می‌توان دریافت که چه حجم بزرگی با همین کارهای ساده صرفه‌جویی و ذخیره می‌شود.
-    شهرداری‌ها، از پرمصرف‌ترین‌های کشور در عرصه آب هستند. به‌ویژه از زمانی که زیباسازی شهرها به‌عنوان یک ارزش قلمداد شده است که واقعاً این‌گونه هم هست، کاشت انواع گیاهان در شهرها افزایش داشته است که این امر به‌نوبه خود افزایش مصرف آب در شهرها را به دنبال داشته است.
آنچه در این عرصه عمدتاً مغفول مانده، انتخاب نوع گیاهانی است که باید در هر شهر بسته به اقلیم آن کاشته شود متأسفانه بسیار دیده می‌شود که در شهرهای کم آب، گیاهان و درختانی کاشته می‌شود که آب زیادی مصرف می‌کنند. به‌عنوان‌مثال در سال‌های گذشته در تهران درختان بید پرشماری کاشتند که هرچند زیباست ولی در قیاس با درختان مناسب با این اقلیم مانند چنار، کاج، سرو نقره‌ای چندین برابر آب مصرف می‌کند و عمر کمتری هم دارد. چمن هم زیباست ولی مدام باید آبیاری شود درحالی‌که می‌توان کاشت آن را محدود به فضاهایی مانند پارک‌ها کرد و در حاشیه معابر و جاهای دیگر، از روش‌های دیگری برای زیباسازی معابر استفاده کرد، از سنگ‌های تزئینی گرفته تا گیاه پاپیتال و...
آنچه در چهار بند فوق آمد، مهم‌ترین راهکارهای برون‌رفت از وضعیت فعلی است تا بتوانیم مصرف آب در کشور را مدیریت و فاجعه پیش رو را کنترل کنیم. هرروز هم که می‌گذرد، کار سخت‌تر می‌شود و تشنگی نزدیک‌تر و بحران شدیدتر... زنگ خطر به صدا درآمده است

بحران آب در ایران ...
-    بحران آب ایران، بالاتر از خطر
-    سوء مدیریت‌ها و بحران آب در ایران
-    بحران آب در سایه بی‌تدبیری‌ها‏
-    خطر در کمین آب‌های سطحی
-    نشست دشت‌های ایران
-    کاهش کیفیت منابع زیرزمینی آب
-    نبود ‌راهبرد و الگوی کشت
-    بالاتر از خطر در ایران
-    30 سال دیگر ایران به کشور ارواح بدل می‌شود.
-    آب، مایه حیات
-    خطر کشاورزی
-    انتخابی دشوار
-    آلودگی زیست‌محیطی
-    هزینه‌ها
بحران آب ایران، بالاتر از خطر
نگرانی‌هایی که درنتیجه کم‌آبی و یا بی‌آبی در حوزه‌های سلامت، محیط‌زیست، بهداشت، امنیت غذایی و سیاسی به وجود می‌آید به‌مراتب بالاتر از دغدغه‌های جیره‌بندی آب است، لذا باید در مصرف این ماده حیاتی که نقش اساسی در ایجاد امنیت در بخش‌های یادشده دارد، تلاش شود.
البته بحران آب نه‌تنها در ایران بلکه در جهان جدی است و مسئله کمبود آب همواره مطرح بوده به‌طوری‌که باوجود تنش‌های آبی و مصرف بی‌رویه به سمت افزایش بحران آب پیش می‌رویم.
اضافه برداشت 9 میلیارد مترمکعبی از منابع آب زیرزمینی، افت حدود 20 متری سطح آبخوان‌های کشور، کاهش بارش، افزایش بی‌سابقه مصارف به‌ویژه در بخش کشاورزی و کاهش 46 درصدی در روان آب‌های سطحی و با حدود 1700 مترمکعب سرانه آب تجدید پذیر ازجمله موارد مطروحه تنش آبی است.
 در کشورمان در سال‌های آینده با ادامه روند موجود و با رسیدن به سرانه آب تجدید پذیر حدود 1000 مترمکعب در معرض بحران شدید آب قرار خواهیم گرفت ضمن آنکه هم‌اکنون در برخی مناطق پرآب کشور مانند حوضه دریاچه ارومیه و شرق تبریز، سرانه آب تجدید پذیر کمتر از 600 مترمکعب است.
شرایط بحرانی موجود آب سبب شد هرچه سریع‌تر در زمینه مدیریت بهینه منابع آب مبتنی بر اصول مدیریت یکپارچه منابع آب، استفاده از پساب‌ها و زهاب‌ها، فناوری‌های نوین و استفاده از منابع نامتعارف آب در استحصال و مصرف آب و بسیاری موارد دیگر اقدام نشود، به‌طور یقین هم در بخش توسعه دچار عقب‌ماندگی خواهیم شد و هم در توسعه آب و تأمین آب شرب، این حیاتی‌ترین ماده برای زندگی بشر، دچار مشکلات عدیده خواهیم شد.
در حال حاضر شش هزار و 500 روستای کشور فاقد منابع آب شرب هستند و آب موردنیاز آن‌ها توسط تانکر از مناطق دوردست تأمین می‌شود و این در حالی است که اگر کشوری از 20 تا 40 درصد منابع آب تجدیدشونده خود استفاده کند، در دامنه مطمئن قرار دارد.
باوجودی که حداکثر میزان مجاز برای استفاده از منابع آب تجدیدشونده 60 درصد است اما اکنون از 120 میلیارد مترمکعب، 96 میلیارد مترمکعب آن مصرف می‌شود، یعنی به‌جای 60 درصد حدود 80 درصد استفاده می‌شود که این فشار زیاد به منابع طبیعی وارد می‌کند و موجب خشکی تالاب‌هایی مانند هامون، بختگان و دریاچه ارومیه شده است.
بنابراین به نظر می‌رسد از حد مجازی که قوانین الهی در طبیعت اجازه استفاده آن را داده عبور کرده‌ایم که باید راه‌های مدیریت مصرف و جلوگیری از هدر رفت آب را با جدیت پیگیری کنیم. کاهش 10 تا 15 درصدی سرانه مصرف آب مشکل کم‌آبی را برطرف می‌کند، اگر مشترکان مصرف آب را مدیریت کنند در شهرهای بزرگ در تابستان مشکل جدی جیره‌بندی آب نخواهیم داشت.
سوء مدیریت‌ها و بحران آب در ایران
در پی توسعه ناپایدار و ازجمله رشد کشاورزی سنتی و استقرار صنایع آب بر، مانند فولاد و سیمان در کشور و رشد جمعیت بدون محاسبه ظرفیت‌های منابع آب، مناطقی گسترده از ایران دچار چنان بحران آبی شده‌اند که امکان سکونت در برخی از آن‌ها نظیر شرق ایران، به حداقل رسیده است. بحران آب نگرانی‌هایی را به وجود آورده است تا آنجا که از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین تهدید حال حاضر و فراتر از تهدید به جنگ دشمنان و تحریم‌های سنگین غرب، نام می‌برند.
 این بحران در حالی است که متأسفانه اقدام‌های مؤثری ازجمله در زمینه پلمپ تمامی چاه‌های غیرمجاز و مجازات برداشت از آب‌های زیرزمینی انجام نمی‌شود و از سویی، کشور در یک دهه گذشته با خشک‌سالی بی‌سابقه که 25 درصد متوسط کاهش بارش در 50 سال گذشته را به همراه داشته، روبرو بوده ‌است.‏
در چنین شرایطی است که نشریه واشنگتن‌تایمز در گزارشی می‌نویسد: سیاست‌های غلط و ‌بی‌تدبیری‌ها خاورمیانه را در معرض خطر جدی بحران آب قرار داده است.‏
بحران آب در سایه بی‌تدبیری‌ها‏
«دانیل پایپز» نویسنده مقاله واشنگتن‌پست می‌افزاید: ایران با خشکی بزرگ‌ترین دریاچه خاورمیانه؛ در صدر کشورهای در معرض خطر ایستاده است.
بیش از دوسوم شهرهای ایران در آستانه بحران آب قرار دارند و این شهرها درخطر کمبود آب آشامیدنی قرارگرفته‌اند و هم‌اکنون نیز آب هزاران دهکده با تانکرهای آب‌رسان، تأمین می‌شود. توفان‌های ریزگرد هم مزید بر علت شده و تمامی فعالیت‌های اقتصادی ایران را مختل کرده و سلامت افراد را به خطر انداخته است.‏‎ ‎
سیاست‌های غلط گذشته باعث شده است تا ‏‎70‎‏ درصد منابع آبی کشور به هدر رود که درنتیجه، 55 میلیون از جمعیت 78 میلیونی ایران ناگزیر به ترک زادبوم خود و کوچ به نقاطی نامعلوم خواهند شد.‏‎ ‎
بارزترین نماد سوء مدیریت در حفظ منابع آبی ایران، خشک شدن دریاچه ارومیه است که زمانی بزرگ‌ترین دریاچه خاورمیانه به‌حساب می‌آمد. این دریاچه ۹۵ درصد آب خود را ازدست‌داده و حجم آب آن از 31 میلیارد مترمکعب به 5 / 1 میلیارد مترمکعب نقصان یافته است. زاینده‌رود اصفهان نیز که رودخانه «سن» پاریس ایران لقب گرفته بود، رو به خشکی رفته است.‏‎ ‎
در خاورمیانه فقط ایران نیست که بحران آب به‌طورجدی آن را تهدید می‌کند، بلکه سراسر منطقه در معرض خطر است و این امکان وجود دارد که انسان‌های بسیاری از روی استیصال، ناگزیر به کوچ اجباری شوند. عوامل ریشه‌ای بحران متعدد است، اعم از بی‌تدبیری‌ها، مقاصد غلط مشوق‌های اقتصادی و جنگ‌هایی که زیرساخت‌های اقتصادی کشورها را نابود کرده است.‏
امروز در بسیاری از مناطق کوهستانی، میزان آب آشامیدنی به کمتر از یک‌چهارم برای هر نفر در روز تقلیل یافته است. به اعتقاد صاحب‌نظران امر، امکان دارد روزی برسد که «صنعا» اولین پایتخت جهان شود که با قحطی آب دست‌وپنجه نرم کند.‏‎ ‎
‏ در ادامه گزارش واشنگتن‌تایمز به سوریه اشاره‌شده است که دولت آن بین سال‌های 2000- 1988 میلادی در اقدامی بیهوده 15 میلیارد دلار صرف پروژه‌های نافرجام آبیاری کرد، اما درنهایت تقریباً همه 420 هزار چاهی که غیرمجاز حفرشده بود، خشک شد و به‌تبع آن محصولات زراعی از بین رفت و درنهایت امر موجب شد 240 هزار کشاورز اراضی خود را ترک کنند.‏‎ ‎
‏از سوی دیگر، متخصصان امر پیش‌بینی می‌کنند سطح آب رودخانه فرات به‌زودی به نصف تقلیل یابد. در سال 2011 میلادی سد موصل که بزرگ‌ترین سد عراق است، به سبب ناکافی بودن سطح آب موجود آن، بسته شد.
 آب‌شور دریای «خلیج‌فارس» وارد شط‌العرب شد و ماهیگیری این رودخانه را نابود کرد و به‌تبع آن، همه چهارپایان اهلی و محصولات زراعی از بین رفتند.‏‎ ‎
در شمال عراق، کمبود آب موجب تخلیه دهکده‌های بی‌شماری از سکنه خود شد و امروز شمار زیادی از این دهکده‌ها زیر خروارها خاک مدفون‌شده‌اند. صدام در اقدامی جاهلانه، مرداب‌های جنوب عراق را زهکشی کرد و با خشک شدن آن‌ها، اکولوژی (بوم زیست) حیات‌وحش این نواحی هم نابود شد و مرداب‌های معروف عرب هم دیگر قابلیت معیشتی خود را از دست دادند.‏‎ ‎
‏ در خلیج‌فارس، تلاش‌های گسترده‌ای که برای نمک‌زدایی آب‌شور این دریا انجام گرفت، به نحوی میزان شوری آب آن را بیشتر کرد و ذرات معلق نمک در آب این دریا از 32 هزار ذره در هر میلیون واحد‎ PPM ‎به 47 هزار ذره افزایش یافت و حیات‌وحش جانوران خشکی و بحری منطقه هم درخطر تهدید قرار گرفت ‎‏ پاکستان در مجاورت منطقه نیز این خطر را دارد که تا سال 2022 میلادی دچار قحطی آب شود.‏‎ ‎
خطر در کمین آب‌های سطحی
با ادامه قانون‌گریزی‌ها و بی‌انضباطی در استفاده از منابع آب کشور، به‌زودی در آب‌های سطحی و روان آب‌ها نیز دچار مشکل خواهیم شد.
در حال حاضر ۵۵ درصد نیاز در بخش‌های شرب، صنعت و کشاورزی از منابع زیرزمینی آب تأمین می‌شود و این منابع به‌سوی نابودی و اضمحلال پیش می‌روند و با یک یا دو بار بارش‌های سالانه، این منابع احیا نخواهند شد، بلکه در بهترین شرایط بارش 20 سال طول خواهد کشید تا این منابع به حال اول بازگردند.
عامل ایجاد بحران آبی که امروز با آن مواجه هستیم، بارندگی نیست، بلکه عوامل انسانی، بی‌نظمی و عدم برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح منابع آب است.
اگر قوانین در کشور به‌خوبی اجرا می‌شد، اکنون شاهد ده‌ها هزار حلقه چاه‌های غیرمجاز در کشور نبودیم درمجموع برداشت بیش از 110 میلیارد مترمکعب از ذخایر استاتیک و ‌راهبردی، کشور ما را وارد مرحله‌ای از بحران آبی کرده است که در حال حاضر همان قانون‌گریزی‌ها و بی‌انضباطی‌ها در آب‌های سطحی و روان آب‌ها نیز در حال انجام است و به‌زودی در این موارد نیز دچار مشکل خواهیم شد.‏
نشست دشت‌های ایران
در جنوب شرق کشور به دلیل خشک‌سالی، آوارگان آب داریم و در نقطه‌ای دیگر با خشک شدن دریاچه ارومیه، بر تعداد آوارگان آب کشور افزوده خواهد شد.
آوارگان آب دریاچه ارومیه احتمالاً به تهران مهاجرت می‌کنند که خود هزار و یک مشکل در پی می‌آورد، متأسفانه در ایران به دنبال استفاده اقتصادی از آب هستیم، ضمن آنکه ارزش‌های اقتصادی به‌طور کامل بحران آب را به حاشیه می‌برد. به‌عنوان‌مثال در اراک تالاب میقان‌ که زیستگاه اصلی پرندگان است، قربانی سودآوری ناشی از فعالیت یک کارخانه می‌شود که در کنار این تالاب قرارگرفته و در حال تخریب کردن ‌زیست‌بوم منطقه است.‏
نمی‌دانیم در ایران نگاه به زندگی و منابع طبیعی چگونه است. آیا بر اساس ارزش‌های اخلاقی شکل‌گرفته یا جریان کالایی شدن و پولی بودن، بر آن حاکم بوده است. جامعه ایرانی متأسفانه نسبت به مسائل آب، حساسیتی از خود نشان نمی‌دهد و از سوی دیگر بسیاری از مشکلات و مسائل حوزه محیط‌زیست هم به دلیل عدم نقد سیاست‌ها بوده است، زیرا تصمیم سازان پشت درهای بسته تصمیم گرفته‌اند.
بهره‌برداری‌های غیراصولی از منابع آبی زیرزمینی باعث شده است فرونشست دشت‌های ایران 5 برابر بالاتر از شرایط بحرانی باشد و حتی فرونشست در برخی از دشت‌ها 6 برابر بیشتر از شرایط بحرانی معیارهای جهانی بوده است.‏
درحالی‌که معیارهای جهانی پنج سانتی‌متر نشست را بحرانی می‌داند، بررسی‌ها نشان داده که فرونشست دشت‌های رفسنجان و کاشمر 30 سانتی‌متر و مشهد و زرند 25 سانتی‌متر بوده است.‏
کاهش کیفیت منابع زیرزمینی آب
فرونشست دشت‌های قزوین 24 سانتی‌متر، ساوجبلاغ 22 سانتی‌متر، کرمان 20 سانتی‌متر و نیشابور و گلپایگان 12 سانتی‌متر هست و افزایش خطر زلزله، حفر چاله‌های بزرگ، سیل و خسارت به منازل مسکونی از پیامدهای فرونشست زمین خواهد بود، چراکه به دلیل برداشت و بهره‌برداری بیش‌ازحد در طول سال‌های متمادی، منابع آبی زیرزمینی کشور در حال نابودی است.
در حال حاضر در 307 دشت کشور بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی ممنوع اعلام‌شده است و درعین‌حال اگرچه در 302 دشت بهره‌برداری آزاد اعلام‌شده است، اما این تعداد نیز به دلیل مصرف بی‌رویه هم‌اکنون ظرفیت بهره‌برداری را ندارند.‏
بر اساس استانداردهای جهانی، کاهش 20 درصدی منابع آب، بحران تلقی می‌شود که این رقم در ایران بیشتر است.
رشد ۱۶ برابری حفر چاه‌های آب و 5 برابری میزان برداشت و بهره‌برداری از چاه‌های آب کشور طی 40 سال اخیر اتفاق هولناک سال‌های قبل است. تعداد چاه‌های مورد بهره‌برداری در سال 1353 حدود 47 هزار حلقه بوده که این رقم امروز به 800 هزار حلقه افزایش‌یافته است. میزان برداشت از منابع آب چاه‌های زیرزمینی نیز در این مدت از 9 میلیارد مترمکعب به 47 میلیارد مترمکعب رسیده است که رشد 5 برابری را نشان می‌دهد.‏
نبود ‌راهبرد و الگوی کشت
به‌رغم تنگناهای آبی پیش روی کشور که به بخشی از آن‌ها اشاره شد، بخش کشاورزی همچنان بدون ‌راهبرد و الگوی کشت، یکه‌تازی می‌کند و منابع آب شیرین کشور که ارزش آن از طلا نیز بالاتر است، صرف تولید سیب‌زمینی، هندوانه و سایر محصولات آب بر می‌شود. ‏
درحالی‌که صادرات سیب‌زمینی جزو کم‌ارزش‌ترین کالاهای صادراتی ازنظر اقتصاد آب است، صادرات این محصول در نخستین ماه امسال با افزایش 1479 برابری نسبت به مدت مشابه پارسال به 38 هزار و 400 تن رسید.
 در فروردین امسال 38 هزار و 400 تن سیب‌زمینی به ارزش 15 میلیون دلار به 11 کشور همسایه ایران صادر شد که این میزان 1479 برابر نسبت به فروردین‌ماه سال گذشته که میزان صادرات این محصول صفر بود، بیشتر شده است.‏
قیمت هر کیلوگرم سیب‌زمینی صادراتی به کشور‌های همسایه حدود 4 دلار بوده که با احتساب نرخ 3300 تومانی برای هر دلار، سیب‌زمینی صادراتی کیلویی 1320 تومان به خارجی‌ها فروخته‌شده و این در حالی است که برای تولید هر کیلوگرم سیب‌زمینی، به‌طور متوسط حدود 860 لیتر آب مصرف می‌شود.
در حال حاضر با توجه به نبود آمایش سرزمین و الگوی کشت مناسب و عدم برنامه‌ریزی صحیح برای ایجاد کشاورزی پایدار، همچنان در نقاط خشک و نیمه‌خشک کشور به تولید محصولات آب‌بر همچون هندوانه و سیب‌زمینی می‌پردازیم که در صورت ادامه‌ این روند، دشت‌های کشور در آینده‌ نزدیک به بیابان‌های برهوت تبدیل خواهند شد.
کشاورزی در ایران یک شغل کم‌درآمد است، به دلیل ساختار سنتی کشاورزی، بهره‌وری این بخش بسیار پایین است. متخصصان کشاورزی هم از بخش‌های تولیدی دور هستند و ازاین‌رو تعجبی ندارد که کاربران بخش کشاورزی با توجه به نیاز بازار و عدم آگاهی نسبت به منابع ملی به کشت محصولات آب‌بر بپردازند چراکه شرایط معیشتی، آن‌ها را به این امر مجبور می‌کند.
از سویی بحث آمایش سرزمین جایگاه مشخصی در ایران ندارد و معمولاً کشاورزان خود را در اقتصاد کاذب کشاورزی می‌اندازند. بدین معنی که با توجه به نوسانات قیمت محصولات، اقدام به کشت می‌کنند، بدون اینکه بدانند با توجه به محدودیت‌های آبی، کدام اقلیم مناسب کشت چه نوع محصولی است.‏
موقعیت کشور با توجه به محدودیت منابع آبی در شرایط بحران است و در کشوری زندگی می‌کنیم که همواره مشکل آب وجود دارد و ازاین‌رو باید از قطره‌قطره آب نهایت استفاده را ببریم.
بالاتر از خطر در ایران
سال‌هاست در مورد کم‌آبی و خطرات احتمالی بروز بحران آب در ایران سخن گفته‌شده، اما هیچ‌گاه مثل ماه‌های اخیر، این مسئله در افکار عمومی ابعاد ملی نیافته بود.
اول باید بدانیم چقدر آب داریم و چقدر می‌توانیم مصرف کنیم؟ بر اساس آخرین آمار وزارت نیرو بوم ایران سالانه 120 میلیارد مترمکعب آب شیرین تجدید پذیر تولید می‌کند. تجدید پذیر یعنی آبی که هرسال در طبیعت تولید و تجدید می‌شود، نه آبی که از ذخایر استاتیک و فسیلی طبیعت برداشت می‌شود.
دوم، چقدر آب مصرف می‌کنیم؟ یک معیار جهانی می‌گوید هیچ کشوری نباید اجازه دهد انسان (شامل شهرها، روستاها، گردشگری، کشاورزی، صنعت و معدن) بیشتر از 40 درصد آب شیرین تجدید پذیر را مصرف کند.
البته بسیاری از دانشمندان محیط‌زیست به اعداد پایین‌تر از این معتقدند، ولی نُرم جهانی یا معیار طلایی همان 40 درصد است. بعضی از کشورهای جهان سوم که در مدیریت تعادل آب شکست‌خورده‌اند، چون نمی‌توانند به سقف 40 درصدی پایبند باشند، به‌جای این عدد، هدف خود را ماندن در سقف 60 درصدی قرار داده‌اند.
 اما ایران در حال حاضر از 120 میلیارد مترمکعب منابع آبی خود بیش از 100 میلیارد مترمکعب (بیش از 83 درصد) را برداشت می‌کند. از کنار هم گذاشتن این اعداد نتیجه می‌گیریم که کم‌لطفی است فرض کنیم در آستانه بحران آبی هستیم، بلکه باید پذیرفت در مسئله مدیریت افسار از دستمان گریخته است.
سوم، ترکیب مصرف آبمان چگونه است؟ آمار جهانی نشان می‌دهد در دنیا 70 درصد آب به مصرف کشاورزی می‌رسد، 22 درصد به تولیدات غیر کشاورزی (شامل صنعت، معدن، گردشگری و غیره) تخصیص می‌یابد و 8 درصد باقی‌مانده هم مصرف شهری دارد.
اما این ترکیب در ایران 91 درصد بخش کشاورزی، حدود شش درصد آب شرب شهروندی و حدود سه درصد مصارف تولیدی غیر کشاورزی شامل صنعت و معدن و غیره است.
توجه به این اعداد چند درس برای ما دارد، اول اینکه اگر بخواهیم مصرف 83 درصدی را به حد کشورهای ضعیف آبی یعنی 60 درصد هم برسانیم، محتاج کاهش 30 میلیارد مترمکعب از مصرف 100 میلیارد مترمکعبی هستیم.
 این رقم، بسیار رقم بزرگی است. اگر هدف 40 درصد بین‌المللی مدنظرمان باشد که باید از 100 میلیارد مترمکعب به 50 میلیارد مترمکعب برسیم، یعنی باید مصرف آب را به نصف کاهش دهیم که عملاً غیرممکن است.
روشن است برای صرفه‌جویی حداقل 30 میلیارد مترمکعبی آب در سال، به‌جز کنترل مصرف در بخش کشاورزی راه دیگری وجود ندارد. چون حتی اگر مصرف آب صنعتی و شهری را به صفر هم برسانیم، کل صرفه‌جویی ایجادشده کمتر از 9 میلیارد مترمکعب خواهد بود.
درس دومی که از این آمار می‌گیریم این است که یکی از موانع توسعه صنعت و تولید ایران، کمبود آب تخصیصی به این بخش است.
ترکیب مصرف آب ایران بیشتر شبیه جوامع فئودالی است تا جوامع مدرن! همین الان صنایع موجود در استان‌های کرمان، یزد و اصفهان با کمبود آب مواجهند. پارسال به‌کرات سهمیه آب شرکت‌های فولادسازی اصفهان قطع شد این‌ها سرمایه‌گذاری‌های ‌راهبردی کشور بوده‌اند که با این وضعیت مواجه شده‌اند. طرح‌های متعددی در استان‌های مرکزی ایران به دلیل کمبود آب با پیشرفت‌های فیزیکی 20 تا 30 درصدی رهاشده‌اند. چون فهمیده‌اند تخصیص آبی که وزارت نیرو روی کاغذ به آن‌ها داده است، قابل تأمین نیست
پس درس دوم این آمارها، این است که اگر کشور می‌خواهد تولید، صنعت، گردشگری و کار ایجاد کند، یکی از مسائلش (علاوه بر کم کردن 30 میلیارد مترمکعب از مصارف آب کشاورزی برای ایجاد تعادل در منابع آبی ایران) این است که حداقل 10 میلیارد مترمکعب آب هم صرفه‌جویی کند تا بتواند تولید غیر کشاورزی خود را رونق داده و ثروت ملی را افزایش دهد.
این‌ها اعداد و ارقام بالادستی منابع آب ایران است که یا مستند به آمارهای رسمی دولت است، یا نُرم‌های بین‌المللی و تکلیف ما را در زمینه مدیریت منابع آب روشن می‌کند.
حدود 400 هزار چاه آب غیرمجاز در کشور وجود دارد. با توجه به وضعیت بحرانی منابع آبی ایران ریشه این حجم از برداشت غیرمجاز و بی‌ضابطه از منابع آبی در چیست.
درحالی‌که تعداد چاه‌های کشور در آمار رسمی حدود 440 هزار حلقه اعلام می‌شود، متأسفانه تعداد چاه‌های غیر‌مجاز را نیز باید با مبنای چند صد هزار شمارش کرد.
چند چیز دوران سیاه غارت آب در ایران را زمینه‌سازی کرد:
-    اول ورود فنّاوری حفر چاه به ایران در دهه 40،
-    دوم نفی حق «حیازت» آب که دستاورد باستانی اقوام ایرانی و مورد امضای اسلام بود ولی قوانین بی‌پایه‌ای مثل قانون توزیع عادلانه در اوایل دهه 60 آن را ویران کرد،
-     سوم نگاه تأمین اجتماعی و کمیته امدادی به آب به‌عنوان بستر توزیع ثروت،
-    چهارم انرژی مجانی که اجازه می‌دهد آب را از هر عمقی استخراج‌کنی.
-    و پنجم تعطیل وظایف حاکمیتی در برخورد با آب‌دزدها. حاکمیت با بی‌تدبیری آب را مستعد چپاول کرد این چپاول را تسهیل کرد و برایش یارانه داد و دزدی آب را از تنبیه معاف کرد، بلکه به دزدان با دادن پروانه پاداش داد.
در سال 89 مجلس شورای اسلامی طی مصوبه‌ای برای تعیین تکلیف چاه‌های غیرمجاز، دولت را موظف کرد طی فرایندی برای برخی از این چاه‌ها پروانه بهره‌برداری صادر کند. نقش این مصوبه و مصوبات مشابه را در وضعیت امروز منابع آبی چگونه است.
کسانی که در ارومیه چاه‌های غیرمجاز را حفر کردند، ظرف یک‌شب که این کار را نکردند. 30 سال طول کشیده تا این چاه‌ها حفر شوند. وزارت نیرو در این 30 سال کجا بوده است؟ نیروی انتظامی کجا بوده است؟
برای پاسخ به این سؤال لازم است اندکی به تاریخچه موضوع مراجعه کنیم. از موقعی که بشر پا به پهنه ایران گذاشته است، این پهنه بیابانی یا نیمه بیابانی بوده است.
تمدن ایرانی غالباً در جنوب البرز و طرفین زاگرس شکل‌گرفته، با تمرکز بیشتر بر شرق زاگرس. این پهنه را به‌جز برخی مناطق خاص مثل خوزستان یا گیلان یا بخش‌هایی از آذربایجان می‌توانیم بیابانی یا نیمه بیابانی بدانیم، یعنی مناطقی که اولاً بارش در آن‌ها نسبت به متوسط جهانی پایین‌تر است و ثانیاً به علت تابش شدید خورشید، تعریق در آن‌ها بالاتر است.
در این سرزمین تا قبل از دوره اسلامی، نظامی در زمینه مهندسی و مدیریت آب برقرار بوده است؛ یعنی آب کم بوده، اما مردم روش‌های مصرف بهره‌ور از آب را بلد بوده‌اند و قوانینی بر این مصرف حکمرانی می‌کرده است؛ یعنی هرکسی نمی‌توانسته از هر جا که می‌خواهد آب استحصال کند.
متأسفانه در سال 1362 با قانون توزیع عادلانه آب، ریشه حیازت در ایران کنده شد. منطق این قانون در اوایل انقلاب یک منطق تأمین اجتماعی و کمک به فقرا بود که البته بزرگ‌ترین ضرر را به مستضعفین و مناطق روستایی زد.
 این قانون می‌گفت: «آب مال دولت است و دولت با صدور پروانه‌های موقت کوتاه‌مدت، مجوز استفاده از آن را موقتاً به دیگران می‌دهد» یعنی شما اگر جد اندر جد در یک روستا از منابع آب برداشت و زراعت می‌کنید، ناگهان بعد از پنج هزار سال چشم باز می‌کنید و می‌بینید اختیار آب را ندارید، آب مال دولت است و دولت می‌تواند هرگاه خواست، به شما یا هرکسی دلش خواست، پروانه بهره‌برداری از آن را بدهد یا ندهد.
این اتفاق، نظامات حفاظت آب ایران را به هم ریخت. چون قبلاً مردمی که حق حیازت داشتند، آب را مال خود می‌دانستند و از آن حفاظت می‌کردند؛ اما چرا باید برای حقی که دولت از آن‌ها دزدیده بود هم نگهبانی می‌کردند؟
به قول فریدمن، «اگر مدیریت صحراها را به دولت بسپارید، ظرف پنج سال شن کمیاب می‌شود» این خصوصیت مال دولتی است که همه شروع می‌کنند با اسراف از آن برداشت می‌کنند و در برداشتن از منابع با هم مسابقه می‌دهند. این اتفاق برای آب هم رخ داد. چون بهره‌برداران خود را مالک آب نمی‌دانستند، متکفل حمایت از آن نیز نمی‌شدند. هرکسی تلاش می‌کرد از این مال موجود به‌اندازه حداکثری که می‌تواند در طول حیات آن برداشت کند.
این‌ها مبانی به هم ریختن حاکمیت آب در ایران بود و مردم را از «جمعیت‌های بهره‌بردار مسئول» به «افراد متفرق و لرزان» تبدیل کرد که تلاش می‌کردند تا وقتی آب هست، مقدار بیشتری از آن برداشت کنند و اندوخته خود را افزایش دهند.
چرا بعد از انقلاب این اتفاق افتاد؟ چون مسئولان بدون توجه به این نکته که منابع آب محدود است به صحنه نگاه می‌کردند و می‌دیدند غالباً آب در اختیار اربابان یا دهقانان دارا است و خیال می‌کردند خانواده‌های زیادی هستند که اگر به آن‌ها آب بدهیم، می‌توانند مثل اربابان و دهقانان، صاحب‌مال شوند وضع خود را بهبود دهند.
این تغییر متأسفانه به همان سال‌های اوایل انقلاب و دهه 60 محدود نشد. درواقع اسفندماه 89 نخستین باری نبود که مجلس راه فرار برای چاه‌های غیرمجاز را تصویب کرد.
مثلاً دشت رفسنجان در سال 1353 به‌عنوان دشت ممنوعه تصویب شد و کنترل آب در آن دشت آغاز شد. بعد از انقلاب با همین مبنا، شورایی تشکیل‌شده و شروع به واگذاری آب کرد، آن‌هم تحت عنوان تقسیم عادلانه منابع آب، در دشتی که حفر چاه در آن غیرمجاز بوده است.
 در حقیقت مبنای تخریب منابع ارزشمند آب رفسنجان در آن سال‌ها گذاشته شد. این رویه بعد از مدتی باعث ایجاد برخی مشکلات شد، چون مردم حکم برداشت منابع آبی را داشتند، اما این حکم مخالف قوانین حاکم بر وزارت نیرو بود و این یک مشکل قانونی ایجاد می‌کرد.
بنابر‌این برخی مجلسی‌های وقت زمینه‌هایی را فراهم کردند که حتی در دشت‌های غیرمجاز، با یک شرایطی، چاه‌ها قانونی شوند.
این رویه، به کشاورز هوشمند و غارت‌زده ایران پیامی‌ داد مبنی بر اینکه «اگر می‌توانی چاهی حفر کنی، یکی دو سال بجنگ، دعوا کن، رشوه بده و به هر روشی چاه را حفظ کن، بعد مجلس چاه غیرمجاز تو را تبدیل به چاه پروانه‌دار می‌کند که کلی ارزش خواهد داشت».
 افرادی که جرات بیشتر و تدین کمتری داشتند، شانس خود را در این زمینه امتحان کردند، به فاصله چند سال جایزه‌شان را گرفتند و این به یک مفهوم رایج در کشور تبدیل شد. آخرین بار هم در سال 89 مصوبه مجلس را گرفت؛ یعنی بارها مجلس محترم این پیام را به‌جامعه داده که متجاوزان به منابع آبی و دارندگان چاه‌های دزدی به‌زودی پاداش خواهند یافت و کماکان ‌هم این روال ادامه پیدا خواهد کرد.
در بار آخر چون کشور وارد بحران‌های شدید آبی شده بود این مصوبه در شورای نگهبان مورد ایراد واقع شد و نهایتاً با اصلاحاتی به تصویب نهایی رسید. شروطی که به این مصوبه اضافه شد، موجب شد این بار قانونی‌سازی چاه‌های متجاوزان در مقیاس گسترده انجام نشود.
ریشه بحران در ارومیه این است که در ابتدای انقلاب این منطقه کمتر از 150 هزار هکتار زمین تحت کشت داشت اما امروز نزدیک 500 هزار هکتار زمین تحت کشت دارد. اگر این دوسوم اضافه، کم نشود، نمی‌شود هیچ کاری برای ارومیه کرد.
حرف انتقال آب از دریای خزر به دریاچه ارومیه و امثال آن «قصه» است و انسان تأسف می‌خورد که کارشناسان کشور این حرف‌ها را برای خوشامد این و آن تکرار می‌کنند.
کدام آدم عاقلی آب حوضه ارومیه را برای کاشت هندوانه و سیب‌زمینی و صدورش به کردستان عراق و جمهوری آذربایجان ‌که کمتر از 120 تومان در مترمکعب ارزش‌افزوده منتسب به نهاده آب دارد، مصرف می‌کند بعد آبی به گرانی مترمکعبی شش هزار تومان به‌جایش از خزر می‌آورد.
حوضه آبریز ارومیه کاسه‌ای است که دو ورودی (بارش مستقیم، روان آب‌ها) و دو خروجی (تبخیر، برداشت انسانی داشته است). سالی دو میلیارد مترمکعب آب اضافی از این کاسه دزدیده‌ایم؛ این ‌سامانه سال‌ها این وضعیت را تحمل کرده و سرانجام اکنون وارد چرخه مرگ شده است.
اگر این چرخه مرگ تهاجمی شود، دو میلیارد مترمکعب نمک در معرض فرسایش باد قرار می‌گیرد دو میلیارد مترمکعب گویا هفت برابر ذخیره نمک دریاچه آرال است.
طغیان آرال قدرت تخریبی به‌اندازه 25 برابر قدرت تخریب بمب اتمی هیروشیما داشت و ماندگاری تخریبش هم از هیروشیما بیشتر بود. چون الآن در هیروشیما زندگی به بهترین وجه جریان دارد، اما در حوضه آرال تا صدسال دیگر گیاه نخواهد رویید.
هر کس چاه غیرمجاز دارد، به مردم خیانت می‌کند. اگر کار به تخلیه ارومیه و تبریز و مهاباد از سکنه کشید، کسانی مقصر آن هستند که امروز دارند آب می‌دزدند.
اگر در ارومیه و تبریز ائمه جمعه و جماعات، نمایندگان مجلس و سایر متنفذین محلی راه افتادند مردم را جمع کردند و به آن‌ها گفتند که «به دلیل وضع منابع آبی، قرار است در آینده نزدیک آذربایجان خشک شود، قرار است شما از این شهر و روستا ریشه‌کن شوید و اگر می‌خواهید این اتفاق نیفتد، باید جمع‌شویم و 70 درصد چاه‌ها را ببندیم» اگر این روز را دیدیم، مسئله آب حل خواهد شد.
اگر طرح کاهش 50 درصدی منابع آب کشاورزی اجرا شود، نمایندگان مجلس ظرف دو ماه وزیر نیرو و وزیر جهاد کشاورزی را استیضاح می‌کنند.
 چون کسی به این نگاه نمی‌کند که بحران آب دارد ریشه اقتصاد ایران را می‌خشکاند، همه به این نگاه می‌کنند که انتخابات در پیش است و مردم از چه خوششان می‌آید. همه طبق معمول دنبال حرف‌های خوشگل‌اند چه باک که بشود یا نشود. برخی سیاسیون مخالف هم فرصت تحریک کشاورزان را از کف نخواهند داد.
 گاهی که ما مستندسازان به اوضاع بحرانی منابع آب آذربایجان می‌نگریم، قلبمان پاره می‌شود. ما آذری نیستیم اما ایران من همیشه مدیون شجاعت و قدرت هم‌وطنان آذری بوده است.
بدون تبریز، ارومیه، خوی، اسکو، اهر و مرند، ایران برای ما اصلاً قابل‌تصور نیست. مثل این می‌ماند که بخواهی مادرت را بدون صورت تصور کنی! کسی هست بشنود که بدمستی ما در آب، این‌ها را به دامن بحران برده است؟
30 سال دیگر ایران به کشور ارواح بدل می‌شود.
ذخایر آب 17 استان، در کمتر از 50 سال آینده به پایان خواهد رسید.
امنیت غذایی درخطر است، هزینه هولناک تخریب محیط‌زیست.
موسسه «صلح آمریکا» نوشت: در حال حاضر خطری که از جانب بحران قریب‌الوقوع زیست‌محیطی ایران احساس می‌شود، به‌مراتب بیش از خطر دشمنان خارجی و منازعات سیاسی داخلی است.
طبق گزارش «سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری ایران» که در اواسط سال 2013 منتشرشده بود، بیش از دوسوم خاک ایران در حدود 118 میلیون هکتار به‌سرعت در حال تبدیل‌شدن به بیابان است.
 عیسی کلانتری مشاور رئیس‌جمهور در گفت‌وگویی هشدار داده بود که مشکل اصلی‌ای که ما را تهدید می‌کند و از اسرائیل و آمریکا و دعواهای سیاسی و... خطرناک‌تر است، بحران آب است.
 این است که فلات ایران دارد غیرقابل‌سکونت می‌شود و اگر وضعیت اصلاح نشود، ایران 30 سال دیگر کشور ارواح می‌شود.
طبق شاخص عملکرد زیست‌محیطی سال 2012 که از سوی دانشگاه‌های یِیل و کلمبیا انجام‌شده و 22 فاکتور محیطی چون منابع آب، آلودگی هوا، تنوع زیستی و تغییرات آب‌وهوایی را موردبررسی قرار داده بود، ایران از میان 132 کشور موردمطالعه، در جایگاه ۱۱4 ام قرار گرفت.
آب، مایه حیات
منابع آب شیرین ایران تحت‌فشار برداشت‌های غیرقابل‌تحملی قرار دارند. 90 درصد خاک ایران را که منطقه‌ای اندکی کوچک‌تر از ایالت آلاسکا در آمریکا را در برمی‌گیرد، سرزمین‌های خشک یا نیمه‌خشک تشکیل می‌دهند و تقریباً دوسوم حجم بارندگی کشور پیش از آنکه بتواند رودها را پر آب کند، تبخیر می‌شود.
 درنتیجه، ایران بیش از نیمی از آب موردنیاز خود را با برداشت از آبخوان‌ها تأمین می‌کند و مصرف عمومی به‌سرعت در حال تحلیل بردن منابع زیرزمینی است.
آب‌های سطحی ایران نیز با مشکل مشابهی مواجهند. غالب رودخانه‌های ایران به لحاظ آب‌شناختی خشک‌شده یا در حال خشک شدن هستند، به این معنا که منابع تجدید پذیر آب‌رسانی این رودخانه‌ها هم‌اینک نیز به پایان رسیده است.
آب‌های سطحی، ظرفیت مازاد اندکی برای تأمین تقاضای جمعیت رو به رشد ایران در سال‌های خشک آینده دارند که به تناوب تکرار می‌شوند دوره‌هایی که میزان بارش زیر حد میانگین است. مصرف نادرست آب در نزدیکی سرچشمه‌ها، بر امکان تأمین نیازهای آبی نواحی دوردست‌تر تأثیر نامطلوبی می‌گذارد.
 برای مثال در شمال غربی ایران، احداث سدها (مانند کارون 3)، ‌سامانه نادرست آبیاری و خشک‌سالی منجر به کاهش حجم 13 رودی شده است که دریاچه ارومیه را سیراب می‌کردند و اکنون این دریاچه که بزرگ‌ترین دریاچه خاورمیانه محسوب می‌شود بیش از 60 درصد حجم خود را نسبت به سال 1995 ازدست‌داده است.
در منطقه جنوب غرب نیز دریاچه بختگان‌ که زمانی دومین دریاچه بزرگ ایران بود، تحت تأثیر توأمان خشک‌سالی‌های طولانی‌مدت و احداث سد بر روی رود کر، اکنون کاملاً خشک‌شده است.
خطر کشاورزی
مشکلات آبی ایران در حال آسیب زدن به اقتصاد ملی این کشور است. 10 درصد تولید ناخالص داخلی ایران حاصل فعالیت بخش کشاورزی است که نزدیک به یک‌چهارم نیروی کار ایران را نیز در استخدام خود دارد.
به‌علاوه فعالیت این بخش، از امنیت غذایی ملی نیز پشتیبانی می‌کند. در حقیقت نیز تهران با راهبردی دوگانه برای پیشبرد خودکفایی در تولید محصولات اساسی از طریق افزایش همزمان عرضه و تقاضا، اقدام به اختصاص یارانه‌ای مساوی به تولیدکننده و مصرف‌کننده کرده است.
بااین‌حال، اکنون امنیت غذایی ایران درخطر است، زیرا بخش کشاورزی با اختصاص 92 درصد از کل مصرف آب کشور به خود، تنها در حدود 66 درصد نیاز غذایی 79 میلیون نفر جمعیت ایران را تولید می‌کند.
 تهران ناچار از واردکردن 37 درصد باقیمانده است و تشدید «تنش آب» خطر کاهش بیشتر توان تولید بخش کشاورزی را هشدار می‌دهد که به‌نوبه خود منجر به افزایش هزینه واردات وخیم‌تر کردن فشارهای مالی خواهد شد.
در حقیقت نیازهای بخش کشاورزی، اکنون حتی در حال صدمه زدن به امنیت غذایی کشور است. برای مثال خاک برخی مناطق، چون دشت مرکزی کاشان، به سبب برداشت بیش‌ازاندازه از آب‌های زیرزمینی که منجر به تحلیل رفتن سفره‌های آب شده است، به شوره‌زاری بدل شده و امکان کشاورزی در این مناطق کاملاً از بین رفته است.
انتخابی دشوار
رقابت برای دستیابی به منابع محدود آب از همین حالا نیز منجر به بالا گرفتن تنش‌ها و درگیری‌ها، چه در داخل ایران و چه در مناطق مرزی و در مقابله با همسایگان این کشور شده است.
در سال 2011 مرزبانان ایرانی پس از عبور از مرز افغانستان و تلاش برای باز کردن یک کانال آب 18 مایلی 30 کیلومتری از رود هلمند به ایران، با نیروهای افغان درگیر شدند.
 در دهه 1980 جرقه طولانی‌ترین جنگ تاریخ مدرن خاورمیانه، بر سر دو ادعای رقیب در خصوص کنترل آبراهه راهبردی شط‌العرب اروندرود، میان ایران و عراق روشن شد.
افزایش فشارها بر منابع آبی ایران، انتخاب دشواری را در میان مصارف مختلف رقیب تعریف می‌کند در حوضه کرخه، مدیریت منابع آبی باید تصمیم بگیرد که با کاهش جریان آب رودخانه چه کند. آیا این آب را در سد کرخه نگه‌داشته تا بتواند از آن برای تولید برق استفاده کند یا اینکه مسیر آب به نواحی پایین‌دست را باز کند تا بتواند منطقه‌ای را که به‌عنوان سبد غذایی ایران شناخته می‌شود، آبیاری کند.
آلودگی زیست‌محیطی
ایران با خطرات زیست‌محیطی جدی دیگری نیز مواجه است. طبق گفته «سازمان بهداشت جهانی» سه شهر از پنج شهر نخست در فهرست آلوده‌ترین شهرهای جهان تهران، اهواز، اصفهان در ایران قرار دارند که میزان آلودگی هوا در این شهرها از چهار تا هفت برابر سطح قابل‌قبول سازمان بهداشت جهانی برآورد شده است.
ایران به سبب کیفیت نامطلوب هوا در سرتاسر کشور، از میان 91 کشور موردبررسی، در جایگاه 86 قرارگرفته است. آلاینده‌های هوا، تنها در تهران منجر به مرگ سالانه بیش از 5500 نفر بر اثر بیماری‌های قلبی، عروقی و تنفسی می‌شوند.
از سویی انتظار می‌رود که روند تغییرات آب‌وهوای جهانی نیز بر عمق معضلات زیست‌محیطی ایران بیفزاید. به گفته «سازمان حفاظت از محیط‌زیست ایران» تغییرات دما و میزان بارش‌ها، امکان برخورداری از آب پاک، به‌ویژه در مناطق روستایی را کاهش خواهد داد و این نیز به‌نوبه خود منجر به گسترش بیماری‌های انتقالی از راه آب خواهد شد.
 دمای بالاتر و حجم پایین‌تر بارندگی می‌تواند تا سال 2050 تا 30 درصد از محصول غلات بکاهد. طبق تحلیلی که از سوی هلند منتشرشده است، تغییرات آب‌وهوا می‌تواند تا سال‌های 2050-2040، 15 تا 19 درصد از مجموع منابع آب‌های تجدیدشونده ایران را کاهش دهد و در آن زمان، میزان نیاز سالانه آب ایران، بیش از 40 درصد فراتر از حجم منابع تجدیدشونده آب این کشور خواهد بود.

هزینه‌ها
میزان خسارات ناشی از تنش آب، بیابان‌زایی و آلودگی می‌تواند در بلندمدت منجر به ایجاد مشکلات تضعیف‌کننده‌ای برای اقتصاد کشور شود. طبق برآورد «بانک جهانی» هزینه سالانه تخریب محیط‌زیست در ایران‌ هم‌اینک نیز به میزان هولناک 5 تا 10 درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است.
در مقایسه، به گفته «اداره حسابرسی دولت آمریکا» تحریم‌های طاقت‌فرسای واشنگتن و جامعه بین‌المللی، در سال 2012 تنها توانستند 4/1 درصد از تولید ناخالص داخلی ایران را کاهش دهند؛ و با گذشت زمان، این منابع ارزشمند بیشتر تحلیل رفته، حاصلخیزی بیشتر کاهش‌یافته و سلامت عمومی بیش‌ازپیش آسیب خواهد دید.
سوء مدیریت نیز سهم بسزایی در مشکلات زیست‌محیطی ایران دارد. شهرهای ایران یک‌سوم منابع آب خود را از طریق نشتی لوله‌های آب از دست می‌دهند. ‌سامانه آبیاری این کشور نیز ناکارآمد بوده و از بازدهی بسیار پایینی برخوردار است. بیش از نیمی از حجم آب منابع تجدیدشونده ایران ‌که در بخش کشاورزی مصرف می‌شود، به هدر می‌رود.
 ایران برای عبور از چالش‌های زیست‌محیطی، به تنظیم مجدد سیاست‌ها و منابع خود نیاز دارد. به گفته کارشناسان هزینه فناوری‌های جدید، به‌کارگیری شیوه‌های صرفه‌جویی و دیگر اقداماتی که می‌تواند تأمین آب موردنیاز ایران در سال 2050 را امکان‌پذیر سازد، حداکثر به 3 میلیارد دلار در سال خواهد رسید.
بحران قریب‌الوقوع زیست‌محیطی ایران به انقلاب سبز فراگیری در سیاست‌گذاری‌های ملی نیاز دارد
 جهان آب ندارد ...
نگاهی بر بحران بی‌آبی در جهان

-    بحران آب، بدترین بحران‌های 10 سال آینده جهان
-    چه آینده‌ای در انتظار جهان است؟
-    بحران آب در جهان و عواقب ناشی از آن
-    شناسایی نقاط كم آب جهان
-    وضعیت كشاورزی در شرایط بحران آب
-    الگوهای نادرست مصرف
-    توزیع عادلانه آب
-    پاسخ رسمی به بحران آب در جهان
-    ساختار جدید آب
-    بحران جهانی آب چیست؟
-    برنامه‌هایی برای سناریوهای بحران آب در جهان
-    «برنامه ژئوسفر- بیوسفر» و «برنامه جهانی برای ارزیابی آب» توسط یونسکو
-    زیست‌بوم، برنامه جهانی، اجرای بومی‌
-    کارهای‌ داوطلبانه‌ و سازمان‌های مردم‌نهاد NGO در حوزه آب
-    آب‌های زیرزمینی فسیلی و بانک آب
-    پروژه‌های کوچک مبتکرانه
-    آب مجازی و هزینه فرصت
-    فراموش‌شدگان حوزه آب، زنان و فقرا
-    دادگاه منابع آبی
-    کلاه سبزها
-    حوضه‌های مشترک آبی، تهدید یا فرصت
-    ۶ روشی که در آمریکا با بحران آب مقابله می‌کنند.
-    هشدار سازمان ملل درباره بحران آب
-    کمبود آب منشأ چالش سیاسی دهه آینده، رشد اقتصاد جهان تحت تأثیر بحران آب
بحران آب، بدترین بحران‌های 10 سال آینده جهان
 بحران آب و شکست برنامه‌های تغییرات آب‌وهوایی، مهم‌تر از همه در گزارش جدید مجمع جهانی اقتصاد برای نخستین بار خطرات زیست‌محیطی در صدر جدول خطرپذیری‌های 10 سال آینده قرار گرفتند.
لقب دادن گرم‌ترین سال جهان به 2015، نگرانی در سال 2016 را در پی داشت تا شکست در برابر کاهش تغییرات آب‌وهوایی به‌عنوان بزرگ‌ترین تهدید بالقوه در صدر خطرپذیری‌های 18 ماه آینده قرار گیرد.
 مجمع جهانی اقتصاد در جدیدترین گزارش خود به بررسی مهم‌ترین خطرپذیری‌های سال 2016 در خصوص موضوعاتی از قبیل محیط‌زیست، امنیت بین‌المللی و ظهور انقلاب صنعتی چهارم پرداخته است. شکست در برابر کاهش تغییرات آب‌وهوایی و سازگاری و بحران آب به‌عنوان بزرگ‌ترین تهدید بالقوه در اقتصاد جهانی سال 2016 ذکرشده است. از زمان انتشار گزارش مجمع جهانی اقتصاد در سال 2006 این اولین باری است که خطرات زیست‌محیطی در صدر جدول رتبه‌بندی این سازمان قرارگرفته است.
گرم شدن کره زمین در سال 2015 و ادامه روند فعلی آن این انتظار را به وجود آورده که در سال‌های آینده دمای زمین به دماهای بالای 1 درجه افزایش یابد. همچنین انتظار می‌رود که دمای سطح کره زمین برای اولین بار در طول تاریخ به دماهایی بالاتر از دمای دوران قبل از انقلاب صنعتی برسد.
چه آینده‌ای در انتظار جهان است؟
شواهد آماری نشان می‌دهد میانگین جهانی دما ماه اکتبر 2015 نسبت به میانگین‌های پارسال 0.98 درجه سلسیوس بیشتر است. این یعنی بیشترین میانگین دمایی که جهان تجربه کرده است.
 نگاهی به آمار اکتبر گویای این مسئله است. گرم‌ترین اکتبری که تاکنون مشاهده‌شده است. از طرفی بر اساس تحقیقات تا 55 سال دیگر امواج گرمایی شدید که در جهان هنوز دیده نشده است وارد ابوظبی، دوبی، دوحه، قطر و سواحل جنوبی ایران می‌شود، جهان در آن روزها گرم‌ترین روزهایش را تجربه خواهد کرد.
گرمایش زمین وقتی شدت می‌یابد زمین‌های مزارع کشاورزی رو به ویرانی رفته و تأثیرش بر حیوانات و گیاهان جلوه می‌کند. بعدازآن دنیا با کاهش منابع غذایی دست‌وپنجه نرم خواهد کرد. به گزارش بانک جهانی تا 15 سال دیگر تعداد افرادی که به دلیل تغییرات آب‌وهوا دچار فقر می‌شوند به بیش از 100 میلیون نفر خواهد رسید همچنین کمبود غذا در آفریقا تا سال 2040، 12 درصد افزایش خواهد یافت و این میزان 75 سال دیگر به 70 درصد خواهد رسید. آن‌سوی دیگر ماجرا جاری شدن یخ‌های ذوب‌شده در اقیانوس‌هاست.
به‌گونه‌ای که سطح آب دریا‌ها بالا رفته، پای آن به ساحل‌های خشک کشورهای مختلف می‌رسد و سیلاب جاری می‌شود. این افزایش ارتفاع آب‌ها از 10 تا 91 سانتی‌متر خواهد بود و باعث نابودی بسیاری از جزایر و شهر‌های ساحلی خواهد شد.
افزایش 91 سانتی‌متری آب‌های دریا هر شهری را در سواحل شرقی آمریکا از میامی تا بوستون را غرق می‌کند. حدود 100 میلیون نفر در اطراف شهر‌های ساحلی زندگی می‌کنند. این یعنی ده‌ها میلیون نفر باید خانه‌شان را تغییر دهند که مهاجرت بر اثر تغییرات اقلیمی را گریزناپذیر می‌کند.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل می‌گوید در سال 2014، 59.5 میلیون نفر مجبور به مهاجرت شده‌اند که این تعداد پناهنده 50 درصد بیشتر از تعداد افرادی است که در سال 1940 در طبقه‌بندی پناهندگان قرار گرفتند.
 گزارش مجمع جهانی نشان می‌دهد که از میان 24 خطری که این سازمان از سال 2014 به آن‌ها پرداخته است تاکنون، پیامد احتمالی خطرات افزایش دمای کره زمین و پناهندگان در حال افزایش است.
مجمع جهانی اقتصاد در بررسی و تحلیل خطرپذیری‌های سال جاری، با حضور 750 کارشناس، به ارزیابی و تحلیل 29 خطرپذیری جهانی و آثار احتمالی آن‌ها در یک افق زمانی 10 ساله پرداخته است. به گفته این گروه شکست در برابر کاهش تغییرات آب‌وهوایی و سازگاری می‌تواند تأثیر بیشتری از گسترش سلاح‌های کشتارجمعی، بحران آب، مهاجرت‌های انبوه و شوک‌های قیمت انرژی داشته باشد.
همچنین از بعد پیامدهای احتمالی، مهاجرت‌های انبوه در صدر جدول قرار دارد و پس‌ازآن پدیده‌های آب‌وهوایی مخرب، شکست در برابر کاهش تغییرات آب‌وهوایی و سازگاری، درگیری‌های بین ایالتی و پیامد‌های منطقه‌ای ناشی از درگیری‌ها و فاجعه‌های بزرگ طبیعی به ترتیب اولویت هستند.
بحران آب در جهان و عواقب ناشی از آن
همان‌گونه كه تنفس هوا امری بدیهی است مصرف آب هم نیاز حیاتی است. سابقاً تصور می‌شد منابع آب نامحدودند اما امروزه حتی كشورهای پیشرفته، محدودیت منابع آبی را درك کرده‌اند. آب كیمیاترین منابع موجود در جهان است و از اساسی‌ترین الزامات فعالیت‌های بشری محسوب می‌شود و اهمیت زیست‌محیطی آن را نمی‌توان نادیده انگاشت.
متأسفانه فعالیت‌های بشری موجبات تنزل كمی و كیفی منابع آب را فراهم ساخته است. پیش‌بینی‌های تکان‌دهنده به مدد آمار، وضعیت منابع آب جهان را بسیار مخاطره‌آمیز نشان می‌دهد. سیاره زمین (سیاره آب منظومه شمسی) با كمبود آب روبرو شده است.
فعالیت‌های مخرب و استفاده ناکارآمد منابع آب و در كنار آن افزایش جمعیت و افزایش تقاضای آب منابع آب را در چند دهه اخیر به‌شدت محدود کرده است. سازمان ملل اظهار می‌دارد كمبود منابع آب سبب كاهش زمین‌های كشاورزی گردیده است و تولید مواد غذایی در دهه‌های اخیر به‌شدت مخاطره‌آمیز می‌شود.
كمبود منابع آب به‌عنوان تهدیدی جدی برای حیات بشر مطرح است. تغییرات آب‌وهوایی و كاهش جنگل‌های بارانی، كاهش ضخامت لایه ازن همه و همه كمبود آب را تشدید می‌کنند. كمبود آب اثرات جانبی و غیرمستقیم نیز دارد. نظیر افزایش فقر و گرسنگی، تخریب ‌زیست‌بوم بیابان‌زایی، تغییرات آب‌وهوا و حتی صلح جهانی را مورد تهدید قرار می‌دهد.
 جهان امروز می‌باید با مشاركت دولت‌ها و بخش خصوصی در یافتن یك راه‌حل فوری و اضطراری برای پاسخگویی به بحران آب قدم‌های جدی‌تری بردارد. بررسی آماری میزان مصرف آب، وضعیت آب در جهان را روشن‌تر می‌سازد.
به‌طور میانگین در سطح جهانی آب شرب و بهداشت 10 درصد مصارف را تشكیل می‌دهند و فعالیت‌های صنعتی، تفریحی و تجاری و سایر حدود 20 درصد و كشاورزی به‌تنهایی 70 درصد منابع آب را مصرف می‌کند. در برخی از كشورها به‌ویژه كشورهای آفریقایی در مناطق صحرایی و ساحل آفریقا 90 درصد منابع آب صرف كشاورزی می‌گردد.
شناسایی نقاط كم آب جهان
توزیع مناسب آب در گستره جهان غیریکنواخت و ناهمگون است. دو سوم جمعیت جهان در نقاطی ساكن هستند كه تنها یک سوم بارش‌های سالانه را دارند (آسیا).
 در عوض نقاط پر آب جهان نظیر رودخانه آمازون و كنگو تراكم جمعیت كمتری دارند. بسیاری از نقاط پرتراكم جمعیت نظیر مدیترانه، خاورمیانه، هندوستان و چین با كمبود جدی آب در دهه‌های آتی روبرو خواهند بود.
حتی برخی از نقاط قاره آمریكا به‌ویژه در نقاط جنوب غربی و مركزی در برابر مخاطرات کم‌آبی آسیب‌پذیر می‌شوند. ازجمله خشک‌سالی كالیفرنیا در دهه‌های اخیر مؤید این نظر هست. پیش‌بینی خشک‌سالی‌های آتی به دلیل تغییرات غیرقابل‌پیش‌بینی آب‌وهوا بسیار دشوار است. بسیاری از دانشمندان معتقدند توزیع آب جهانی تحت تأثیر تغییرات آب‌وهوایی قرار دارد.
درعین‌حال بخارات آب حاصل از زمین‌های كشاورزی به نقاط دیگر هدایت می‌شوند. بر اساس برنامه زیست‌محیطی سازمان ملل پدیده ال نینو كه از گرم شدن آب اقیانوس آرام آغاز می‌گردد خود معلول گرم شدن كره زمین هست.
 پدیده ال نینو كه با بروز سیلاب‌های شدید و خشک‌سالی‌های متناوب همراه است تهدید بالقوه‌ای برای كشاورزی محسوب می‌شود. به‌علاوه دمای فوق‌العاده زمین میزان تبخیر آب و كاهش رطوبت خاك را سبب می‌شوند. گسترش بیابان‌ها در آفریقا و دیگر نقاط جهان از عوارض پدیده ال نینو هست.
 تقریباً 100 كشور جهان در حال حاضر با گسترش بیابان‌ها مواجه هستند. درواقع بر اساس مطالعات سازمان ملل 900 میلیون انسان در حال حاضر در نقاطی ساكن هستند كه با خطر تغییر آب‌وهوا و گسترش بیابان روبرو می‌باشند.
وضعیت كشاورزی در شرایط بحران آب
محدودیت منابع آب اولین مانع گسترش و توسعه تولیدات كشاورزی در چند دهه آینده خواهد بود. فنّاوری انقلاب سبز تولید محصولات كشاورزی را افزایش داده و سبب شده بازدهی زمین‌های كشاورزی با آبیاری مصنوعی 5 بار بیشتر از زمین‌های كشت دیم شود.
امروزه 45 درصد مواد غذایی جهان از زمین‌های كشاورزی با آبیاری تأمین می‌گردد. با افزایش جمعیت انتظار می‌رود تولید این میزان به 70 درصد افزایش یابد. افزایش تولید محصولات كشاورزی فشار مضاعفی را بر منابع آب جهان وارد می‌کند.
كشاورزی با آبیاری یا كشت دیم کدام‌یک با توجه به محدودیت منابع آب گزینه بهتری است. به‌هرحال به دلایل اكولوژیكی كشت دیم مناسب‌تر است. توسعه زمین‌های دیم تا زمانی كه به زمین‌های جنگلی و جلگه‌ها تجاوز می‌کنند و باعث تغییرات رفتار زیست‌محیطی و كاهش تنوع زیستی می‌گردند، مخاطره‌آمیز به نظر می‌رسد.
 در حال حاضر در جهان غذای كافی برای همه انسان‌ها موجود است. مهم‌ترین دلایل گرسنگی، معضلات اقتصادی اجتماعی و سیاسی می‌باشند. مردم فقیر كه فاقد شغل و زمین برای كشت هستند، درآمد كافی برای تهیه غذا در اختیار ندارند گر چه تراكم جمعیت باعث تنزل كیفیت زیست‌محیطی می‌گردد.
 اما الگوهای نادرست مصرف در كشورهای صنعتی و پیشرفته باعث تشدید بحران آب و كاهش مواد غذایی در نقاط تشدید بحران آب و كاهش مواد غذایی در نقاط دیگر جهان می‌گردد. كمبود مواد غذایی در كشورهایی كه با نرخ رشد بالا جمعیت روبرو هستند كاملاً محسوس است.
از طرفی بروز خشک‌سالی‌ها، معضلات اجتماعی، تورم و كساد اقتصادی نیز وضعیت این كشورها را آسیب‌پذیر می‌کند. وضعیت این كشورها به‌گونه‌ای است كه با میلیون‌ها آواره (درواقع آواره‌های زیست‌محیطی) روبرو هستند كه به‌ناچار سرزمین‌های خود را ترك می‌کنند و بالقوه موازنه زیست‌محیطی را در كشور میزبان به مخاطره می‌اندازند.
الگوهای نادرست مصرف
بحران‌های اجتماعی و اقتصادی كمبود آب را تشدید می‌کنند. در حال حاضر 4 / 1 میلیارد انسان از دسترسی به آب سالم محرومند و درعین‌حال نیمی از جمعیت جهان از فقدان تأسیسات بهداشتی (فاضلاب) در رنج هستند.
 درعین‌حال توسعه تأسیسات جدید با توجه به روند رو به رشد جمعیت پاسخگو نیست. تأمین آب شرب سالم و ایجاد تأسیسات بهداشتی تصفیه فاضلاب برای سال 2025 به‌عنوان یك وظیفه اساسی و یكی از اركان توسعه پایدار برای 5 میلیارد انسان كه ظرف 25 سال آینده به جمعیت جهان افزوده خواهند شد، مطرح هست.
درحالی‌که توسعه صنعتی و ارتقاء استانداردهای زندگی، الگوی مصرف آب در قرن 20 را به دو برابر افزایش داده است.
توزیع عادلانه آب
توسعه شهرنشینی به‌ویژه در كشورهای درحال‌توسعه تقاضای آب را در همه بخش‌های مصرف اعم از کشاورزی شرب و صنعت افزایش داده است. بر اساس مطالعات، كشورهای درحال‌توسعه به علت افزایش الگوی مصرف خانگی باعث كاهش آب موردنیاز كشاورزی گردیده‌اند.
 به‌علاوه كمبود آب در نقاط شهری و حاشیه آن‌ها ازنظر اقتصادی تأمین آب را با مشكلاتی روبرو ساخته است. در حال حاضر بیش از 3 / 1 میلیارد انسان در فقر كامل زندگی می‌کنند و سرانه درآمد كمتر از 1 دلار در روز دارند و 2 میلیارد انسان دیگر تنها اندكی وضع بهتری از 3 / 1 میلیارد انسان فقیر را دارا هستند.
پاسخ رسمی به بحران آب در جهان
سازمان ملل و بانك جهانی بر پایه مطالعات انجام‌شده و شناسایی وضعیت موجود ‌راهبرد‌هایی را برای مقابله با بحران آب تنظیم کرده‌اند. یافته‌های آنان نشان می‌دهد كه با توسعه استحصال آب و اصلاح توزیع آب می‌توان كارایی ‌سامانه‌ها را تا 70 درصد افزایش داد. در حال حاضر راندمان ‌سامانه‌ها 45 درصد هست.
 باوجود انجام این اقدامات جهان ‌همچنان با كمبود آب برای 20 درصد جمعیت روبرو خواهد بود. بیشتر منابع آب جهان قبلاً استحصال‌شده‌اند و درواقع محدودیت‌های فنّاوری برای استحصال آب بیشتر وجود دارد. بر اساس مطالعات انجام‌شده اگر توسعه منابع آبی به‌اندازه سال 1990 نیز باشد در دهه‌های آینده، جهان با بحران آب روبرو خواهد بود.
ساختار جدید آب
پروژه‌های جدید ذخیره آب، روش‌های بهینه مدیریت منابع آب و بهره‌گیری از ابداعات و ابتكارات جدید از عوامل مهم مقابله با بحران‌های آب می‌باشند. در كنار آن توسعه توجهات و احترام به ارزش آب و محیط‌زیست از اهمیت نهادینه‌تری برخوردار هست.
 برای دهه‌های زیادی بشر غیرمسئولانه از محیط‌زیست بهره برده و بیش از نیاز، منابع را مورداستفاده قرار داده است و در راستای تخریب و كاهش كیفیت منابع آب گام برداشته است. برای آب سیمای رفتارهای اجتماعی، اقتصادی، اکولوژیکی و سیاسی بشر هست.
كاهش و كمبود تولیدات كشاورزی از عواقب سوء بحران آب هست. حل این بحران بدون مداخله انسان و اجرای برنامه‌های بلندمدت ممكن نخواهد بود و تأخیر در انجام وظایف، هزینه‌های اقتصادی طرح‌های عمرانی را افزایش می‌دهد و باعث افزایش مخاطرات حیات انسان‌ها می‌گردد.
بحران جهانی آب چیست؟
پنجاه سال پیش، زمانی که جمعیت در این سیاره کمتر از نصف جمعیت کنونی آن بود، درک مشترک می‌گفت که آب یک منبع بی‌نهایت است. مردم مانند امروز ثروتمند نبودند، کمتر کالری مصرف می‌کردند و گوشت کمتری می‌خوردند، بنابراین آب کمتری برای تولید مواد غذایی نیاز بود.
آن‌ها به یک‌سوم حجم آبی که ما در حال حاضر از رودخانه برداشت می‌کنیم نیاز داشتند. امروز، رقابت برای منابع آب بسیار شدیدتر است. دلیل این است که در حال حاضر بیش از هفت میلیارد نفر بر روی زمین وجود دارند، مصرف گوشت و سبزیجات و آب در حال زیادشدن است و رقابت برای آب در بخش‌های صنعتی، شهری و سوخت‌های زیستی بیشتر شده است.
اما در ایران، طبق پیش‌بینی‌ها در سال 1400 سرانه آب به کمتر از 1400 مترمکعب برای هر فرد در سال خواهد رسید و این به معنی ورود به بحران آبی است.
ایران در آستانه بحران آب به سر می‌برد و طی سال‌های آینده تأمین آب به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کشور در بسیاری از استان‌ها، شهرها و مناطق تبدیل خواهد شد. ایران ازنظر جغرافیایی در بخش نیمه‌خشک و خشک جهان قرارگرفته، میانگین بارش در ایران حدود 250 میلی‌متراست درحالی‌که میانگین جهانی حدود 850 میلی‌متر است که بیش از سه برابر میزان بارش در ایران است.
با افزایش مصرف روزافزون آب شیرین، منابع آن با سرعت هر چه بیشتر رو به اتمام است.
ایران باوجود منابع کم آب شیرین، جزء پرمصرف‌ترین کشورهای دنیا قرار می‌گیرد و در آینده‌ای نزدیک همه ما تحت‌فشار کمبود آب شدید خواهیم بود. حال علاوه بر مشکلات اقتصادی و غیره‌ای که هم‌اکنون با آن درگیریم کمبود آب نیز به این مشکلات اضافه شود. بهتر نیست که با کمی دقت سهمی در جلوگیری از این بحران داشته باشیم؟
برنامه‌هایی برای سناریوهای بحران آب در جهان
ازآنجایی‌که اقیانوس‌ها، دریاها و آب‌ها، دوسوم کره خاکی ما را اشغال کرده‌اند، بسیاری از مردم تصور نمی‌کنند که روزی با کمبود جهانی آب مواجه شویم و غافل از این‌اند که 5/97 درصد آب‌های زمینی شوراند و بخشی عظیم از آب‌های شیرین کره زمین غیرقابل ‌استفاده‌اند و تنها 7 هزارم درصد از کل آب‌های کره زمین قابل‌ دسترسی‌اند. این در حالی است که طی قرن گذشته، جمعیت جهان 3 برابر شده، اما میزان مصرف آب بیش از 6 برابر افزایش‌یافته است.
زمانی بود که مشکلات دسترسی به آب از نگاه فنّاوری دیده می‌شد و تصور می‌رفت که با کمک فنّاوری‌های جدید می‌توان به ذخایر آبی بیشتری دست‌یافت.
 ایجاد سد‌های جدید، کارخانه‌های آب‌شیرین‌کن و باروری ابرها البته گام‌های مؤثری بود که برداشته شد، اما اینک ثابت‌شده که بحران آب بسیار بزرگ‌تر از این است که پیش‌ازاین گمان می‌رفت و ما ساکنان کره خاکی باید با دست‌به‌دست هم دادن، همه راه‌های حفظ و ذخیره آب‌های قابل‌استفاده را طی کنیم، از کاهش مصرف گرفته تا افزایش راه‌های سودمند دسترسی به آب، بدون این‌که به اکولوژی کره زمین لطمه وارد سازیم.
اکنون حدود 3/2 میلیارد نفر در مناطقی زندگی می‌کنند که با کمبود متوالی آب و تنش آبی مواجه هستند و با ادامه این روند در سال 2025 تنش آبی در مناطق مختلف کره زمین نزدیک به 50 درصد بالغ خواهد شد.
 این در حالی است که تا سال 2025 مناطقی فاجعه‌آمیز ازنظر کمبود آب خواهیم داشت که خاورمیانه و شمال آفریقا در مرکز این بحران قرار دارند. کمبود آب در خاورمیانه و کشور ما مسئله‌ای جدی است و شاید دیر نیست که روزی را شاهد باشیم که برای تهیه آب موردنیاز کشور، به فروش هر چه بیشتر نفت و گاز برای جبران کمبود آب متوسل شویم.
در این میان، حتی برخی بحث‌هايي درباره احتمال وقوع جنگ‌هایی برای کسب ذخایر آب در جهان را پیش‌بینی کرده‌اند. گذشته از مخالفانی که این فرضیه دارد، به‌طوری‌که به‌طعنه اذعان می‌کنند: «آب برای خاموش کردن آتش است، نه برای برافروختن آن»
بااین‌همه باید احتمال درگیری‌هایی را به‌خصوص در نواحی مرزی و مناطقی که در آن‌ها، حوزه‌های مشترک آبی قرار دارد، به‌عنوان یک سناریو در نظر گرفت تا برای پیشگیری‌های احتمالی از آن، اقدامات لازمه را انجام داد. مسئله آب را می‌باید به‌عنوان یک متغیر و عامل جدی در تصمیمات آتی در سراسر دنیا به‌حساب آورد، حتی در سطوح سیاسی و نظامی.
از سویی، امروزه با تشدید بحران آب، مدیریت ذخایر آن‌که پیش‌ازاین در سراسر دنیا به شکلی پراکنده و منفصل صورت می‌گرفت، اینک می‌رود که با فعالیت سازمان‌های مختلف جهانی، با تعامل و هماهنگی به برنامه‌ریزی و مدیریتی یکپارچه در جهان دست یازد که با راه‌حل‌هایی بومی تکمیل گردد، به‌خصوص در زمینه آموزش، پژوهش و پروژه‌های خلاقانه و طرح‌های مبتکرانه در حوزه آب.


«برنامه ژئوسفر- بیوسفر» و «برنامه جهانی برای ارزیابی آب» توسط یونسکو
یونسکو یکی از همین سازمان‌هاست که طی سال‌های گذشته گام‌هایی بسیار مهم و تأثیرگذار در این زمینه برداشته است و در توسعه آب‌شناسی بین‌المللی نقشی تعیین‌کننده داشته است و علاوه بر پرداختن به توسعه پایدار در کشورها و سرزمین‌های مختلف، پژوهش‌ها و پروژه‌هایی را به اجرا گذاشته که به روندهایی می‌پردازد که طی آن آب از طریق نظام جوی، آبیاری خاکی انتقال می‌یابد.
ازاین‌رو برنامه‌های جهانی متعددی در دستور کار قرارگرفته است. آندره آس ژولوزی که دبیر برنامه بین‌المللی آب‌شناسی و سرپرست بخش علوم آب یونسکو است، از پروژه‌ای سخن می‌گوید که طی آن صدها متخصص آب شناس از سراسر دنیا در کار عظیمی شرکت کردند که درنهایت نوعی ترازنامه آبی منطقه‌ای تهیه می‌کرد، به‌طوری‌که اطلاعات لازم را در زمینه ذخایر و حوضه‌های منابع آبی و آب‌های زیرزمینی و غیره در مناطق مختلف دنیا، به‌خصوص جاهایی که با کمبود آب مواجه‌اند، همچون کشورهای عربی، آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین در اختیار قرار می‌داد.
یکی دیگر از برنامه‌های یونسکو که طرح و برنامه‌ای است که از جامع‌ترین، تخصصی‌ترین و نوآورانه‌ترین آن‌ها به شمار می‌رود، عنوان «برنامه ژئوسفر- بیوسفر» را داراست و در حقیقت طرحی آینده‌نگر و بلندمدت که به دانشی ورای اطلاعاتی که بسیاری از متخصصین حوزه آب در حال حاضر از آن برخوردار بوده و با آن آشنایی دارند، نیاز دارد.
 در همین راستا، یونسکو با طرح دیگری تحت عنوان «برنامه جهانی برای ارزیابی آب» WWAP به استقبال آب برای همکاری رفته است و با بیست‌وسه موسسه سازمان ملل، راه‌حل‌هایی پایدار را برای توسعه انسانی در راه مدیریت آب در سراسر جهان جستجو کرده و در پیش‌گرفته‌اند.
زیست‌بوم، برنامه جهانی، اجراي بومی‌
مطالعات اخیر نشان داده است، با آن‌که مسائلی، همچون مشکلات زیست‌محیطی و مسئله کمبود آب کاملاً جهانی‌اند و باید با نگاهی جامع و جهانی بدان‌ها نگریست و بر اساس آن برنامه‌ریزی کرد اما راه‌حل‌های بسیاری از آن‌ها به‌خصوص آنگاه که اجرایی می‌گردند، منطقه‌ای و محلی‌اند که به زیست‌بوم هر محیطی که انسان‌ها در آن زندگی می‌کنند، برمی‌گردد.
انسان‌ها در محیط‌های‌ طبیعی‌ و اجتماعی‌ مختلفی‌ زندگی‌ می‌کنند و آنچه‌ فرهنگ‌ آنان‌ را می‌سازد تحت‌ تأثیر هر دو عامل‌ محیط طبیعی‌ و اجتماعی‌ است‌ و هرگونه‌ تغییر رفتاری برای نحوه تعامل با ‌زیست‌بومشان، به‌خصوص نحوه مدیریت و مصرف آب به زیست‌بوم و فرهنگ آنان برمی‌گردد. زیست‌بوم‌ شامل‌ اشیاء، منابع‌، جغرافیای‌ محیط و روش‌هایی‌ است‌ که‌ فرد با آن‌ها زندگی‌ می‌کند و بقاء می‌یابد.
آن‌ هنگامی‌ حساس‌ می‌شود که‌ دریابیم‌، بزرگ‌ترین‌ و گسترده‌ترین‌ برنامه‌ریزی‌ها در کشورهای‌ مختلف‌ از آن ‌روی‌ با شکست‌ مواجه‌ شد که‌ برنامه‌ و تجویزهای‌ آنان‌ بدون‌ توجه‌ به‌ شرایط طبیعی‌ و اجتماعی‌ محلی‌ و ارتباط بین‌ رفتارها و زیست‌بوم‌ مناطق‌ مختلف‌ و محلی‌ تنظیم‌شده‌ بود.
 فرضاً نحوه مصرف آب در محیط شهری، با محیط روستایی و ‌زیست‌بوم جنگلی بسیار متفاوت است و راه‌حل‌هایشان نیز از اساس با هم فرق می‌کنند. این در حالی است که بیشترین اسراف در مصرف آب نیز در محیط شهری و فرهنگ مصرف‌گرای آن صورت می‌گیرد.
کارهای‌ داوطلبانه‌ و سازمان‌های مردم‌نهاد NGO در حوزه آب
امروزه کارشناسان و متخصصان به این نتیجه رسیده‌اند که یکی از راه‌حل‌های مشکلات زیست‌محیطی و حوزه آب، کارهای داوطلبانه و سازمان‌های مردم‌نهاد NGO هستند که باید به هر دو در حفظ محیط‌زیست و مدیریت آب توجه شود.
سال‌ 2001 نقطه‌ عطفی‌ برای‌ کارهای‌ داوطلبانه‌ بود. پس‌ از اعلام‌ این‌ سال‌ به‌عنوان‌ سال ‌بین‌المللی‌ داوطلبان،‌ مجمع‌ عمومی‌ سازمان‌ ملل‌ متحد درصدد برآمد تا راه‌های‌ گسترش‌ کارهای ‌داوطلبانه‌ و مشارکت‌ دولت‌ها را در این‌ زمینه‌ جستجو کند.
 آن‌ نقطه‌ اوجی‌ بود برای‌ داوطلبان‌ که‌ مردم‌ را در 130 کشور جهان‌ بسیج‌ کرده‌ بود، اما این‌ تنها آغاز راه‌ بود. باید داوطلبان‌ عملاً میلیون‌ها انسان‌ را در سراسر جهان به‌گونه‌ای‌ همراه‌ می‌ساختند که‌ آن‌ها دریابند تنها به‌ کمک‌ آن‌هاست‌ که‌ می‌توان‌ به‌ تحولاتی‌ چشمگیر دست‌یافت.
در برنامه‌های توسعه‌ای امروز، مردم‌ تشویق‌ می‌شوند که‌ از سیاست‌های‌ ترویج‌ فعالیت‌های‌ داوطلبانه‌ حمایت‌ کنند و ارزش ‌کار داوطلبانه‌ را دریابند، کارهایی‌ که‌ امروز به‌ آن‌ به‌مثابه‌ «سرمایه‌ای‌ اجتماعی» می‌نگرند.
 بد نیست بدانید که نخستین سازمان‌های مردم‌نهادی که ظهور کردند، مربوط به حفظ محیط‌زیست و اصطلاحاً «گروه‌های سبز» بودند.
گزارش‌ها نشان می‌دهد، در طول‌ سال‌ها تجارب‌، نگرش‌ جهان‌ به‌ فعالیت‌های‌ داوطلبانه‌ تغییر کرده‌ است‌. اکنون‌ گروه‌های‌ بسیاری‌ در سراسر جهان‌ می‌آموزند که‌ مهارت‌های‌ گوناگون ‌را برای‌ بهبود اوضاع‌ جوامع‌ به‌ اشتراک‌ بگذارند.
 داوطلبان‌ دیگر‌ تنها به شکلی منفرد و خودانگیخته اقدام نمی‌کنند، آنان در واحدهای‌ خدماتی‌ سازمان‌یافته که اینک سازمان‌های مردم‌نهاد خوانده می‌شوند، کار می‌کنند و برنامه‌های زیست‌محیطی و صرفه‌جویی و بهینه‌سازی مصرف آب را تجربه کرده و به دیگران یاد می‌دهند.
 امروز عقیده‌ غالب‌ آن‌ است‌ که‌ از طریق ‌پژوهش‌های‌ ملی‌ می‌توان‌ درک‌ بهتری‌ از دستاوردهای‌ آنان‌ به‌ دست‌ آورد و به‌ دولت‌ها، سازمان‌ ملل ‌متحد و دیگر نقش‌آفرینان‌ خارجی‌ نشان‌ داد که‌ چگونه‌ می‌توان‌ فضای‌ مثبتی‌ فراهم‌ آورد تا فعالیت‌های داوطلبانه‌ در سطح‌ محلی‌ و بومی‌ پرورش‌ یابد، بدیهی است که مسائل زیست‌محیطی و مدیریت آب در اولویت برنامه‌های داوطلبان مسئول، آماده و سازمان‌یافته قرار دارد.
آب‌های زیرزمینی فسیلی و بانک آب
لایه‌های آب‌های فسیلی، مخازنی زیرزمینی هستند که آب را برای صدها یا هزاران سال در خود حفظ می‌کرده‌اند و بندرت از طریق بارش‌های فصلی تجدید می‌شوند. در بسیاری از نقاط دنیا از کالیفرنیا تا فلسطین اشغالی و از شمال چین تا بخش‌هایی از هند و استرالیا، جیره‌بندی آب به امری رایج بدل شده است.
یکی از طرح‌های حفظ ذخایر آبی تشکیل یک «بانک آب» است. این پروژه در نامیبیا موفق بوده است. پی یت هینس، رئیس اداره آب و همکارانش ابتدا به دنبال تغییر مسیر رود بودند، ولی با اختلافاتی که براثر آن با دولت و کارشناسان بوتسوانا پیدا کردند، دولت نامیبیا پروژه دیگری را در پیش گرفت.
 آن‌ها کلیه نشت‌های آب در سه سد را که با آبراهی به هم متصل می‌شد، برطرف کردند. آن منجر به عدم اتلاف مقدار معتنابهی طی مسیری بود که درنهایت به سدها منتهی می‌گردید. از سویی، طی مسیری که آب جاری می‌پیموده است، مقدار زیادی از آن تبخیر می‌شد که طرح پروژه مذکور دولت با ارسال آن به زیرزمین، ترجیح داد تا عملاً با ذخیره آن در سفره‌های زیرزمینی به‌نوعی بانک آبی برای خود حفظ کرده و برای آیندگان به میراث گذارد.
کارشناسان می‌گویند، این پروژه در کشورهایی که از رودخانه‌های فصلی و موقت بسیاری برخوردارند، مفید و مؤثر خواهد بود.
پروژه‌های کوچک مبتکرانه
در این میان پروژه‌های کوچک و مبتکرانه را نیز که به مناطق دوردست و مکان‌هایی که از فقر شدید آب یا آب آشامیدنی و سالم رنج می‌برند، کمک می‌رسانند، نباید نادیده گرفت.
یکی از این پروژه‌ها، شبکه‌ای از خطوطی موازی مخصوص بر روی یک پرده است که مقدار قابل‌ملاحظه‌ای از رطوبت ابرها و مه‌ها را جذب می‌کند و در اختیار نیازمندان می‌گذارد. این تدبیر برای مناطق مرتفع و کوهستانی در نظر گرفته‌شده بود، برای مکان‌هایی که دسترسی به آب مشکل است و در کوهستان‌های آند و هیمالیا به‌خوبی جواب داد و اینک در مناطق خلیجی نیز آزمایش می‌شود.


آب مجازی و هزینه فرصت
«آب مجازی» یکی از طرح‌های جدید حوزه آب است که مباحثی جدید را موجب شده است. البته قرار نیست از سنگ، آب‌گرفته شود، بلکه موضوع هزینه فرصت آن است که در علم اقتصاد مطرح است.
 بدین معنی که در ازای تولید محصولات کشاورزی در کشورهایی که از فقر منابع آبی رنج می‌برند چه میزان آب باید از دست داد و آیا این امر به‌صرفه است یا بهتر آن است تا محصولات کشاورزی را از مناطق و کشورهایی که دچار کمبود آب نیستند وارد کنند، چون در چنان شرایطی (کمبود آب) آب با ارزش‌تر از محصولات کشاورزی و غیرقابل جایگزین است، گرچه می‌باید این را نیز در نظر گرفت که برخی از محصولات کشاورزی و غذایی ضروری، ارزششان برای حیات کمتر از آب نیست.
 مثلاً عربستان سعودی برای تولید و حتی صادرات محصولات کشاورزی به شکل بی‌رویه‌ای از ذخایر آبی و آن‌هم آب‌های زیرزمینی و فسیلی استفاده می‌کند. تهی شدن آب‌های زیرزمینی در عربستان به‌طور میانگین با سرعت سالانه 2/5 میلیارد مترمکعب به‌پیش می‌رود. با چنین سرعت مصرفی، کارشناسان برآورد کرده‌اند، منابع آب عربستان ظرف 52 سال پایان می‌یابد. آیا این امر به‌صرفه است و طرح آب مجازی در چنین مناطقی، منطقی نیست؟
فراموش‌شدگان حوزه آب، زنان و فقرا
تاکنون برای حفظ محیط‌زیست و صرفه‌جویی در حوزه مصرف آب عمدتاً عادت بر این بوده که به مردان توجه شود و آموزش برای کارکنانی گذاشته می‌شود که طبعاً اکثراً مرداند؛ اما اخیراً تحقیقات متعدد ثابت کرده که در اکثر نقاط جهان زنان نقشی تعیین‌کننده‌تر در حفظ محیط‌زیست داشته و در ‌سامانه آبیاری نقشی بیشتر و کلیدی‌تر دارند، فرضاً در نظام آبیاری و آب‌رسانی این زنان هستند که عملاً نقشی مهم‌تر از مردان ایفاء می‌کنند. ازاین‌روی برنامه‌های آموزشی برای زنان باید در اولویت قرار گیرد.
در کشورهای فقیر و درحال‌توسعه بار اصلی تأمین آب بر دوش زنان است. آنان‌اند که باید ساعت‌ها به دنبال آب بگردند تا بیابند. بی‌سوادی و فقدان آموزش، کالبد ناتوان و ناسالمشان را که به سبب حاملگی‌های پیاپی و سوءتغذیه مدام نحیف‌تر می‌شود، روزبه‌روز تحلیل می‌برد.
 ساعت کار آنان نیز به‌واسطه کاستی‌های دائم زندگی، طولانی‌تر می‌شود. محاسبات نشان می‌دهد که در آفریقا ساعت کار زنان در سال به‌طور متوسط 2490 ساعت است، حال آن‌که مردان در سال به‌طور متوسط 1400 ساعت کار می‌کنند.
در سال‌های اخیر طرح‌ها و پروژه‌هایی در چارچوب طرح آب‌رسانی و بهداشت سازمان ملل انجام شد و تا حدی از بار سنگین مسئولیت‌های آنان کاست، ولی فقر و بی‌سوادی و بیماری آن‌قدر ریشه‌دار است که برنامه‌های بسیار بسیار افزون‌تر و کاراتری باید صورت گیرد.
اینک این نکته موردتوجه طراحان، مسئولان و دست‌اندرکاران حوزه آب و آب‌رسانی قرارگرفته است که به هر روی، هر برنامه‌ای که برای صرفه‌جویی آب اجرایی می‌شود، علاوه بر آن‌که اقدامی جهانی و همگانی را طلب می‌کند، نباید به‌گونه‌ای باشد که عملاً فشاری را به اقشار پایین جامعه و فقرا وارد سازد.
 آنانی که تهیه آب واقعاً برایشان دشوار و مشقت آمیز است و بسیاری حتی به آب آشامیدنی سالم نیز دسترسی ندارند، بلکه هدف اصلی باید بیشتر بر روی الگوی مصرف بی‌رویه کلان اجتماعی و اشخاص متمول و مصرف‌گرای جامعه متمرکز شود.
دادگاه منابع آبی
ازآنجایی‌که کم‌آبی به شکل فزاینده‌ای یک مشکل زیست‌محیطی جدی برای سال‌های آتی است و بسیاری از منابع آبی جهان در مرزهای مشترک کشورها قرار دارند، برای جلوگیری از جنگ و درگیری‌های آتی، مناسب به نظر می‌رسد تا دادگاهی بین‌المللی برای بررسی اختلافات کشورها و میانجی‌گری در این زمینه تشکیل شود. چند سال قبل کشور نامیبیا با برنامه‌ریزی برای تغییر مسیر رود اوکاوانگو در آستانه جنگ با بوتسوانا قرار گرفت، پی یت هینس، رئیس اداره منابع آب نامیبیا هنوز همه نقشه‌های آن پروژه را نگه‌داشته است.
برخی کارشناسان می‌گویند: شاید راه‌حل زیرزمین نهفته باشد! هم‌اکنون یکی از اختلافات بین فلسطینیان و رژیم اشغالگر قدس، ذخایر و حوضه منابع آبی است. ترکیه و سوریه نیز از دیرباز درباره رودخانه فرات و سدی که ترکیه احداث کرده و باعث کاهش آب فرات در سوریه شده مناقشات و مذاکراتی داشته‌اند. کشور خودمان و افغانستان نیز اختلاف‌نظرهایی را در حوضه هیرمند دارند.
کلاه سبزها
اما سناریوی دیگر احتمال بروز حتی درگیری‌های نظامی را در حوضه ذخایر آبی پیش‌بینی می‌کند. برای این منظور میشل فرنتز و همکارانش، طرح تشکیل گروهی به نام «کلاه سبزها» را پیشنهاد داده‌اند، معادل زیست‌محیطی برای مأموریت‌های کلاه آبی‌های سازمان ملل، به‌طوری‌که اجرایی شدن احکام دادگاه‌های بین‌المللی آب را در مرزهای کشورها ضمانت کند.
باوجود تمامی بدبینی‌هایی که می‌تواند در این زمینه وجود داشته باشد، اما حرکت به‌سوی آن اهداف برای پیشگیری و جلوگیری از درگیری‌های آبی اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد.
حوضه‌های مشترک آبی، تهدید یا فرصت
پريسكولی یکی از کارشناسان مطرح در زمینه آب، عقیده دارد که به قضیه می‌توان به شکل دیگری نیز نگاه شود وقتی کشورهایی در حوضه یک منبع آب، مشترکاتی دارند، باید به‌جای تهدید به آن به‌مثابه یک فرصت بنگرند به‌طوری‌که با برنامه‌هایی مشترک در حفظ و استفاده مطلوب از آن به یکدیگر کمک کنند و با بلایای طبیعی همچون خشک‌سالی و طغیان‌ همکاری و مبارزه کنند. سرژ پویو، آب شناس فرانسوی که برای «اتحادیه توسعه جنوب آفریقا» (SADC) کار می‌کند، می‌گوید: ده سال است که ما سرگرم مذاکره برای انعقاد قراردادهایی در مورد رودخانه‌های بین‌المللی هستیم که بین هشت کشور مشترک است.
۶ روشی که در آمریکا با بحران آب مقابله می‌کنند.
با شدت گرفتن بحران آب در کالیفرنیا، آن‌ها ۶ روش را اختراع کرده‌اند که می‌گویند استفاده آن‌ها برای مقابله با بحران آب در آمریکا بلکه در کل جهان میسر خواهد بود اما باید روش‌های جدیدتری هم ابداع شود.
بعد از فراگیر شدن کمبود آب در جهان اخیراً در آمریکا به‌ویژه کالیفرنیا مسئله بی‌آبی بسیار جدی شده است و کارشناسان آمریکا ۶ روش برای مقابله با کمبود آب در ایالت کالیفرنیا ارائه کرده‌اند که معتقدند این روش‌ها در جهان می‌تواند اجرایی شود اما با تشدید کم‌آبی و خشک‌سالی راهکارهای جدید نیز باید ابداع شود.
اخیراً مسئله خشک‌سالی و بی‌آبی در کالیفرنیا را بسیاری رسانه‌ها پوشش دادند و هرکسی می‌داند که این مسئله بسیار جدی است.
 اما سؤال این است که آیا این خطر مشابه همان خطر بحران آبی است که در جهان اتفاق می‌افتد؟
ناسا معتقد است که خشک‌سالی آمریکا هم همان مشابه خشک‌سالی جهان است و در گزارش اخیر خود اشاره‌کرده است که جهان ما به سمت کمبود آب قابل شرب پیش می‌رود، دریاچه‌های بزرگ جهان ناپدید می‌شوند و دنیا به سمتی می‌رود که آینده آن به ناامنی آبی منجر خواهد شد.
تاریخ نشان داده است زمانی که با بحران کمبود آب مواجه می‌شویم انسان توانایی‌های عجیب‌وغریبی برای مقابله آن پیدا می‌کند و اکنون نیز بسیاری از کارشناسان و دانشمندان به دنبال معرفی فنّاوری‌های جدیدی هستند که با این مسئله کمبود آب مقابله کنند. راهکارهای آن‌ها بیشتر بر اساس کاهش استفاده‌های آب استوار است.
-    روش اول- استفاده از انرژی خورشید برای تصفیه آب
به‌تازگی دختربچه‌های آمریکایی روشی را ابداع کرده‌اند که بر اساس آن با استفاده از اشعه ماورای بنفش انرژی خورشید می‌توان آب ناسالم را تصفیه کرد. دیپیکا دانش‌آموز ۱۵ ساله وسیله‌ای را اختراع کرده است که می‌تواند با قرار گرفتن اکسید روی و دی‌اکسید تیتانیوم در معرض اشعه ماورای بنفش خورشید، آب آلوده را تمیز کند که این آب کاملاً قابل‌خوردن است.
این اختراع در آمریکا جایزه گرفته است. اختراع این دانش‌آموز کمک می‌کند تا 1/1 میلیارد نفر جمعیت جهان ‌که دسترسی برای آب نوشیدنی سالم ندارند از این موهبت بهره‌مند شوند. همچنین اختراع این دانش‌آموز و اختراعات مشابه مردم جهان را قادر خواهد کرد که به‌طور مناسب و در زمان نیاز به آب سالم دسترسی داشته باشند.

-    روش دوم- بررسی چکه‌های آب / یک‌سوم آب در لوله‌ها هدر می‌رود.
شرکت آلمانی آلبستادورک به‌تازگی از نرم‌افزاری استفاده می‌کند که در صورت چکه‌ کردن آب بلافاصله به بخش مرکز کنترل اعلام می‌کند، چکه‌ آب در حمام‌ها، دستشویی‌ها به‌عنوان تلف کننده‌های اصلی آب نام‌گرفته‌اند اما بزرگ‌ترین مشکل این است که بخش زیادی از این آب‌ها توسط لوله‌هایی که آب را از مبدأ به خانه‌ها منتقل می‌کنند هدر می‌رود.
این شرکت آلمانی معتقد است که حدود یک‌سوم آب‌ها در مسیر مبدأ تا رسیدن به منازل در لوله‌های آب هدر می‌رود. نرم‌افزار معروف به «زونکن آلفا» کمک می‌کند تا بخش زیادی از تلفات آب‌ها جلوگیری شود.
-    روش سوم- استفاده از تمیزکننده‌های دی‌اکسید کربن به‌جای آب
آب در بسیاری از شرکت‌های صنعتی به‌عنوان خنک‌کننده یا تمیزکننده در سطح وسیعی استفاده می‌شود. هر دوی این فعالیت‌ منجر به تلف شدن بخش زیادی از آب می‌شود برای اینکه ذهنیتی درباره میزان تلف شدن آب از این طریق داشته باشید، ‌یک کارخانه تولید ماشین 40 هزار گالن آب به این صورت تلف می‌کند و اگر تصور کنید که این میزان آب چقدر برای جامعه نیازمند به آب ضروری است ارزش آن مشخص خواهد شد. فنّاوری که جدیداً اختراع‌شده است امکان اینکه دی‌اکسید کربن به‌جای آب برای تمیز کردن و خنک کردن جایگزین شود وجود دارد که می‌توان از دی‌اکسید کربن در سطح گسترده‌ای برای تمیز کردن و به‌عنوان خنک کردن در شرکت‌های بزرگ صنعتی استفاده کرد.
تمیزکننده‌های دی‌اکسید کربن به شکل جامد مانند یخ استفاده می‌شود که می‌توان در شرکت‌های تولید هواپیمایی خودرو، تأسیسات پزشکی استفاده کرد. موضوع جالب‌توجه این است که دی‌اکسید کربنی که به این روش استفاده می‌شود از دی‌اکسید کربن سایر کارخانه‌ها گرفته‌شده است بنابراین استفاده ازاین‌روش نه‌تنها باعث تمیزکنندگی و جایگزین مناسب برای آب می‌شود بلکه از انتشار گازهای گلخانه‌ای نیز جلوگیری می‌شود به‌نوعی این روش دوستدار طبیعت است و با یک تیر دو نشان می‌زنیم.
-    روش چهارم- استفاده از بطری‌های نجات‌دهنده زندگی
زمانی که تسونومی در منطقه آسیا در چند سال گذشته اتفاق افتاد کامیون‌ها مجبور بودند برای آوردن آب‌ شرب به مکان‌های دوری بروند چراکه آب سیلاب‌ها بسیار کثیف و ناسالم بود این مسئله مایکل ریچارد را مجبور کرد که یک بطری خاصی را اختراع کند این بطری می‌تواند بسیار سریع آب کثیف سیلاب را قابل شرب کند. در این روش آب از یک فیلتر 15 نانومتری عبور داده می‌شود که بسیار سریع باکتری‌ها و ویروس‌ها را از بین می‌برد و آب را تمیز می‌کند و بعدازاین بود که بسیاری از مردم که با مسئله آلودگی آب مواجه بودند ازاین‌روش استفاده کردند.
-    روش پنجم- استفاده از حداقل آب در زمان دوش گرفتن
در زمان دوش گرفتن، زمانی که منتظر رسیدن دمای آب به درجه حرارت مناسب هستیم، هدر می‌رود. ریچارد اکودت وسیله‌ای را اختراع کرده است که در کمتر از 30 ثانیه درجه حرارت آب به میزان دلخواه می‌رسد در این روش از هدر رفتن میلیون‌ها لیتر آب جلوگیری خواهد شد.
-    روش ششم- دوش بدون آب
این در ظاهر به نظر می‌آید شدنی نیست، یک پسربچه ۱۷ ساله لادریک زمانی که به لیمپول در آفریقای جنوبی مسافرت می‌کرد آن را ابداع کرد. او متوجه شد می‌توان با درست کردن لوسیونی که مواد شیمیایی پاک‌کننده دارد از برخی بوهای بد خلاص شد و این لوسیون می‌تواند با استفاده روی پوست نتیجه یک دوش واقعی را داشته باشد دوش حمام خشک می‌تواند میلیون‌ها لیتر آب را برای ما ذخیره کند.
بر اساس این گزارش، بسیاری کارشناسان برآورد کردند که بیش از 9 تریلیون مترمکعب در سال مصرف می‌کنیم و این تقاضا سال‌به‌سال با رشد جمعیت بیشتر می‌شود و به همین دلیل در آینده بیش‌ازپیش ارزش آب مشخص خواهد شد.
بحران آب اخیر در کالیفرنیا مسئله نحوه استفاده از آب را جدی کرده است اما واقعیت این است که میلیاردها مردم جهان در مناطقی زندگی می‌کنند که آن‌ها مجبورند فرسخ‌های طولانی برای تأمین آب شرب، حمام و گذران زندگی خود بروند. در سال‌های پیش‌رو روش‌های خلاقانه بسیاری باید برای کمک به چالش‌های جدی آب در جهان ابداع شود وگرنه بحران آب قابل‌حل نخواهد بود.
هشدار سازمان ملل درباره بحران آب:
جهان تا بیست‌وسه سال ديگر تشنه می‌شود.
سازمان ملل متحد هشدار داده است که اگر جهان به میزان فعلی به مصرف آب ادامه دهد تا سال 2025 بیش از دو میلیارد و هفت‌صد میلیون نفر در جهان با کمبود آب روبه‌رو خواهند شد.
گزارش تازه‌ای که به مناسبت «روز جهانی آب» روز 22 مارس منتشر شد، همچنین هشدار می‌دهد که دو میلیارد و 500 میلیون نفر دیگر نیز در نقاطی زندگی خواهند کرد که یافتن آب شیرین برای برطرف کردن نیازهای روزمره دشوار خواهد بود.
سوء مدیریت منابع موجود آب، رشد فزاینده جمعیت و تغییر در الگوهای آب‌وهوایی، از علل اصلی بحران آب تلقی می‌شود. نواحی نیمه‌خشک جنوب صحرای آفریقا و بخش‌هایی از آسیا، بیش از سایر نواحی جهان با خطر کمبود آب مواجه هستند.
اما بر اساس ارقام تازه‌ای که کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد منتشر کرده است، حداقل 120 میلیون نفر از ساکنان اروپا، یعنی یک‌هفتم جمعیت، نیز هنوز به آب پاکیزه و شبکه دفع فاضلاب دسترسی ندارند.
این کمیسیون خواستار تلاش‌های بیشتر در کشورهای پیشرفته برای حفظ و حراست از منابع آب است. این کمیسیون می‌گوید که اتلاف آب در اروپا با سالانه حدود 10 میلیارد دلار ضرر مالی همراه است. بر اساس گزارشی که توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تهیه‌شده است، تخمین زده می‌شود که در حال حاضر 1/1 میلیارد انسان اصلاً به آب شرب قابل‌اعتماد دسترسی ندارند 2 میلیارد و 500 میلیون نفر از بهداشت مناسب محروم هستند و سالانه بیش از 5 میلیون نفر از بیماری‌هایی که آب ناقل آن‌هاست، جان می‌سپارند.
این تعداد 10 برابر کسانی است که هرسال در جنگ کشته می‌شوند. آب شیرین تنها کمتر از 3 درصد منابع آبی کره زمین را تشکیل می‌دهد و بخش اعظم آن به شکل یخ‌های قطبی و یا در اعماق زمین قرار دارد که دسترسی به آن‌ها ممکن نیست.
 خطر آلودگی میزان آب شیرین قابل‌دسترسی در دریاچه‌ها، رودها و پشت سدها کمتر از 25 دهم درصد کل آب‌های شیرین زمین است.
خطر آلودگی و افزایش تقاضا، منابع آب را حتی در نقاطی که کافی و فراوان است، تهدید می‌کند این بیم نیز وجود دارد که رقابت‌های آینده بر سر آب، به مناقشات دامن بزند. رقابت‌های شدید ملی بر سر منابع آب، این نگرانی را پدید آورده است که مشکلات مربوط به آب، زمینه را برای مناقشات خشونت‌بار فراهم می‌کند.
 واقعیت این است که منابع آب کره زمین محدود است و در استفاده از آن، جای غفلت نیست نمی‌توانیم طوری رفتار کنیم که انگار منابع آب تمامی ندارد.
وزرای آب 22 کشور آفریقا خواستار ائتلافی منطقه‌ای و جهانی با حمایت منابع بین‌المللی شده‌اند تا به مشکلات آب و بهداشت رسیدگی کند به گفته آن‌ها، توسعه امکانات نمک‌زدایی برای تبدیل آب‌شور به شیرین، ازجمله راه‌های مقابله با کمبود آب است.
سازمان ملل متحد می‌گوید که پیامدهای بحران آب برای گروه‌هایی که بیش از سایرین تحت تأثیر قرار می‌گیرند و در میان فقیرترین مردم جهان هستند، شدید خواهد بود کمبود آب باعث خواهد شد توانایی این گروه‌ها برای رشد محصولات کشاورزی که برای بقای خود به آن وابسته‌اند، محدود شود.
صنعت کشاورزی 70 درصد آب در دسترس جهان را مصرف می‌کند، اما کارشناسان می‌گویند که اگر در نقطه‌ای تقاضا برای آب رقابت‌آمیز باشد، کشاورزان کوچک پیش از سایرین قربانی خواهند شد.
کمبود آب منشأ چالش سیاسی دهه آینده، رشد اقتصاد جهان تحت تأثیر بحران آب
کمبود آب در دهه آینده رشد اقتصاد دنیا را تهدید می‌کند و پایداری سیاسی را در کشورها تحت تأثیر قرار خواهد داد. بدون شک آب اگرچه کالای با ارزشی است اما منشأ چالش‌های سیاسی در آینده خواهد شد.
کمبود آب در آینده رشد اقتصادی جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و سرمنشأ بسیاری از چالش‌ها و ناپایداری سیاسی خواهد شد. با تغییرات آب‌وهوایی هم مسئله کمبود آب و تأثیر آن سال‌به‌سال بیشتر خواهد شد، این ماده حیاتی بسیار با ارزش است که حتی می‌تواند جای نفت را هم بگیرد.
تا سال 2025 بیش از نیمی از مردم جهان با کمبود آب شرب مواجه می‌شوند و تا سال 2050 بیش از 75 درصد جمعیت دنیا درگیر کمبود آب شرب خواهند شد.
هشدارهای بین‌المللی نشان می‌دهد که 46 کشور جهان با جمعیت بیش از 2.7 میلیارد نفر با خطر بحران کمبود آب مواجه هستند که اصلی‌ترین دلیل آن تغییرات آب‌وهوایی است، 56 کشور جهان با جمعیت بیش از 1.2 میلیارد نفر درخطر بحران جدی ناپایداری سیاسی هستند.
همچنین سال‌به‌سال دنیا تشنه‌تر و جمعیت افزایش می‌یابد و تقاضای آب در جوامع صنعتی و کشاورزی بیشتر می‌شود، خشک شدن چشمه‌های آب هم با سرعت بیشتری نسبت به هر زمان در حال افزایش است.
انتظار می‌رود که تغییرات آب‌وهوایی که باعث تغییر در نزولات آسمانی می‌شود مرتب تشدید شود و به‌رغم کاهش میزان کربن جایگزین و جانشینی برای افزایش آن نیست.
امروزه کمبود آب به چالش بزرگ سیاسی تبدیل‌شده است باعث زدوخورد ملل مختلف برای مرزهای بین‌المللی و قلمرو سیاسی در مسیر رودخانه‌ها و دریاچه‌ها شده و این مسئله به‌طور فزاینده‌ای تنش‌های مرزی کشورها را سبب می‌شود.
 حتی برخی، آب را نفت قرن 21 می‌دانند، اگرچه این توصیف شاید خیلی دقیق نباشد اما یک‌چیزی کاملاً روشن است که دسترسی به آب در آینده کلید توسعه اقتصاد دنیا و سیاست‌های دولت‌ها در دهه آینده خواهد بود.
در حقیقت،‌ کمبود آب جهانی، رشد اقتصاد دنیا را تهدید می‌کند و نیز پایداری سیاسی را در کشورها تحت تأثیر قرار خواهد داد. بدون شک آب اگرچه کالای با ارزشی است اما منشأ چالش‌های سیاسی در آینده خواهد شد.
بحران قرن ما را کمبود آب مشخص خواهد کرد، تغییرات آب‌وهوایی، خشک‌سالی‌ها، طوفان‌ و سیل‌هایی را ایجاد می‌کند که کیفیت آب مصرفی را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. ما چالش‌های عمده‌ای را به‌واسطه کمبود آب خواهیم داشت، مهاجرت‌ها و پناهندگان سیاسی در آینده بسیار زیاد خواهد شد.
ما در سیاره‌ای پر از آب زندگی می‌کنیم و تا مادامی‌که از آن حفاظت نکنیم، ‌آینده بسیار بدتر از آنکه الآن تصور می‌کنیم خواهد بود.
 دیپلماسی عمومی آب و محیط‌زیست ...
-    اهمیت دیپلماسی آب و محیط‌زیست
-    دیپلماسی آب چیست؟ مردم به فکر روزهای بی‌آبی باشند.
-    از پیشرو بودن در دیپلماسی آب تا نفوذ بر کشورها
-    آب ابزاری برای تأمین منافع ملی
-    ایران نیازمند دیپلماسی عمومی آب
-    لزوم دیپلماسی در کنترل ریز گردها
-    چالش‌های دیپلماسی عمومی آب
-    پیشنهاد‌های دیپلماسی عمومی آب در حوزه سیاست‌گذاری
-    پیشنهاد‌های دیپلماسی عمومی آب در حوزه مصرف آن
-    دیپلماسی عمومی آب در ایران
-    از انجام پروژه‌های پژوهشی تا توسعه حکمرانی آب
-    کپی‌برداری‌های آبی، معضل سیاست‌گذاری آب در کشور
-    نوش دارو بعد از مرگ سهراب نشود.
-    اهمیت موضوعات دیپلماسی آب در ایران و جهان
اهمیت دیپلماسی آب و محیط‌زیست
بر اساس مطالعات مشترک انجام‌شده توسط UNDP و IISD از سال 1990 بهره‌برداری از منابع طبیعی به حداقل 18 درگیری خشونت‌آمیز میان دولت‌ها دامن زده است و در خلال 60 سال گذشته حداقل 40 درصد تمام درگیری‌های خشونت‌آمیز داخلی به‌نوعی با محیط‌زیست و منابع طبیعی ارزشمند و کمیابی همچون آب، زمین حاصلخیز، الماس، طلا، نفت و... مرتبط بوده‌اند.
بر همین اساس صاحب‌نظران مسائل امنیتی و منطقه‌ای معتقدند موضوع محیط‌زیست پیوندی نزدیک با مسائل امنیتی دارد؛ بنابراین محیط‌زیست نه‌تنها قربانی تنش‌های سیاسی و نظامی است بلکه به دلیل پیوند با معیشت و فقر، توان ایجاد تنش‌های امنیتی و سیاسی را نیز دارد.
 از سویی دیگر بر اساس نتایج یک پژوهش منتشرشده از سوی سازمان ملل متحد تا سال 2025 کشور خاورمیانه از بحران آب آسیب خواهند دید و این آسیب چالش‌های امنیتی برای کشورهای منطقه ایجاد خواهد کرد. مسئله‌ای که با توجه به تغییرات اقلیمی منطقه توان جنگ آب را در نبردهای آتی خاورمیانه ایجاد می‌کند.
دیپلماسی آب چیست؟ مردم به فکر روزهای بی‌آبی باشند.
نگاه به بحران آب از سال 2003 توجه دیپلماسی کشورهای توسعه‌یافته را برانگیخته ولی متأسفانه عمر توجه به آب در دیپلماسی چندان قدمتی ندارد.
در کره زمینی که به سیاره آبی معروف شده تنها 3 درصد از آب‌های شیرین آن در دسترس ساکنانش قرار دارد و حالا که جهانیان با کمبود آب، خشک‌سالی، کیفیت پایین آب‌های سطحی، زیرزمینی و سدسازی مواجه شده‌اند تنش‌ها در مقیاس محلی، ملی، منطقه‌ای و جهانی برای داشتن آب در حال شکل‌گیری است ولی آنچه برنده را از بازنده در جنگ آب تفکیک می‌کند اقداماتی همچون فعالیت‌های دولت آمریکاست که آب را به موضوع امنیت ملی برای جلوگیری از گسترش و نفوذ سایر کشورها برای کاهش منافع ملی خود و هم گام با توسعه نفوذ خود بر سایر کشورها با کنترل معضل آب از سال 2005 با دیپلماسی عمومی آب و منافع ملی اقداماتی را آغاز کرده است.
از پیشرو بودن در دیپلماسی آب تا نفوذ بر کشورها
ایالات‌متحده آمریکا به‌عنوان یکی از کشورهای پیشرو در امر دیپلماسی عمومی آب، مهم‌ترین هدف خود را از کاربرد این موضوع، تأمین منافع ملی، جلوگیری از گسترش و نفوذ سایر کشورهای بین‌المللی که منجر به ضرر رسیدن به منافع ملی آن‌ها خواهد بود، عنوان کرده است.
جدا از سیاست‌ها و خط‌مشی‌های دولت آمریکا به‌عنوان پیشرو در دیپلماسی عمومی آب، کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه با ادامه روال کم‌آبی و خشک‌سالی در جستجوی جلب حمایت این دولت با انجام توافق‌های بین‌المللی با نهادها، شرکا و همکاران ملی و محلی خواهند بود. به‌این‌ترتیب مسئله منافع ملی و گسترش نفوذ آمریکا از طریق دیپلماسی عمومی آب به‌خوبی دیده خواهد شد.
آب ابزاری برای تأمین منافع ملی
آب تنها برای توسعه نیست، بلکه در دنیای امروز که با چالش کم‌آبی مواجه هستیم به‌عنوان یک ابزار کلیدی برای تأمین منافع ملی به شمار می‌رود و دراین‌بین دیپلماسی عمومی هر کشوری باید به سنجش یکپارچه و جدایی‌ناپذیر خط‌مشی‌های مربوط به آب، توسعه و دیپلماسی تبدیل شود.
فیلیپ سی یب مدیر مرکز دیپلماسی عمومی کنگره آمریکا دراین‌باره می‌گوید: اگر دیپلماسی عمومی معطوف به ارائه خدمات و نه صرفاً تبلیغات باشد، دیپلماسی عمومی آب ازجمله سرمایه‌گذاری‌هایی است که می‌تواند ضمن تأمین منافع ملی آمریکا، به مردمی که به‌شدت به این ماده حیاتی نیازمندند یاری رساند.
ایران نیازمند دیپلماسی عمومی آب
کشور ما در یک موقعیت جغرافیایی خشک، نیمه‌خشک و کم آب قرارگرفته وضعیت خاص ناهمواری‌ها واقع‌شدن پربارشی در حاشیه بیرونی رشته‌کوه‌ها، باعث شده بخش اعظم جمعیت کشور ما مراکز سکونت انسانی و مناطق حاصلخیز کشاورزی در نواحی حاشیه‌ای کشور و مجاورت همسایگان واقع شوند که نتیجه این امر وابسته شدن زندگی ساکنان ایران به منافع آب فرامرزی است و از سوی دیگر ساختار ناهمواری‌های کشور در نواحی غربی موجب شده حجم قابل‌ملاحظه‌ای آب از کشور خارج و وارد عراق شود و اینجاست که دیپلماسی آب در ایران معنا و اهمیت می‌یابد.
اتخاذ دیپلماسی آب در ایران با توجه به منابع فرامرزی اعم از رودهای وارده و خارجه، آب مجازی، انتقال آب بین حوضه‌ای و کشت فرا سرزمینی با توجه به وضعیت جغرافیایی کشورمان یک امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.
لزوم دیپلماسی در کنترل ریز گردها
کشور ما این روزها با پدیده‌هایی چون ریزگرد، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی روبه‌رو شده وجود دیپلماسی فعال با کشورهای همسایه در کنترل این معضلات بیش‌ازپیش احساس می‌شود.
با توجه به این‌که این روزها شاهد پدیده‌هایی چون ریز گردها هستیم و دیپلماسی رسمی کشور به‌تنهایی از عهده چنین بار سنگین برنمی‌آید، اهمیت دیپلماسی عمومی آب و مشارکت بخش خصوصی به‌ویژه سازمان‌های غیردولتی فعال در حوزه آب و محیط‌زیست بیش‌ازپیش آشکار می‌شود.


چالش‌های دیپلماسی عمومی آب
متعادل کردن مصرف و بهره‌برداری از منابع تجدید پذیر در نقطه بهینه و بین بخش‌های شهری، روستایی و صنعتی جلوگیری از افزایش رقابت و منازعه بر سر منابع در مقیاس ملی و منطقه‌ای، بخشی از چالش‌های دیپلماسی عمومی آب است که ایران با آن روبرو است.
برقراری همکاری بخش‌های خصوصی در کشورهای همسایه در زمینه آب و حفظ منابع ملی کشور بسترسازی برای حضور فعال بخش خصوصی در زمینه مدیریت آب با همکاری بخش دولتی برقراری تعادل میان سهم انسان ‌زیست‌بوم طبیعی و چگونگی مدیریت حوضه‌‌های آبی مشترک از دیگر چالش‌های دیپلماسی عمومی آب در کشور ما ایران است.
پیشنهاد‌های دیپلماسی عمومی آب در حوزه سیاست‌گذاری
به‌منظور بهره‌برداری بهینه از منابع آب تجدید پذیر در حوزه سیاست‌گذاری پیشنهاد‌هایی برای دیپلماسی عمومی آب ارائه‌شده که تلاش در جهت نهادینه کردن سیاست‌گذاری علمی به‌جای تصمیم‌های سیاسی و نهادینه کردن آمایش سرزمین و امنیتی کردن موضوع آب بخشی از آن‌هاست.
سازگار کردن برنامه‌های توسعه کشور با شرایط جدید اقلیمی و کم‌آبی و تکیه بر صنعت و توریسم در قبال کشاورزی و درنهایت انطباق سیاست خارجی و داخلی کشور با وضعیت جدید اقلیمی از دیگر پیشنهاد‌های ما در حوزه دیپلماسی عمومی آب به‌منظور بهره‌برداری از منابع آب تجدید پذیر است.
پیشنهاد‌های دیپلماسی عمومی آب در حوزه مصرف آن
به‌منظور بهره‌برداری بهینه از منابع آب تجدید پذیر در حوزه مصرف مایه حیات پیشنهاد‌هایی را برای دیپلماسی عمومی آب در نظر گرفته‌اند که استفاده بهینه از آب در هر سه بخش شهری، صنعتی و کشاورزی کاهش تلفات آب و افزایش راندمان و اصلاح الگوی مصرف ابزارهای اقتصادی ازجمله اصلاح جدید قیمت آب مواردی از آن است.
با اصلاح الگوی کشت، افزایش نقش آب مجازی، کشت مشترک با همسایگان، تشویق کشت محصولات کم آب بر و ممنوعیت کشت محصولات پر آب بر، کشت هیدروپونیک با استفاده از رطوبت هوا، توسعه قنات‌ها، توسعه استفاده از فناوری‌های مدرن و نوین در زمینه آبیاری از موارد اصلاح الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی است.
مکان گزینی صنایع بر اساس آمایش سرزمینی، جلوگیری از آلودگی آب‌های زیرزمینی سطحی با تصفیه پساب‌های صنعتی از موارد پیشنهادی ما برای حوزه دیپلماسی عمومی آب است.
جدایی آب شرب و خانگی از سایر مصارف در شهرها، توسعه ‌سامانه فاضلاب شهری، استفاده از پساب‌های تصفیه‌شده در مصارف شهری غیر شرب و کشاورزی، اصلاح الگوی مصرف و سرانه مصرف آب، برگزاری کارگاه‌های آموزشی به‌منظور افزایش آگاهی شهروندان از مسائل آب با استفاده از امکانات شهرداری‌ها، شورایاری‌ها و سراهای محله و تهیه و تولید آیتم‌های کوتاه تصویری، مستندهای علمی با تصویر واقعی از بحران آب در ایران و جهان از پیشنهاد‌های اصلاح الگوی مصرف ما در بخش شهری است.
دیپلماسی عمومی آب در ایران
با این‌که سازمان ملل متحد قطعنامه‌ای را در سال 1382 تصویب و سال‌های «1399 -1384» را دهه بین‌المللی اقدام «آب برای زندگی» نام‌گذاری کرده و اقدامات خود را با همکاری سیار نهادها و سازمان‌های داخلی و دولتی و غیردولتی در این خصوص از سال 2005 آغاز کرده ولی در ایران در چند سال اخیر آب به یک موضوع امنیت ملی تبدیل و دستگاه دیپلماسی رسمی در مسائل به آن درگیر شده است و اما مرکز بین‌المللی خواهر شهرهای ایران دراین‌باره پیشنهاد‌هایی را جهت دیپلماسی عمومی آب ارائه داده است.
 با ایجاد سازمان مشترک رودهای مرزی، گسترش همکاری میان شهرهای واقع در یک حوضه آبریز مشترک فرامرزی به‌منظور استفاده بهینه از آب‌های مشترک از طریق قراردادهای شهری، سازمان‌دهی بخش خصوصی در حوضه آب‌های مشترک به‌منظور ایجاد نهادهای مردمی و کمک به بخش دولتی، می‌توان مدیریت یکپارچه در حوضه آب‌های مشترک، فرامرزی سطحی و زیرزمینی تشکیل داد.
از انجام پروژه‌های پژوهشی تا توسعه حکمرانی آب
اجرای نتیجه پروژه‌های پژوهشی در زمینه مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی آب می‌تواند به توسعه حکمرانی آب در سطوح محلی ملی و منطقه‌ای کمک کرده و در مشورت دادن به بخش دولتی در مسائل مربوط به حل معضل آب کمک کند.
طرح‌های کوتاه‌مدت 1 تا 3 ساله
مردم به فکر روزهای بی‌آبی باشند. اجرای هر طرح و پیشنهادی در فرايند زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت باید عملی ‌شود.
امنیتی کردن موضوع آب، ممنوعیت کشت محصولات پرمصرف، تشویق و گسترش کشت محصولات کم‌مصرف، اصلاح الگوی مصرف و کاهش سرانه مصرف آب و مدیریت پساب‌های شهری، صنعتی و روستایی از پیشنهاد‌های طرح‌های کوتاه‌مدت ماست.
برگزاری کارگاه‌های آموزشی به‌منظور افزایش آگاهی شهروندان با استفاده از امکانات شهرداری، سرای محله، شورای شهر و دهیاری‌ها، گسترش همکاری‌ میان شهرهای واقع در حوضه آبریز مشترک فرامرزی از طریق عقد قراردادهای خواهرخواندگی و ساماندهی بخش خصوصی در حوزه آب‌های مشترک به‌منظور اعمال مدیریت کارآمد از طریق توسعه سازمان‌های غیردولتی و انجام پروژه‌های پژوهشی در خصوص مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی دیپلماسی و مدیریتی آب از طرح‌های کوتاه‌مدت یک تا 3 سال است.
اجرای طرح‌های میان‌مدت 3 تا 6 ساله
بعد از اجرای طرح‌های کوتاه‌مدت به دنبال آن، طرح‌های میان‌مدت پیش می‌آید که اصلاح الگوی کشت، افزایش نقش آب مجازی، کشت مشترک با همسایگان، کشت هیدروپونیک با استفاده از رطوبت هوا و توسعه قنات‌ها بخشی از طرح‌های میان‌مدت پیشنهاد دیپلماسی عمومی آب است.
توسعه آبیاری مدرن، جدایی آب شرب و خانگی از سایر مصارف شهری، توسعه ‌سامانه فاضلاب شهری در سراسر کشور و اعمال مدیریت یکپارچه در حوزه آب‌های مشترک فرامرزی با ایجاد سازمان مشترک رودهای مرزی از دیگر طرح‌های میان‌مدت پیشنهاد اجرای دیپلماسی عمومی آب است.
طرح‌های بلندمدت 6 تا 10 ساله
بعد از اجرای طرح‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت نوبت به اجرای مرحله پایانی و طرح‌های بلندمدت می‌رسد که در این مرحله نهایی، نهادینه کردن سیاست‌گذاری علمی به‌جای تصمیم سازی و تصمیم‌گیری سیاسی و منافع کوتاه‌مدت، طراحی و اجرای کامل آمایش سرزمین و سازگار کردن برنامه‌های توسعه کشور با شرایط جدید اقلیمی و کم‌آبی بخشی از برنامه‌های طرح‌های بلندمدت است.
انطباق سیاست‌ خارجی کشور با شرایط جدید اقلیمی و کم‌آبی، تأمین امنیت غذایی کشور و مدیریت یکپارچه ‌زیست‌بوم و محیط‌زیست از دیگر موارد طرح‌های بلندمدت دیپلماسی عمومی آب در سطح کشور است.
نوش دارو بعد از مرگ سهراب نشود.
ایرانی که اکنون بیش از 85 درصد از منابع آب زیرزمینی خود را ازدست‌داده و به گفته کارشناسان جنگ آب بین استان‌ها شروع‌شده، اکنون اقدامات خود را دیرتر از اعلام زمان سازمان ملل متحد برای دهه (آب برای زندگی) آغاز کرده و آیا ممکن است این دیرکرد نوش دارویی بعد از مرگ باشد؟
 آیا وقت آن نرسیده هر چه زودتر دیپلماسی عمومی آب با ورود مردم و نهادهای مردمی با یک بازاریابی اجتماعی شروع به کار کند؟
کپی‌برداری‌های آبی، معضل سیاست‌گذاری آب در کشور
یکی از مشکلات مهم و تأثیرگذار در مدیریت منابع آب در کشور بخشی نگری و نگاه جزئی به مسائل آب است که متخصصان و سیاست‌گذاران آبی کشور با سفری تفریحی، علمی و یا توریستی چندماهه و یا کوتاه‌تر به یک منطقه نسبتاً موفق و مشاهده موفقیت‌های آن‌ها، می‌خواهند همان سیاست‌ها و برنامه‌ها را در کشور اجرا و پیاده کنند.
 فارغ از اینکه آب مسئله‌ای آمیخته با مسائل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی است و اجرای یک سیاست موفق در یک کشور دیگر و یا حتی یک منطقه از کشور، تضمینی برای موفقیت آن در سایر مناطق ایجاد نمی‌کند.
در هلند استادی بود که مکرر در کلاس‌های درسی‌اش تأکید می‌کرد:
دوستان! لطفاً اگر سیاست موفقی در زمینه آب در اینجا می‌بینید به‌هیچ‌عنوان سعی نکنید همان را به همین شکل در کشور خودتان کپی و اجرا کنید چون این جز حیف‌ومیل بودجه‌ای که صرف اجرای آن می‌کنید نتیجه‌ای دیگری نخواهد داشت!
ازنظر ما هیچ تضمینی وجود ندارد که اگر سیاستی آبی در شمال هلند موفق بود، همان سیاست در جنوب هلند نیز موفقیت‌آمیز باشد چون باورها و فرهنگ مردم شمال و جنوب هلند با یکدیگر متفاوت است چه برسد به اینکه بخواهیم همان سیاست را در کشور همسایه آلمان با اقلیم و زبان نسبتاً مشترک اجرا کنیم مسئله‌ای که او درک کرده بود، متأسفانه هنوز بسیاری از اساتید و متخصصان آب در کشور به اهمیت آن پی نبرده‌اند.
متأسفانه برخی از مدیران، سیاست‌گذاران و متخصصان دانشگاهی کشور فراموش کرده‌اند که آب «موهبتی» سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، اقلیمی و امنیتی است و اجرای هر سیاست و راه‌کاری در هر منطقه از کشور بدون در نظر گرفتن تمامی این شاخص‌ها و ارتباط آن‌ها با یکدیگر نمی‌تواند در میان‌مدت و یا بلندمدت به موفقیت دست یابد. برای این مسئله نیز مثال‌های شکست‌خورده متعددی وجود دارد که جز حیف‌ومیل میلیاردها تومان از بودجه بیت‌المال و عمومی کشور نتیجه دیگری در بر نداشته است.
مهندسان و متخصصان آبی‌ که در پشت میزهایشان تنها به خواندن چند مقاله علمی منتشرشده در مجلات تخصصی و یا تجارب موفقیت‌آمیز سایر کشور در ‌وبگاه‌های خبری بسنده می‌کنند و با جزئی‌نگری مطلق، همان راه‌کارها و سیاست‌ها را برای نجات آب کشور پیشنهاد و ارائه می‌کنند نمی‌توانند افراد صاحب‌نظر و دغدغه مندی برای نجات مشکلات آب کشور به شمار آیند.
برای نمونه، مکرر در گزارش‌ها و طرح‌های تصویب‌شده وزارت نیرو آب‌های منطقه‌ای بحث نصب کنتورهای هوشمند به‌عنوان یک راه‌کار موفقیت‌آمیز برای حفظ منابع آب زیرزمینی پیشنهاد و بودجه‌های میلیاردی برای آن تخصیص داده‌شده است.
در دیدار با یکی از کشاورزان بزرگ و صاحب‌نام دشت خراسان، ایشان اشاره و گله می‌کرد که آب منطقه‌ای با هزینه گزاف در حال نصب کنتورهای هوشمند بر سر چاه‌های آب کشاورزی است. هفته گذشته نیز نوبت به چاه‌های منطقه ما رسید. مأمور آب منطقه‌ای که خودش مسئول نصب کنتورهای هوشمند بود بعد از نصب هر کنتور به صاحبان چاه‌ها شماره تلفن همراهش را می‌داد که در ازای گرفتن مبلغ و دستمزد لازم کنتورهای آب را برایشان دست‌کاری کرده و هیچ مشکلی برای اضافه برداشت آب نداشته باشند!
بدون شک، پذیرفتن و در نظر گرفتن این مسائل به‌عنوان بخشی از مسائل و چالش‌های اجتماعی سازمانی و ساختاری مدیریت منابع آب برای مهندسان و متخصصانی که به‌طور محض به مسائل تخصصی خود محدودشده و تنها به راه‌کارهای تخصصی سازه‌ای حاصل از مدل‌سازی و یا «کپی‌برداری» شده محض از سایر مناطق و کشورها می‌پردازند بسیار سخت و دشوار است.
لذا تا زمانی که این مسائل توسط اساتید و متخصصان آبی کشور به‌عنوان بخش مهمی از مشکلات و مسائل آبی به رسمیت شناخته نشود و متخصصان و اساتید آب کشور تنها به نتایج جزئی حاصل از مدل‌سازی‌ها و یا کپی‌برداری محض از سایر پروژه‌ها در سایر کشورها محدود شوند، نمی‌توان انتظاری برای نجات آب کشور داشت.
خلاصه مطلب آنکه مشکلات اجتماعی، ساختاری و سازمانی و ... بخش لاینفکی از مسائل و چالش‌های آبی کشور هستند که مهندسان و متخصصان آبی‌ای که صرفاً با جزئی‌نگری و کپی‌برداری محض از سایر کشورها، بخواهند سیاست‌های به‌ظاهر موفق در یک کشور را در مناطق مختلف کشور اجرا و پیاده کنند نتیجه‌ای جز شکست و حیف‌ومیل بیت‌المال به بار نخواهد داشت.
مسئله‌ای که بیش از دو دهه است که علیرغم صرف بودجه‌های چند هزار میلیاردی برای مسئله آب در کشور شاهد آن بوده و هستیم.
سوء مدیریت، افزایش نیاز، تغییر الگوی مصرف و اثرات تغییر در ‌سامانه اقلیمی به‌عنوان مهم‌ترین دستاوردهای بشر در قرن حاضر، بحران آب را به یکی از مهم‌ترین بحران‌های پیش رو در سده اخیر در دنیا و همچنین ایران تبدیل کرده است.
حضور ذی‌مدخلان متعدد و نیاز مشترک بخش‌های مختلف (کشاورزی، صنعت، اقتصاد، محیط‌زیست، شرب، امنیت ملی و ...) به آب سبب شده که نگرانی‌های جدی در هر بخش در خصوص بحران پیش رو مطرح شود. ازاین‌رو، هر بخش سعی کرده که از نگاه خود به تحلیل مسئله پرداخته و راه‌کارهایی برای نجات و حل بحران آب ارائه کند.
با جدی شدن بحران آب، هر از چند گاهی راه‌کارهایی برای نجات از بحران اخیر و حل مشکل آب توسط مسئولین، متخصصان و یا دانشگاهیان ارائه می‌شود. راه‌کارهایی که در نگاه اول شاید منطقی و اثرگذار به نظر آیند ولی با اندکی تأمل می‌توان دریافت که اغلب این راه‌کارها نه‌تنها کارآمد و اثربخش نیستند، بلکه در بسیاری از مواقع نیز با یکدیگر متناقض بوده و ممکن است مشکلات حوضه‌های آبی را در سایر بخش‌ها افزایش دهند.
 اما سؤال اصلی در این خصوص آن است که چرا علیرغم پیشنهاد راه‌کارهای متعدد و اجرا و پیاده‌سازی برخی از آن‌ها، مشکلات آبی در کشور نه‌تنها کاهش پیدا نکرده بلکه به ابعاد مختلف آن افزوده‌شده است.
داستان شناخت و درک بحران آب در کشور و ارائه راه‌کارهای نجات و برون‌رفت از این بحران، همان داستان شناخت فیل و مردان نابینا در تاریکی است که مولانا به‌خوبی آن را تشریح کرده است.
مسئله اصلی در خصوص اثربخش نبودن و بعضاً متناقض بودن برخی راه‌کارها و سیاست‌های پیشنهادی برای برون‌رفت از بحران آب نیز عدم شناخت کافی از این فیل (آب و بحران آب) است عده‌ای از متخصصان بر خرطوم این فیل دست می‌کشند و دم از تعطیلی کشاورزی می‌زنند. برخی با دست کشیدن بر دم فیل، واقعی شدن نرخ آب را راه‌کار نجات آب در کشور می‌دانند. برخی بر پشت این فیل سوار می‌شوند و تأمین و انتقال آب از سایر حوضه‌ها را برای حل بحران آب پیشنهاد می‌کنند.
عده‌ای بر پاهای آن دست می‌کشند و ادعا می‌کنند بحران آب در کشور نداریم و توانایی خودکفایی، تأمین و تولید در تمام بخش‌های کشاورزی، صنعتی و شهری را داریم. عده‌ای نیز از بحران آب، فقط گوش‌های آن را می‌بینند و کاهش جمعیت به 30 میلیون نفر را راه‌کار نجات بحران آب در کشور می‌دانند.
بدون شک، مشکل اصلی در بسیاری از این راه‌کارها و دیدگاه‌های ارائه‌شده، بخشی بودن و جزئی‌نگری در آن‌هاست. به بیان ساده‌تر، مسئله اصلی عدم شناخت صحیح از آب و بحران آب و بالتبع آن ارائه راه‌کارها برای نجات از آن است.
همان‌طور که فیل ترکیبی از خرطوم بلند و گوش‌های بزرگ و پاهای استوار و هیکل تنومند است و عدم درک و قبول تمام این اجزاء نمی‌تواند به درک صحیح و شناخت کامل از آن کمک کند، آب نیز دارای ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، اقلیمی، فرهنگی و امنیتی است که عدم درک و شناخت تمامی این ابعاد می‌تواند مشکلات زیادی را در اثربخشی راه‌کارهای نجات آب در کشور ایجاد کند.
 اینکه در بسیاری از مقالات علمی، گزارش‌های توجیهی و اسناد بالادستی آب در کشور ادعا می‌شود «آب کالایی است اقتصادی» گوشه‌ای از این اشتباه فاحش و عدم شناخت صحیح را نشان می‌دهد که بدون شک، کاملاً غلط و اشتباه است.
آب را نه‌تنها نمی‌توان به‌عنوان یک «کالا» محدود کرد، بلکه مطمئناً شاخص‌های آن نیز تنها به مسائل اقتصادی محدود نمی‌گردد. آب موهبتی فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، دینی و اقلیمی است و ارائه هر راه‌کاری بدون در نظر گرفتن ابعاد مختلف آن، نه‌تنها مفید و اثربخش نیست بلکه ممکن است مشکلات و چالش‌های آبی در کشور را پیچیده‌تر و بحرانی‌تر کند.
کارشناسان، متخصصان و سیاست‌گذاران آب در کشور باید به این مسئله مهم دقت کنند که مسائل آبی دارای ابعاد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، امنیتی و زیست‌محیطی هستند و ارائه هر راه‌کاری برای نجات آب کشور بدون آگاهی، شناخت و مطالعه جامع و کامل این ابعاد، به شکست خواهد انجامید.
قبل از ارائه هرگونه راه‌کار و سیاست‌گذاری برای حل مشکلات آبی در کشور نیازمند آن هستیم که به این درک حقیقی برسیم که آب چیست و شناخت و درک درستی از تمام ابعاد و جوانب آن داشته باشیم. هر متخصصی که تنها گوشه‌ای از این فیل عظیم‌الجثه را دیده و بر اساس درک ناقص و جزئی‌نگری از ابعاد مختلف آن (اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، اقلیمی، فرهنگی و امنیتی) به ارائه راه‌کار در این زمینه بپردازد مطمئناً دچار خطا و اشتباهاتی بعضاً جبران‌ناپذیر خواهد شد همان‌طور که امروزه می‌توان برخی از آثار نگاه‌های تک‌بعدی و جزئی‌نگر را در حوضه‌های مختلف آبی کشور ازجمله ارومیه، کارون، زاینده‌رود،‌ هامون و بسیاری از تالاب‌های کشور مشاهده کرد.
بدون شک، بخشی از مشکلات آبی در کشور ریشه در مشکل «سیاست‌گذاری نادرست آب» دارد. شکی نیست که در این بحران، تمام مسئولان و مدیران، دانشگاهیان، مردم نقش داشته و دارند اما دراین‌بین سؤالی که جامعه دانشگاهی کشور باید به آن پاسخ دهد این است که در چند دانشگاه کشور به‌ویژه دانشگاه‌های مادر در تهران، دروسی با عنوان سیاست‌گذاری آب Water Policy و یا قوانین و نهادهای آبی Water laws and institutions و حتی ساده‌تر از آن حکمرانی آب Water Governance تدریس می‌شود؟
 آیا اصولاً از دانشجوی نخبه‌ای که دروسی مانند هیدرولیک پیشرفته و هیدرولوژی و تحلیل سه‌بعدی جریان آب و طراحی بدنه سد و ... را با بهترین نمرات گذرانده می‌توان انتظار داشت که سیاست‌گذار خوب و خبره‌ای برای حل مشکلات آبی کشور باشد؟
نگاهی به آمار مقالات ارائه‌شده توسط دانشجویان ایرانی داخل کشور در مجلات بین‌المللی و داخلی و همچنین کنفرانس‌های آبی کشور ازجمله کنفرانس دوسالانه مدیریت منابع آب ایران ‌که یکی از مراجع اصلی برای رصد جدیدترین موضوعات پژوهشی دانشگاه‌های کشور در زمینه آب است، نشان می‌دهد که نظام دانشگاهی کشور بیش از آنکه مدیر و سیاست‌گذار آب تربیت کند، به‌طور افراطی در حال تربیت نیروی مهندس مدل‌سازی آب آن‌هم با تخصص در زمینه الگوریتم مورچه، کوچ پرندگان، زنبورعسل، جفت‌گیری ماهی و جهش قورباغه و ... است.
 البته این به معنای جسارت به این عزیزان و نفی نیاز به این مسئله و یا زیر سؤال بردن تخصص این عزیزان نبوده و نیست، ولی نگاهی به اکثریت موضوعات و عنوان‌های مقالات منتشرشده در مجلات و کنفرانس دوسالانه مدیریت منابع آب ایران، این نگرانی را به‌خوبی اثبات می‌کند که دغدغه جامعه دانشگاهی داخل کشور علیرغم تمام ادعاهایش، سنخیت چندانی با مشکلات آبی کشور ندارد.
اساتید دانشگاه و ‌سامانه آموزشی ما نباید در آینده از دانشجویان نخبه‌ای که با تخصص مورچه و زنبورعسل و جفت‌گیری ماهی و ... تربیت‌کرده‌اند، توقع ارائه پیشنهاد‌هایی غیر از راهکارهای سازه محور و صرفاً مهندسی برای نجات هیرمند، ارومیه، زاینده‌رود، کارون و یا هر تالاب و دریاچه دیگر داشته باشند.
 وقتی نیروهای نخبه کشور در دانشگاه‌های مادر کشور، با نگاه صرفاً مهندسی و تحت عنوان «مهندسی آب» و نه مدیریت یا سیاست‌گذاری آب تربیت و وارد مراکز تصمیم سازی و تصمیم‌گیری آب می‌شوند، نباید انتظار داشت که تفکر صرفاً مهندسی و سازه محور، اثراتش از سوء مدیریت منابع آب کشور رخت بربندد.
تغییر دغدغه از چاپ مقالات آی اس آی به ارائه راه‌کارهای عملی برای کمک به حل مشکلات واقعی آب کشور، شکستن قیود غلط مربوط به ارائه صرفاً چند درس مهندسی محور که برخی سرفصل‌های آن مربوط به دو تا سه دهه پیش است، تغییر نگرش و عدم نگاه به مسئله و بحران آب به‌عنوان یک مسئله صرفاً مهندسی، به رسمیت شناختن سایر رشته‌ها در حوزه منابع آب ازجمله حقوق، علوم اجتماعی، علوم سیاسی و اجازه ارائه دروسی خارج از حوزه مهندسی به دانشجویان آب در دانشکده‌های مهندسی ازجمله دروس حقوق آب، سیاست‌گذاری آب، جامعه‌شناسی آب، دیپلماسی آب، حل تنازعات محلی و بین‌المللی آب ازجمله مسائلی هستند که جامعه دانشگاهی کشور برای بهبود وضعیت آب باید به آن‌ها توجه ویژه کند.
بدون شک، اینکه جامعه دانشگاهی کشور، تمام مشکلات آبی را به گردن مدیران و مسئولان بیندازد و خودش را از مظان اتهام در ایجاد این مشکلات مبرا کند ناصواب است. در این بحران، اگر اثرات کوتاهی و کم‌کاری کاربردی دانشگاه‌ها و جامعه دانشگاهی کشور بیشتر از سوء مدیریت مدیران نباشد، کمتر از آن نیست. جامعه دانشگاهی کشور برای نجات آب در کشور، باید اول از همه از خودش شروع کند.
اهمیت موضوعات دیپلماسی آب در ایران و جهان
-    اهمیت نقش دیپلماسی عمومی آب در جهت منافع ملی ایران
-    نقش و تعریف دیپلماسی عمومی آب در ایران و جهان
-    اهمیت دیپلماسی عمومی آب در ایران
-    اهمیت دیپلماسی عمومی آب در روابط بین‌الملل
-    اهمیت آب به‌عنوان مهم‌ترین حیات بشری در جهان
-    اهمیت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به‌عنوان يكي از سازمان‌های مربوطه در عرصه فعاليت‌هاي مربوط به منافع ملی ایران در بحران آب و جذب توریسم و گردشگر
-    اهمیت آب در رابطه با وضعیت اقتصاد و توریسم در ایران و جهان
-    اهمیت ویژگی‌های آب در ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی در ایران و جهان
-    اهمیت جایگاه ‌راهبردی «آب» در نظام بین‌الملل
-    اهمیت دیپلماسی عمومی آب و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران
-    اهمیت منافع و اهداف جمهوری اسلامی ایران در الگوی دیپلماسی عمومی آب در جهان
-    اهمیت جایگاه نهادهای بین‌المللی بالأخص کشور جمهوری اسلامی ایران در دیپلماسی عمومی آب در جهان
-    اهمیت ضرورت برخورداری از دیپلماسی عمومی آب فعال برای جمهوری اسلامی ایران
-    اهميت خلیج‌فارس و دریای خزر در بحث منابع آبی و نقش بسيار مهم آن‌ها
-    اهميت آب و نقش آن در مناسبات جهاني و جلوگیری از وقوع جنگ میان کشورها
-    اهمیت دیپلماسی عمومی آب، لزوم پژوهش و برنامه‌ریزی علمی در عرصه جهانی
-    اهمیت استفاده بهينه از آب در گسترش هواي پاك در جهان
-    اهمیت توسعه همكاری‌ها با کشورهای جهان در حل معضل آب با ایران
-    اهمیت دیپلماسی عمومی آب و محیط‌زیست و به‌کارگیری پژوهشگران برای کمک به بحران آب در ایران و جهان
-    اهمیت صلح در سیاست دیپلماسی عمومی آب و منافع ملی
-    اهمیت اثرهای زیست‌محیطی مصرف بیش‌ازحد آب در ایران
-    اهمیت موقعیت ویژه منابع آب ایران در پشت سدهای کشور
-    اهمیت شعار آب برای زندگی و ایجاد نهادها و سازمان‌های مردم‌نهاد

عوامل مؤثر در بحران آب
و راهکارهای پیشنهادی و مقابله با آن ...
-    عوامل مؤثر در بحران آب و راهکارهای مقابله با آن
-    انواع بحران و عوامل مؤثر آن
-    راه‌کارهای مقابله با بحران (ایجاد فرصت‌ها)
-    طرح‌های عملیاتی
-    مدیران بحران و روابط عمومی
عوامل مؤثر در بحران آب و راهکارهای مقابله با آن
یکی از معضلات قرن بیست و یکم که آینده زندگی بشر در این کره خاکی را به‌شدت مورد تهدید قرار می‌دهد معضل کمبود آب است منابع آب شیرین در جهان بسیار اندکند.
 از 100 درصد کل آب موجود در جهان 2/97 درصد آب‌شور و غیر استفاده و تنها 8/2 درصد آب‌ها آب شیرین است در مورد آب شیرین نیز درصد‌ها به این صورت است.
 2/77 درصد از آب‌های شیرین به‌صورت یخ‌های قطبی 4/22 درصد به‌صورت سفره‌های آب زیرزمینی 35 درصد در دریاچه‌های آب شیرین، 1 درصد نیز آب رودخانه 4 درصد نیز بخار موجود در جو هست. از این آمار استفاده می‌شود که تنها حداکثر حجم آب شیرین برای بشر قابل استحصال است که این منابع هم به‌شدت پراکنده هستند و به‌طور یکنواخت بین تمامی انسان‌ها تقسیم‌نشده و متأسفانه سهم کشور ما از این منابع بسیار کم است که این به علت قرار گرفتن کشور ما در اقلیم خشک جهان است میزان متوسط بارندگی سالانه در جهان حدود 800 میلی‌متر است، متوسط بارندگی ایران در طول سی سال اخیر تنها 251 میلی‌متر و میزان بارندگی در استان یزد تنها 110 میلی‌متر بوده که این رقم در خود شهر یزد حدود 60 میلی‌متر است که حتی در سال 78 و 79 میزان بارندگی کمتر از 10 میلی‌متر گزارش‌شده است آمار تلخ و تکان‌دهنده اهمیت حفظ منابع آب موجود را تا حدود زیادی نشان می‌دهد.
انواع بحران و عوامل مؤثر آن
بحران را در یک شمای کلی می‌توان به دو دسته عمده تعریف کرد:
الف - بحران بلندمدت

ب - بحران کوتاه‌مدت
-    بحران بلندمدت (بحران جهانی آب و مدیریت بحران)
منابع آب شیرین در هر کشور محدود و بهره‌برداری از آن درازمدت موجب کم‌آبی و یا بی‌آبی خواهد گردید در طی دهه‌های آینده‌ی آب منبع و عامل بحران برای حیات کشور‌های خشک و نیمه‌خشک خواهد بود تا آنجا که تنش‌های سیاسی بین کشور‌های همسایه بر سر استفاده از آب رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و مخازن آب‌های زیرزمینی بین‌الملل ممکن است تا سر حد جنگ هم پیش برود.
 ضمن اینکه پروژه‌های آتی قطعاً با هزینه‌های بالاتری مواجه و دستیابی به آن مشکل‌تر خواهد بود مثلاً بررسی پروژه‌های تأمین آب حاکی از آن است که قیمت تمام‌شده هر مترمکعب آب برای پروژه‌های نسل بعد اغلب 2 تا 3 برابر بالاتر از پروژه‌های نسل حاضر هستند از طرفی جمعیت دنیا همواره پیوسته افزایش‌یافته به‌طوری‌که نیاز به آب برای مصارف خانگی، کشاورزی و صنایع زیاد می‌شود جمعیت جهان تا سال 2050 به حدود 2 برابر یعنی رقم 65/10 میلیارد نفر خواهد رسید که حدود 30/9 میلیارد نفر آن در کشورهای درحال‌توسعه ساکن می‌باشند.
توجه به این مهم که با بالا رفتن سطح زندگی مردم مصرف سرانه آب افزایش می‌یابد نیز حقیقتی گویا از روند سریع مصرف آب در آینده خواهد بود عامل مهم دیگر استفاده از مواد شیمیایی در مصارف کشاورزی است که وجود این آلاینده‌ها حتی در پساب‌های صنعتی به‌طورجدی بر کیفیت آب تأثیر می‌گذارد و قابلیت مصرف آن‌ها را از بین خواهد برد.
 باید پذیرفت که آلودگی آب رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و منابع زیرزمینی به‌سادگی قابل‌رفع کردن نیست و حتی فنّاوری مقرون‌به‌صرفه‌ای برای مقابله با آن وجود ندارد حتی در کشورهای پیشرفته صنعتی، برای حذف آلودگی‌ها تابه‌حال به راه‌کار قابل‌ملاحظه نرسیده‌اند بنابراین در دهه‌های آینده نمی‌توان بسیاری از منابع آب را برای مقاصد شرب مطلوب دانست.
 نتیجتاً توجه به این امر مهم که کشور ما نیز جزئی از پیکره هستی بوده و به‌تدریج کمبود آب و افت منابع زیرزمینی بر آن حادث خواهد شود نباید ازنظر برنامه‌ریزی دست‌اندرکاران حتی برای لحظه‌ای فراموش گردد و شرکت‌های آب و فاضلاب نیز به‌عنوان متولی امر توزیع آب در چگونگی و مدت‌زمان رسیدن به بحران نقش اساسی و مهمی را بر عهده‌دارند که در بخش‌های آتی، به راه‌کار مقابله با آن اشاره خواهد شد.
-    بحران کوتاه‌مدت (مدیریت بحران در تأسیسات آب‌رسانی)
عموماً حادثه عبارت است از واقعه طبیعی که ناشی از فعالیت‌های انسانی بوده که در زمان و مکانی خاص می‌تواند موجب شود تمام جامعه یا بخشی از آن با خطر مواجه شده و یا از انجام وظایف عادی خود بازمانند که در شرکت‌های آب و فاضلاب انواع متفاوتی داشته که به‌اختصار به انواع آن می‌پردازیم:
1-    ریزش چاه‌ها
2-    معیوب شدن پمپ‌ها و تأسیسات آب‌رسانی
3-    اتفاقات در خصوص جمع‌آوری
4-    اتفاقات در خطوط آب‌رسانی
5-    اتفاقات شبکه توزیع
6-    حوادث خطوط انتقال برق و غیره
7-    جنگ و شورش اجتماعی
حوادث طبیعی می‌تواند در تأسیسات آب‌رسانی مخرب واقع شوند عبارت‌اند از:
1-    سیل
2-    زلزله
3-    طوفان
4-    گردباد
5-    آتش‌فشان
6-    فرونشست زمین
7-    آتش‌سوزی
8-    انفجار
9-    پیشروی آب دریا
10-    فرسایش
در نوع فعالیت‌های انسانی مدت‌زمان بحران کمتر از حوادث طبیعی است و با عنایت به راهکار مقابله با آن‌که توضیح داده خواهد شد گذر از بحران سریع‌تر صورت می‌گیرد که این‌گونه بحران‌ها را کوتاه و موقت می‌نامیم و اما در حوادث غیرمترقبه طبیعی مانند زلزله ‌سامانه آب‌رسانی یک شهر با خطر فروپاشی و گسستگی اضمحلال مواجه می‌شود و به‌طورقطع مانع از ادامه کار ‌سامانه و خروج آن به حالت پایدار می‌گردد.
این شرایط نیز شرایط بحرانی نام دارد، بنابراین مدیریت بحران مجموعه‌ای سازمان‌یافته است که با تشکیلات سازمانی منسجم، تجهیزات و امکانات فنی، طرح‌های مطالعاتی، برنامه‌های عملیاتی و نظام‌های ارتباطی به‌منظور کسب حداکثر آمادگی برای مواجهه با شرایط بحرانی، طراحی و سازمان‌دهی می‌شوند به‌طوری‌که همراه با حصول اطمینان از به حداقل رسیدن وقوع حوادث و نیز به حداقل رسیدن عواقب این حوادث در صورت وقوع هست.
 ازجمله عوامل مهم به هنگام وقوع حوادث مذبور در راستای مدیریت بحران سنجش آسیب‌پذیری ‌سامانه است که در مفهوم تعیین با برآورد میزان تأثیرپذیری ‌سامانه مثلاً ‌سامانه آب شهری از فشار و بحران و بازماندن ‌سامانه از انجام‌وظیفه و مسئولیت خویش هست.
 این سنجش مستلزم تعریف و تعیین مرزهای ‌سامانه شناخت مؤلفه‌های کلیدی و بحران و برآورد تأثیر حادثه فرضی طراحی‌شده و تعین حداقل انتظارات عمومی از ‌سامانه در صورت بروز حادثه مفروض خواهد بود.
راه‌کارهای مقابله با بحران (ایجاد فرصت‌ها)
در تعیین راهکار مقابله با بحران نخست به مقابله فیزیکی و غیر فیزیکی و سپس به تعاریف مقابله با بحران بلندمدت و کوتاه‌مدت پرداخته خواهد شد.
مقابله فیزیکی و غیر فیزیکی
الف - مقابله فیزیکی:
به هنگام بروز هرگونه حادثه یا بحرانی در ‌سامانه آب شهری ابتدا باید تولید آب را متناسب با کمبود حاصله و همچنین نظارت و کنترل فنی تأسیسات را مدنظر قرار داد انجام عملیات حفاری منابع جدید و تجهیز چاه‌ها و بهره‌برداری از منابع آب سطحی شامل قنوات و رودخانه‌ها و انتقال آب بیشتر از سد‌ها ازجمله اقدامات بوده و در راستای کنترل شبکه، متعادل کردن فشار شبکه
اصلاح و بازسازی شبکه تعمیر و مرمت تجهیزات آب‌رسانی و رسیدگی به‌موقع به حوادث نیز گذر از بحران راه که بحث تولید آب در دوران بلندمدت و بحث نظارت و کنترل در بحران کوتاه‌مدت کاربرد دارد.
-    مقابله با بحران (بلندمدت)
مدیریت تأمین آب آشامیدنی:
منابع آب شیرین در دنیا ازنظر کمی با محدودیت‌هایی روبه‌روست ابعاد این محدودیت‌ها با فعالیت‌های بشری در زمینه‌های کشاورزی، صنعت و خدمات مورد تهدید جدی قرارگرفته و روزبه‌روز محدودتر می‌گردد برای مقابله با این تهدید‌ها همه‌ساله بر تعداد رودخانه‌ها و سدها و منابعی که آب مطمئن و قابل‌برنامه‌ریزی شده‌ای را در اختیار قرار دهد افزوده می‌شود.
 بدین منظور تاکنون بیش از 36 هزار سد بر روی رودخانه‌های مختلف ساخته‌شده است بخش قابل‌توجهی از این سدها برای مقاصد آب شرب احداث‌شده است سرمایه‌گذاری بر روی 170 سد در سال در سراسر جهان نشان از عزم جزم مدیریت جهانی منابع آب برای کاستن از محدودیت‌های کم و کیفی و ایجاد فرصت مناسب برای مقابله با بحران است علاوه بر این فنّاوری شیرین سازی آب‌شور دریاها راهکار دیگری برای مقابله با بحران است هرچند این فنّاوری گران و پرهزینه است به‌طوری‌که هزینه هر مترمکعب آن تقریباً به دو دلار می‌رسد.
در سراسر جهان تاکنون 7500 کارخانه آب شیرین ایجادشده که سالیانه قریب به 4/8 میلیارد مترمکعب آب شیرین از این طریق تولید می‌شود در حال حاضر از جمعیت 60 میلیون نفری کشور حدود 37 میلیون نفر در شهر‌ها زندگی می‌کنند و مصارف آب آشامیدنی آن‌ها به 4 میلیارد مترمکعب می‌رسد در خارج از شهرها حدود 2/1 میلیارد مترمکعب آب مصرف می‌گردد بنابراین توجه مردم به هزینه‌های سنگین تولید آب و ارائه الگوی مصرف از فاکتورهای مؤثر مقابله با کمبود آب در آینده معرفی می‌شود در این راستا برنامه‌ریزان صنعت آب باید به سه عامل تأثیرگذار در این مبحث توجه کافی مبذول کنند:
- حفاظت آب و بهره‌برداری مؤثر از آن
- قیمت‌گذاری آب و دریافت هزینه‌ها
- سازمان‌دهی مدیریت کارآمد تولید و بهره‌برداری از منابع
- نتیجتاً اینکه با افزایش جمعیت و افت منابع آب می‌باید در تمام زمینه‌ها سرمایه‌گذاری توأم با فنّاوری و تجارت سودمند صورت گیرد.
مقابله با بحران (کوتاه‌مدت):
مدیریت بحران و برنامه‌ریزی در شرایط اضطراری
چنانچه گفته شد در بحران‌های کوتاه‌مدت که به دلیل فعالیت‌های انسانی و یا حوادث غیرمترقبه پدید می‌آید. ‌سامانه مقابله با آن از پیوستگی و ارتباط میان مجموعه متنوعی از اقدامات و تمهیدات مختلف شکل می‌گیرد. ارتباط بخش‌های مرتبط را می‌توان به‌صورت لایه‌های مختلف معرفی کرد که عبارتند از:
- هدایت و رهبری
-    اقدامات پیشگیرانه
-    اقدامات مقابله
-    نظام‌های اطلاعاتی و ارتباطی
به‌طورکلی فرآیند مدیریت بحران را به دو بحث عمده باید تعریف کرد:
لایه‌های اطلاعاتی
طرح‌های عملیاتی
لایه‌های اطلاعاتی که شامل:
-    شناخت نیروی انسانی و مهارت لازم
-    مطالعه آسیب‌پذیری ‌سامانه
-    مطالعه حوادث قبلی و عواقب آن
هست بسیار حائز اهمیت است این طرح قادر خواهد بود دامنه و حدود اتفاقات نیازهای فوری و اطلاعات کلیدی حوادث را بررسی کند درواقع به‌عنوان پشتیبانی ‌سامانه در کمک به تصمیم‌گیری مدیریت بحران مؤثر واقع شود.
طرح‌های عملیاتی
پس از وقوع حادثه مهم‌ترین وظیفه مدیران بحران، هدایت برنامه عملیاتی مقابله است چنین برنامه‌ای که توسط مدیریت بحران و با اتکا به طرح‌های مطالعاتی تدوین می‌شود باید معرف مأموریت‌ها و شیوه استفاده از منابع موجود برای تحقق مأموریت باشد بدیهی است تشریح نحوه استفاده از منابع ضرورتاً توصیف مسئولیت‌ها و کارکرد هر یک از سطوح، مدیریت، سرپرستان، سرکارگران و مأموران اتفاقات هست که در جهت مقابله با بحران به کار آید.
طبق تعاریف قبلی در زمینه بحران‌های کوتاه‌مدت اگر هرکدام از فاکتورهای مؤثر بحران را در نظر بگیریم باید راه‌کار مقابله با آن بسته به وضعیت اقلیمی، جغرافیایی منطقه تعریف شود به‌طورکلی بافت برنامه عملیات مقابله به شرح زير است:
اگر شرط A حادثه شود عملیاتی که باید مدیر X و سرپرست Y و سرکارگر Z انجام دهند چیست؟
و یا اینکه در شرایط بحرانی با توجه به امکانات و منابع موجود چه کسی باید چه عملیاتی را رهبری و انجام دهد.
مهم اینکه در بروز بحران در شبکه‌های آب‌رسانی شهری اشراف کامل مدیر و سرپرستان به نقشه‌های موجود (نقشه بیلت) و ارتباط مناسب با شهرهای هم‌جوار، اطلاع از امکانات و منابع آن‌ها از اهمیت بسزایی برخوردار است تشکیل هسته‌های مقابله با بحران با شرکت چند شهر در یک منطقه و آموزش‌های لازم و مداوم راه‌کار کاربردی و اصولی در شرکت‌های آب و فاضلاب خواهد بود.
-    مقابله غیر فیزیکی
انجام فعالیت‌های فرهنگی از طریق شبکه‌های اجتماعی، رادیوتلویزیون، تبلیغات محیطی، مطبوعات، پوستر و همچنین جلب مشارکت مردمی از طریق تشویق و ترغیب آن‌ها به مشارکت و اخطار قطع انشعابات پرمصرف و آشنایی مردم با مشکلات مرتبط با امر تأمین و توزیع آب ازجمله اقدامات بحث مذبور به شمار می‌آید.
مدیران بحران و روابط عمومی
در یک تعریف روابط عمومی عبارت است از آیینه تمام نمای سازمان پل ارتباطی با مردم و هنر مردم‌داری، روابط عمومی هنر تسخیر قلوب و برانگیختن حسن اعتماد عمومی نسبت به سازمانی است که روابط عمومی چشم و گوش امین وجدان بیدار آن محسوب می‌شود و انسان و روابط عمومی موجودی است نه به اتکا حکم‌داری که با سلاح عشق به ایجاد ارتباط سازنده میان کسانی که تشنه برقراری ارتباط و مبادله حرکت‌ها بر پایه حمایت‌های مردمی است و جلب افکار عمومی به‌عنوان پایه اصلی هر حرکت محسوب می‌شود.
روابط عمومی می‌تواند در جریان روند توسعه، اهداف و ضرورت‌ها را بیان کند. در حین عملیات توسعه، انگیزه تلاش‌ها را افزایش دهد درنهایت عملکرد‌ها را ارزیابی و اثربخشی را بالا ببرد و الگوی موفق و تجربه‌شده را به سایر قسمت‌ها ارائه کند در نظام روابط عمومی‌ها مدیریت اطلاعات، روانشناسی مخاطب، مهارت در رفتار اجتماعی، صداقت در برخورد، اجتناب از عصبیت و هیجان‌زدگی و تنوع در برخوردها و نیز انعطاف در تشکیلات امری ضروری و حتمی است.
طبق تعاریف قبل بروز بحران در بخش آب و فاضلاب امری غیرقابل‌پیش‌بینی است و لذا نقش مردم در پیش‌گیری از بحران و آمادگی آن‌ها در موقع وقوع بحران از اهمیت بالائی برخوردار است بنابراین وظیفه پیش‌آگاهی و ایجاد زمینه آموزشی و همچنین فراهم آوردن آمادگی لازم از وظایف مهم روابط عمومی‌هاست، به صورتی که اگر مسائل شفاف و صادقانه به مردم منتقل گردد در کاهش اثرات و عواقب بحران بسیار کارساز خواهد بود و بنا به تأکیدات مکرر حضرت امام رضوان ا... تعالی علیه ارتباط صحیح و درست مسئولان با مردم و عرضه اخبار کارهای انجام‌شده به آن‌ها باعث می‌شود تا تبلیغات سوء دشمن افکار عمومی را منحرف نکند.
 ازجمله اقداماتی که روابط عمومی می‌باید قبل از وقوع بحران در زمینه صرفه‌جویی در مصرف آب و یا بعدازآن انجام دهد عبارت است از:
-    ارائه الگوی مصرف صرفه‌جویی در مصرف آب با همکاری آموزش‌وپرورش
 (از قبیل سخنرانی در مدارس، انشاءنویسی دانش‌آموزان، مقاله، روزنامه دیواری)
-    دعوت از شورای اسلامی شهر و روستا، مسئولین و مردم از تأسیسات آب‌رسانی.
-    برگزاری مسابقات نقاشی، خطاطی، مقاله‌نویسی، شعارهای الگوی مصرف و عکاسی از طریق صداوسیما، جراید کشور و شبکه‌های اجتماعی و مجازی
-    انجام مصاحبه‌های رادیوتلویزیونی مسئولین و دیدگاه مردم در حل بحران آب
- تهیه و تولید فیلم‌های مستند علمی، پژوهشی و تحقیقی باکیفیت حرفه‌ای
-    تهیه گزارش‌ها و هشدارهای لازم در رسانه‌های کشور
-    همکاری مستمر مجریان صداوسیما در زمان‌های بحران و قطع آب در برخی از مناطق قبل از اخبار و سریال‌های پربیننده
-    ارائه گزارش‌های و هشدارهای صرفه‌جویی در خطبه‌های نماز جمعه و دیگر جاها
-    راه‌اندازی واحد رسیدگی به شکایات مردمی و پاسخ‌گویی به مردم در کوتاه‌ترین زمان ممکن در جهت معرفی اشخاصی که آب بیش‌ازاندازه مصرف می‌کنند.
-    مقایسه آمار صرفه‌جویی آب برای مردم و جمله معروفی که (اگر هر نفری به‌جای ده سطل آب از نه سطل آب استفاده کند به‌اندازه سد لتیان و ساخت یک سطح بزرگ اثر دارد.)
-    تهیه هدایای تبلیغاتی به مصرف‌کنندگان کم‌مصرف، هدایا به افراد مختلف و درج شعار صرفه‌جویی آب بر روی هدایای تبلیغاتی
- طراحی و تدوین آیتم‌های کوتاه تصویری (100) ثانیه‌ای با شعار ایران آب ندارد، آب برای زندگی و ترویج این آیتم‌ها در شبکه‌های اجتماعی و مجازی و ...
شعارهای گروه مستندسازان آزاد
 در رابطه با بحران بی‌آبی در ایران
منابع آب به‌عنوان ثروتي الهي و بسيار گران‌بها است پس در نگهداري اين امانت بكوشيم.‏.
1-‏ سرسبزي و نشاط درگرو تأمین آب و تأمین آب در گرو صرفه‌جویی در مصرف آن است. ‏
پس بیایید با مصرف بهينه آب، شادابي طبيعت را تضمين كنيم.‏
‏2-‏ آب به‌سختی و بسيار گران به دست می‌آید پس آن را آسان و ارزان ندهيم و به‌قدر نياز ‏مصرف كنیم.‏
‏3-‏ كمبود آب جدي است، در مصرف آن صرفه‌جویی كنیم.‏
‏4-‏ فردايی سبز و با نشاط زندگي، در گرو صرفه‌جویی آب است.‏
‏5-‏ جدي نگرفتن صرفه‌جویی در آب مساوي است با بی‌آبی!‏
‏6-‏ بیاییم در بسيج همگاني صرفه‌جویی آب شركت كنيم و در مصرف آن صرفه‌جویی کنيم.‏
‏7-‏ آب، يعني سرسبزي و طبيعت.‏
‏8-‏ صداي قطره‌هاي آب، ضربان زندگي است در مصرف آن صرفه‌جویی کنیم.‏
‏9-‏ در پايان روز از خود بپرسيم چقدر در مصرف آب صرفه‌جویی کرده‌ایم.‏
‏10-‏ آيا می‌دانید باوجودآنکه 70 درصد از سطح زمين را آب پوشانده است تنها 3 درصد ‏آن را آب‌های شيرين تشكيل می‌دهد؟
‏11-‏ آيا می‌دانید از 3 درصد آب شيرين كه در سطح زمين وجود دارد، سه‌چهارم آن در ‏یخ‌های قطبي انباشته‌شده و از دسترس انسان خارج است؟
‏12-‏ آيا می‌دانید با صرفه‌جویی در مصرف آب، به‌حق حيات ديگران احترام گذاشته‌ایم؟
‏13-‏ آيا تابه‌حال به آينده آب فكر کرده‌اید؟
‏14-‏ آيا به فكر آينده آب هستيد؟
‏15-‏ آيا می‌دانید ميانگين ريزش نزولات جوي (برف و باران) در كشور ما برابر با یک‌سوم ‏ميانگين جهاني است؟
‏16-‏ آيا می‌دانید چه هزينه سنگيني صرف تصفيه و بهداشتي کردن آب شرب می‌شود؟
‏17-‏ آيا می‌دانید هر جا آب هست، آباداني هم هست؟
‏18-‏ آيا می‌دانید كه 15 استان از 28 استان كشور به خسارت‌های ناشي از خشک‌سالی مبتلا ‏هستند؟
‏19-‏ آيا می‌دانید بر اساس الگوي مصرف، براي هر نفر در روز 135 تا 250 ليتر تعیین‌شده ‏است؟
‏20-‏ آيا می‌دانید به‌طور متوسط 58 درصد وزن بدن انسان از آب است؟‏
‏21-‏ آيا می‌دانید جدي نگرفتن صرفه‌جویی در آب مساوي است با بی‌آبی؟
‏22-‏ آيا می‌دانید در دهه آب (1980 تا 1990) 1200 ميليون نفر در روي زمين امكان دستيابي ‏به آب سالم را نداشته‌اند؟
‏23-‏ آيا می‌دانید نبرد و تعارض‌های آينده در روي كره خاكي بر سر آب اين ماده ارزشمند ‏خواهد بود؟
‏24-‏ آيا می‌دانید در هر دقيقه كه دوش حمام بدون استفاده باز است 20 الي 40 ليتر آب هدر ‏می‌رود؟
‏25-‏ آيا می‌دانید در هر شبانه‌روز از چكه كردن شير آب 200 ليتر آب به هدر می‌رود؟ (‏‏800 ليوان)‏
‏26-‏ بشر هیچ‌گاه به‌اندازه اين دوره دچار خشک‌سالی و كمبود آب نشده است لذا شما به‌عنوان يك مسلمان بيش از هر كس می‌دانید كه آب مايه حيات است و اسراف در آن حرام و ‏گناه هست پس بیاییم از همين امروز تصميم بگيريم كه در مصرف آب صرفه‌جویی كنيم.‏
‏27-‏ هنگام وضو، شير آب را يكسره باز نگذاريم.‏
‏28-‏ شيرهاي خراب كه چكه می‌کنند را تعمير کنیم.‏
‏29-‏ براي شستن ماشين يا تراكتور وسايل مشابه، از شيلنگ استفاده نكنيم، بلكه با ريختن ‏چند سطل آب آن‌ها را بشوییم.‏
‏30-‏ براي تميز كردن حياط و يا سكو يا بالكن منزل، ابتدا با كاردك و جارو خاك و گل‌ها را ‏تميز كنيم، سپس با چند سطل آب و تي كشيدن به شستن آن‌ها بپردازيم.‏
‏31-‏ باغچه منزلمان را با شيلنگ آب ندهيم بلكه در هنگام عصر يا شب‌ها كه هوا خنک‌تر است با ‏آب‌پاش بدهيم.‏
‏32-‏ هنگام ساختمان‌سازی از باز گذاشتن شير آب و تلف كردن آن خودداري كنيد.‏
‏33-‏ هنگام شستن ظرف‌ها و لباس‌ها شير آب را يكسره باز نگذاريد و آن را به‌اندازه بازکنید.‏
‏34-‏ آيا می‌دانید كه 635 روستاي استان گلستان دچار مشكل آب آشاميدني هستند؟‏
‏35-‏ آيا می‌دانيد كه روزانه به 111 روستاي استان گلستان به‌وسیله تانكر سيار آب‌رسانی می‌شود؟
‏36-‏ آيا می‌دانید كه در اسلام اسراف حرام است؟
‏37-‏ آيا می‌دانید كه دنيا و ازجمله ميهن عزيز ما و خصوصاً استان گلستان دچار كمبود ‏شديد آب آشاميدني است؟
‏38-‏ آيا می‌دانید كه كمبود آب می‌تواند یک‌سوم جمعيت جهان را تا سال 2025 تهديد كند؟‏
‏39-‏ هر دقیقه‌ای كه يك شير آب باز باشد در حدود 2 گالن آب از آن جاري می‌شود و نيز ‏موقعي كه مشغول مسواك زدن هستيد، اگر شير آب را باز نگهداريد، در حدود 6 تا 12 گالن ‏آب به هدر می‌رود. ‏
بنابراين:‏
اگر در مواقع مسواك زدن تنها مسواك خود را با كمي آب خيس يا مرطوب كنيد هر بار بيشتر از ‏‏9 گالن آب صرفه‌جویی کرده‌اید.‏
‏40-‏ اگر در موقع تراشيدن ريش خود شير آب را باز نگهداريد، در حدود 6 تا 14 گالن آب را ‏به هدر می‌دهید. ‏
بنابراين:‏
‏ اگر در موقع تراشيدن ريش تنها محفظه شير را پر كنيد، در حدود 13 گالن آب صرفه‌جویی ‏کرده‌اید.‏
‏41-‏ اگر براي شستن اتومبيل خود در خانه از شيلنگ آب استفاده می‌کنید در حدود 100 گالن ‏آب مصرف می‌کنید.‏
بنابراين:‏
اگر براي شستشوي اتومبيل خود از يك سطل آب و يك اسفنج استفاده كنيد در حدود 80 گالن ‏آب صرفه‌جویی کرده‌اید.‏
‏42-‏ آب دادن چمن‌ها در ساعت گرم روز باعث می‌شود كه تبخير فوري آب 4 تا 8 برابر ‏بيشتر از صبح‌ها باشد.‏
بنابراين:‏
بهترين موقع براي آب دادن به چمن‌ها صبح‌ها است زيرا آبياري آن‌ها در شب احتمال رشد قارچ ‏يا کپک‌زدگی را بيشتر می‌کند.‏
‏43-‏ آب تصفیه‌شده‌ای كه صرف شستشوي ظرف‌ها می‌شود، به‌مراتب بيشتر از آبي است كه ‏براي نوشيدن و تهيه انواع خوراكي‌ها مصرف می‌شود. اگر در مواقع شستشوي بشقاب‌ها ‏حوضچه زير شير را با آب پركنيد در هر نوبت شستن ظروف در حدود 16 گالن آب صرفه‌جویی کرده‌اید.‏
‏44-‏ در حدود 30 درصد از وزن بيشتر پودرهاي لباسشويي را فسفات‌ها تشكيل می‌دهند و در ‏حدود 25 درصد فسفاتي كه در منابع آب وجود دارد از طريق دتراژانت‌ها يعني مواد پاک‌کننده به آب واردشده است. برخي از تركيبات ديگري كه در دتراژانت‌ها وجود دارند كه ازجمله آنزيم‌ها، مواد سفیدکننده، مواد درخشان كننده، عطرها و عطرمایه‌ها تركيبات ثابتي ‏بوده و به‌زودی تجزيه نمی‌شوند و مدت‌ها در منابع آبي باقي می‌مانند.‏
بنابراين:‏
مقدار كمتري از دتراژانت‌ها را مصرف كنيد. باوجودآنکه كارخانه‌هاي سازنده مصرف ‏بيشتر آن‌ها را توصيه می‌کنند، همچنين مواد پاک‌کننده‌ای را مصرف كنيد كه از فسفات عاري ‏باشند. برخي از محصولات جديد كه در سوپرمارکت‌ها ارائه می‌شوند طوري ساخته‌شده‌اند ‏كه در مدت 5 سال خودبه‌خود تجزيه و نابود می‌شوند.‏
‏45-‏ اگر روغن‌موتور كهنه را به زمين بريزيد بالاخره پس از مدتي اين مواد به آب‌های ‏زيرزميني می‌رسند و شديداً آن‌ها را آلوده و غیرقابل‌مصرف می‌سازند. يك ليتر روغن ‏مستعمل می‌تواند در حدود یک‌میلیون ليتر آب سالم را كاملاً آلوده سازد.‏
بنابراين:‏
چون روغن‌موتورهای مستعمل قابل بازيابي و استعمال مجدد بوده، پس از تصفيه و بازسازي ‏می‌توان آن‌ها را دوباره در اتومبيل‌ها، كشتي‌ها و موتورهاي حرارتي صنعتي و ‏‎…‎‏ مورداستفاده قرار داد.‏
‏46-‏ براي توليد یک‌تن كاغذ، بايد 15 درخت تنومند را قطع کنیم و اگر از كاغذ باطله دوباره ‏كاغذ تهيه کنیم 90 درصد در مصرف آب و 50 درصد در مصرف انرژي صرفه‌جویی ‏کرده‌ایم.‏
‏47-‏ اگر پدران ما درباره اهميت حفظ محیط‌زیست و يا بخصوص منابع آبي مطالبي را با ما ‏در ميان گذاشته بودند شايد وضع اسفباري كه در شرايط كنوني بر روي كره خاكي ما حاكم ‏است هرگز پديد نمی‌آمد.‏
بنابراين:‏
بيشتر از همه بر روی قدرت و اقتدار كودكان تكيه كنيد و به كودكان خود صرفه‌جویی و حفظ ‏منابع را بياموزيد.‏
‏48-‏ واحدهاي تأسیسات، در تمام ايام و اوقات از شيرها و مسيرهاي لوله‌کشی بازديد کرده ‏و در خصوص تعمير و جلوگيري از نشت و چكه آب نظارت و كنترل دقيق به عمل‌آورند.‏
‏49-‏ امور نقليه از شستن خودروهاي دولتي و عمومي با شيلنگ جداً خودداري کرده و سعي ‏كنند از روش‌های مناسب ديگر مثل شستن با سطل عمل كنند.‏
‏50-‏ براي شستن محيط‌هاي اداري از آب شبكه شهري استفاده نكنند و در صورت نياز پس ‏از جارو کردن محيط در اوقات شب و كاهش اوج مصرف اقدام كنند.‏
‏51-‏ فضاهاي سبز را در ساعات شب و حداقل مقدار موردنیاز آبياري كنند و در صورت ‏امكان از سامانه‌های آبياري قطره‌ای جهت فضاهاي بزرگ‌تر استفاده كنند.‏
‏52-‏ واحد خدمات در واحدهاي آشپزخانه نظارت دائم داشته تا در مصرف آب شرب و ‏شستشوي همكاران دقت كنند.‏
‏53-‏ هنگام وضو گرفتن شير آب را بدون استفاده باز نگذاريد.‏
‏54-‏ در موقع مسواك زدن شير آب را ببنديد و حتی‌الامکان با يك ليوان آب، دندان‌های خود را ‏مسواك بزنيد.
‏55-‏ آب براي آشاميدن را حتماً در يخچال نگه داريد تا از بازکردن شير جهت خنك شدن آب ‏جلوگيري شود.
‏56-‏ پيش از باز كردن شير آب بينديشيد كه آيا استفاده از آن واقعاً لازم است يا خير.‏
‏57-‏ صبر كنيد تا مقدار لباس‌های كثيف به‌اندازه ظرفيت ماشين لباسشويي برسد سپس مورداستفاده قرار دهيد.‏
‏58-‏ براي شستن ظروف غذا از جريان پيوسته آب استفاده نكنيد ابتدا راه خروجي آب ‏ظرف‌شویی را ببنديد و پس از شستن آن‌ها را آب بكشيد.‏
‏59-‏ با تعویض واشر شيرهاي خراب از هدر رفتن آب جلوگيري كنيد.‏
‏60-‏ هنگام شستشوي اتومبيل بجاي استفاده از شيلنگ از چند سطل آب استفاده كنيد.‏
‏61-‏ بهتر است براي شستن سبزيجات ابتدا آن‌ها را در ظرفي خيس کرده و سپس آن را آب ‏بكشيد.‏
‏62-‏ زماني كه به مسافرت می‌روید ضرورت دارد كه شيرفلكه بعد از كنتور آب را کاملاً ببنديد.‏
‏63-‏ در هنگام احداث ساختمان به كارگران سفارش كنيد ابتدا خاك و خاشاك را جارو كرده ‏سپس با مصرف كمتر آب تميز كنيد.‏
‏64-‏ فضاي سبز منزلتان را در هواي خنك آبياري و حتی‌الامکان بجاي شيلنگ از آبپاش ‏استفاده كنيد.
‏65-‏ كليه شيرهاي آب منزلتان را كنترل و در صورت خرابي يا نشتي آن را سريعاً تعمير ‏كنيد.‏
‏66-‏ در هر دقيقه كه دوش حمام بدون استفاده باز است 20 الي 40 ليتر آب هدر می‌رود.‏
‏67-‏ ميزان مصرف صحيح آب براي هر نفر 150 ليتر است درصورتی‌که در حال حاضر ‏بيش از 240 ليتر است.
‏68-‏ در هر شبانه‌روز از چكه كردن شير آب 200 ليتر آب هدر می‌رود.‏
‏69-‏ از 100 درصد آب‌های جهان فقط 5/2 درصد شيرين بوده و قابل شرب است.‏
‏70-‏ جنگ آينده ملت‌ها بر تصاحب آب است نه نفت.‏
‏71-‏ چاره كار كم كردن نيست بلكه درست مصرف كردن است پس صرفه‌جویی را سرلوحه ‏مصرف آب قرار دهيد.‏
‏72-‏ اسراف در مصرف آب يعني گام نهادن به‌سوی کم‌آبی.‏
‏73-‏ اول انديشه، سپس مصرف آب.‏
‏74-‏ چرا با اسراف در مصرف آب، بهار ايران را خزان كنيم.‏
‏75-‏ صرفه‌جویی در مصرف آب، نشانه رشد فكري، مذهبي است.‏
‏76-‏ خودكفايي و اقتدار اقتصادي كشور در گرو استفاده بهينه از آب موجود كشور است.‏
‏77-‏ آب امانتي است الهي براي همگان، پس باصرفه‌جویی در آن، امانت‌داری صالح باشيم.‏
‏78-‏ بكوشيم تا با مصرف عاقلانه آب، الگوي خوبي باشيم براي ديگران.‏
‏79-‏ هيچ می‌دانید كه اين آب زلال با چه تلاش و سرمایه‌ای فراهم‌شده است؟ آيا بهتر نيست ‏كه باصرفه‌جویی در مصرف آب هم‌وطنان خود را نيز از آشاميدن آب سالم و گوارا در اين ‏تابستان گرم بهره‌مند سازيد؟‏
‏80-‏ تلف کردن آب اين نعمت الهي موجب خسران است سعي كنيم با خودداري از هدر دادن ‏آب كه از حیاتی‌ترین نعمت‌ها است، موجب خسران خويش را فراهم نسازيم.‏
‏81-‏ شكر نعمت الهي در حفظ و استفاده به‌جا و به‌اندازه از آن است. بكوشيم تا در مصرف ‏به‌جا و به‌اندازه آب، شكرگزار خداوند تبارک‌وتعالی باشيم و اجازه دهيم كه همگان از اين ‏نعمت بزرگ برخوردار شوند.‏
‏82-‏ تحمل تشنگي در گرماي شديد هوا هنگام كمبود يا نبود آب براي بزرگ‌سالان مشكل و ‏براي كودكان و بيماران غیرقابل‌تحمل است. باصرفه‌جویی در مصرف آب و سفارش ‏يكديگر به مشاركت در اين امر، همسايگان و ديگر ساكنان شهرمان را دچار قطع آب نسازيد.‏
‏83-‏ هدر رفتن آب، هدر رفتن حيات ماست پس هميشه شير آب را فقط به‌اندازه نيازمان و ‏فقط تا هنگام رفع نيازمان بازکنیم.‏
‏84-‏ خانم‌هاي خانه‌دار، با یادگرفتن تعويض واشرهاي خراب شيرهاي آب، كمك بزرگي در ‏هدر نرفتن قطره‌هاي آب کرده‌ایم.‏
‏85-‏ باصرفه‌جویی امروز آب از سراب فردا جلوگيري كنيم.‏
‏86-‏ آب را در حد نياز به خدمت فراخوانیم.‏
‏87-‏ اگر قدر آب را بدانيم هميشه در اختيار ماست.‏
‏88-‏ با مصرف صحيح آب جريان آب را براي همگان ارزاني بداريم.‏
‏89-‏ طراوت زندگي و آباداني امروز و بقاي فرداها در قلب آب است.‏
‏90-‏ نه مصرف بی‌رویه آب نشانه پاكيزگي شماست و نه‌تنها راه نظافت شست‌وشوی با آب ‏است. راه‌های بهتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر را بشناسيد.‏
‏91-‏ خانم‌هاي ارجمند: خود را به هنر صرفه‌جویی و قناعت به‌خصوص در مصرف آب ‏آراسته كنيد.‏
‏92-‏ مادران گرامي: با مصرف صحيح آب در خانه، فرهنگ ارزشمند صرفه‌جویی را به نسل ‏آينده منتقل كنيد.‏
‏93-‏ آب نخستين واژه در قاموس حيات است.‏
‏94-‏ به هر دیده‌ای كه به قطره‌قطره خون خود می‌نگری به آب هم بنگر.‏
‏95-‏ با جلوگيري از هدر رفتن آب زندگي را احيا كنيم.‏
‏96-‏ عظمت و بزرگي خدا را بايد در يك قطره آب هم جست‌وجو كرد.‏
‏97-‏ طراوت و سبزی زمين از سخاوت آب است، به خاطر جوانه‌ها و سبزه‌ها آب را احترام ‏كنيم.‏
‏98-‏ آب يك گنج است و بايد قدر آن را بدانيم.‏
‏99-‏ صرفه‌جویی نشانه خرد است، پس در مصرف آب صرفه‌جویی کنیم.
‏100-‏ آب، نبض زندگي است. با اسراف، آهنگ آن را كند نسازيم.
برآورد و شرایط ساخت فیلم مستند علمی
ایران آب ندارد، جهان آب ندارد
بر اساس استانداردهای بین‌المللی
گروه مستندسازان آزاد در راستای رسالت دیپلماسی عمومی آب در ایران و جهان در ایجاد جامعه جهانی سالم و با نشاط و پیشگیری از وقوع اتفاقات ناگوار و اسفناک با پیاده‌سازی مفاهیم علمی این مستند را تهیه و تولید می‌کند.
اهداف و منافع ملی ایران در این مستند حائز اهمیت بوده و انتقال مفاهیم بحران آب در ایران و جهان در جهت دیپلماسی عمومی آب با شعار آب برای زندگی این مایه حیات ارزشمند را ارج نهاده و جهانیان را بر این موضوع حیاتی تشویق می‌کند.
محورهای موضوعی فیلم مستند علمی ایران آب ندارد، جهان آب ندارد.
-    مستندسازی همواره از اصول اساسی شرکت‌های سینمایی و شبکه‌های تلویزیونی مطرح دنیا به شمار رفته است و دولت‌های غربی برای پیشبرد اهداف علمی، فرهنگی و سیاسی خود از هنر مستند در جهت دیکته کردن اصول و عقاید مورد هدفشان به جهانیان بهره برده‌اند.
-    رویکرد شرکت‌های تولیدکننده فیلم‌های مستند در جهان به تولید و نمایش آثار خوش‌ساخت و جذاب روی آورده‌اند، به‌طوری‌که بتوانند نظر مخاطب خود را جلب کنند و جریان این‌گونه آثار را به‌طور مستمر و پی‌درپی عرضه می‌دارند تا اهداف مدنظر مشتریان را عملیاتی سازند.
-    به‌طورکلی فیلم مستند به دلیل گرایش به بازنمایی واقعیت و البته به‌عنوان ابزاری برای قلب واقعیت، رهیافتی برای نیل به اهداف سیاسی و ایدئولوژیک اربابان رسانه‌های امپریالیستی بوده است، به‌طوری‌که بخش اعظم حجم و فضای شبکه‌هایی چون بی‌بی‌سی و سی‌ان‌ان را فیلم‌های کوتاه و بلند مستند در برمی‌گیرد و حتی برنامه‌های خبری این شبکه‌ها نیز به‌جای پخش صرف اخبار به سمت تولید مینی فیلم مستند رفته است، یعنی در کنار هر خبری که اعلان می‌کنند، یک گزارش شبه مستند هم درباره موضوع موردبحث نمایش می‌دهند.
-    متأسفانه تا به امروز در بیشتر اوقات ما اگر هم مستندي ساخته‌ایم باعلاقه شخصي فرد و صرفاً از روي دغدغه‌اش تهیه‌شده و هیچ‌گاه به مستندهایی که منافع ملی ایران را در عرصه‌های جهانی به نمایش بگذارد را نداشته‌ایم و این ضعف فضایی ساخته است تا دیگر کشورها از طریق نمایش فیلم مستند در حوزه‌های مختلف اقتدار کاذب خود را به میان آورند که نمونه آن کمپانی‌های‌ هالیوودی و شبکه‌های بی‌بی‌سی و سی ان ان و دیگر شبکه‌های جهانی است.
-    متأسفانه تا به امروز فیلم‌هایی که منافع ملی ایران را در عرصه‌های جهانی به نمایش بگذارد را نداشته‌ایم و این فیلم مستند اولین فیلم مستند علمی خواهد بود که در حوزه دیپلماسی عمومی آب، صلح و دوستی ایران را در برقراری صلح و امنیت پایدار در حوزه آب و اهمیت جایگاه محیط‌زیست را در پی بحران جهانی آب و پیشگیری از وقوع جنگ در خاورمیانه و حوزه منا را خواهد داشت.
-    فیلم مستند علمی ایران آب ندارد، جهان آب ندارد با توجه به اهمیت 3 گانه آن در ایران و 3 کشور جهان تهیه و تولید خواهد شد.
-    فیلم مستند علمی «ایران آب ندارد، جهان آب ندارد» با هدف منافع ملی ایران در عرصه‌های جهانی حضور خود را در جشنواره‌های علمی مربوط به حوزه محیط‌زیست و بحران آب در جهان و دیگر حوزه‌ها و از طرفی حضور خود را در جشنواره‌های فیلم‌های مستقل کوتاه و مستند در عرصه‌های جهانی با حمایت دستگاه‌ها و نهادهای مسئول به نمایش خواهد گذاشت تا افتخارات بزرگی را سهم ایران و دیپلماسی عمومی آب کند و سندی بر چشم‌اندازهای ایران در مسیر سبز داشته باشد و آیندگان را با وضعیت وخیم بحران آب در جهان آشنا سازد و در تاریخ برای نسل‌های بعدی به یادگار بماند.
-    فیلم مستند علمی «ایران آب ندارد، جهان آب ندارد» با توجه به ساختار اساسی آن از تیم حرفه‌ای تولید استفاده می‌گردد و از آخرین دستاوردهای فنّاوری سینمایی و جلوه‌های ویژه رايانه‌ای با ساخت موسیقی درخور این فیلم نگاه بین‌المللی را در سطح استانداردهای جهانی به نمایش خواهیم گذاشت.
-    کشور ما متأسفانه از عدم اطلاع‌رسانی‌های ارزنده در عرصه‌های بین‌المللی رنج می‌برد، به‌طور مثال اگر در رژیم قبل فیلم‌هایی از شکوه و عظمت ایران در طول تاریخ تهیه و تولیدشده بود امروزه فیلم‌هایی نظیر «300، آرگون و.» را نمی‌ساختند و رومیان و یونانیان افسانه‌پرداز را برای ایرانیان بزرگ‌نمایی نمی‌کردند. امید است با ساخت این مستند منافع ملی ایران را در عرصه‌های جهانی بالأخص دیپلماسی عمومی آب در جهت منافع ملی وسعت بخشیم.
کمپین آب برای زندگی ...
پویش مردمی در جهت اصلاح الگوی مصرف آب در ایران

ایران آب ندارد، آب برای زندگی ...

Share this post

Instagram Widget Slider